Theme-list walk · anuvṛtti
बुद्धि
buddhi
43 verses carry this thread. In Pāṇinian grammar, anuvṛtti is the silent carry-forward of a topic across sūtras; here, it is made visible across the Gītā corpus. Walk top-to-bottom to follow how the idea unfolds.
- 01 ·BG 2.19Krishnaय एनं वेत्ति हन्तारं यश् चैनं मन्यते हतम् | उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यतेya enaṃ vetti hantāraṃ yaś cainaṃ manyate hatam | ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate
- 02 ·BG 2.39Krishnaएषा ते ऽभिहिता सांख्ये बुद्धिर् योगे त्व् इमां शृणु | बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसिeṣā te 'bhihitā sāṃkhye buddhir yoge tv imāṃ śṛṇu | buddhyā yukto yayā pārtha karmabandhaṃ prahāsyasi
- 03 ·BG 2.41Krishnaव्यवसायात्मिका बुद्धिर् एकेह कुरु-नन्दन | बहु-शाखा ह्य् अनन्ताश् च बुद्धयो ऽव्यवसायिनाम्vyavasāyātmikā buddhir ekeha kuru-nandana | bahu-śākhā hy anantāś ca buddhayo 'vyavasāyinām
- 04 ·BG 2.44Krishnaभोगैश्वर्य-प्रसक्तानां तयापहृत-चेतसाम् | व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयतेbhogaiśvarya-prasaktānāṃ tayāpahṛta-cetasām | vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate
- 05 ·BG 2.49Krishnaदूरेण ह्य् अवरं कर्म बुद्धि-योगाद् धनंजय | बुद्धौ शरणम् अन्विच्छ कृपणाः फल-हेतवःdūreṇa hy avaraṃ karma buddhi-yogād dhanaṃjaya | buddhau śaraṇam anviccha kṛpaṇāḥ phala-hetavaḥ
- 06 ·BG 2.50Krishnaबुद्धि-युक्तो जहातीह उभे सुकृत-दुष्कृते | तस्माद् योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम्buddhi-yukto jahātīha ubhe sukṛta-duṣkṛte | tasmād yogāya yujyasva yogaḥ karmasu kauśalam
- 07 ·BG 2.51Krishnaकर्मजं बुद्धि-युक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः | जन्म-बन्ध-विनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्य् अनामयम्karmajaṃ buddhi-yuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ | janma-bandha-vinirmuktāḥ padaṃ gacchanty anāmayam
- 08 ·BG 2.52Krishnaयदा ते मोह-कलिलं बुद्धिर् व्यतितरिष्यति | तदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य चyadā te moha-kalilaṃ buddhir vyatitariṣyati | tadā gantāsi nirvedaṃ śrotavyasya śrutasya ca
- 09 ·BG 2.53Krishnaश्रुति-विप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला | समाधाव् अचला बुद्धिस् तदा योगम् अवाप्स्यस्यिśruti-vipratipannā te yadā sthāsyati niścalā | samādhāv acalā buddhis tadā yogam avāpsyasyi
- 10 ·BG 2.63Krishnaक्रोधाद् भवति संमोहः संमोहात् स्मृति-विभ्रमः | स्मृति-भ्रंशाद् बुद्धि-नाशो बुद्धि-नाशात् प्रणश्यतिkrodhād bhavati saṃmohaḥ saṃmohāt smṛti-vibhramaḥ | smṛti-bhraṃśād buddhi-nāśo buddhi-nāśāt praṇaśyati
- 11 ·BG 2.65Krishnaप्रसादे सर्व-दुःखानां हानिर् अस्योपजायते | प्रसन्न-चेतसो ह्य् आशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठतेprasāde sarva-duḥkhānāṃ hānir asyopajāyate | prasanna-cetaso hy āśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate
- 12 ·BG 2.66Krishnaनास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना | न चाभावयतः शान्तिर् अशान्तस्य कुतः सुखम्nāsti buddhirayuktasya na cāyuktasya bhāvanā | na cābhāvayataḥ śāntir aśāntasya kutaḥ sukham
- 13 ·BG 3.1Krishnaअर्जुन उवाच ज्यायसी चेत् कर्मणस् ते मता बुद्धिर् जनार्दन | तत् किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशवarjuna uvāca jyāyasī cet karmaṇas te matā buddhir janārdana | tat kiṃ karmaṇi ghore māṃ niyojayasi keśava
- 14 ·BG 3.2Krishnaव्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे | तद् एकं वद निश्चित्य येन श्रेयो ऽहम् आप्नुयाम्vyāmiśreṇeva vākyena buddhiṃ mohayasīva me | tad ekaṃ vada niścitya yena śreyo 'ham āpnuyām
- 15 ·BG 3.3Krishnaश्री-भगवान् उवाच लोके ऽस्मिन् द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयानघ | ज्ञान-योगेन सांख्यानां कर्म-योगेन योगिनाम्śrī-bhagavān uvāca loke 'smin dvividhā niṣṭhā purā proktā mayānagha | jñāna-yogena sāṃkhyānāṃ karma-yogena yoginām
- 16 ·BG 3.26Krishnaन बुद्धि-भेदं जनयेद् अज्ञानां कर्म-सङ्गिनाम् | जोषयेत् सर्व-कर्माणि विद्वान् युक्तः समाचरन्na buddhi-bhedaṃ janayed ajñānāṃ karma-saṅginām | joṣayet sarva-karmāṇi vidvān yuktaḥ samācaran
- 17 ·BG 3.40Krishnaइन्द्रियाणि मनो बुद्धिर् अस्याधिष्ठानम् उच्यते | एतैर् विमोहयत्य् एष ज्ञानम् आवृत्य देहिनम्indriyāṇi mano buddhir asyādhiṣṭhānam ucyate | etair vimohayaty eṣa jñānam āvṛtya dehinam
- 18 ·BG 3.42Krishnaइन्द्रियाणि पराण्य् आहुर् इन्द्रियेभ्यः परं मनः | मनसस् तु परा बुद्धिर् यो बुद्धेः परतस् तु सःindriyāṇi parāṇy āhur indriyebhyaḥ paraṃ manaḥ | manasas tu parā buddhir yo buddheḥ paratas tu saḥ
- 19 ·BG 4.18Krishnaकर्मण्य् अकर्म यः पश्येद् अकर्मणि च कर्म यः | स बुद्धिमान् मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्न-कर्म-कृत्karmaṇy akarma yaḥ paśyed akarmaṇi ca karma yaḥ | sa buddhimān manuṣyeṣu sa yuktaḥ kṛtsna-karma-kṛt
- 20 ·BG 5.17Krishnaतद्-बुद्धयस् तद्-आत्मानस् तन्-निष्ठास् तत्-परायणाः | गच्छन्त्य् अपुनर्-आवृत्तिं ज्ञान-निर्धूत-कल्मषाःtad-buddhayas tad-ātmānas tan-niṣṭhās tat-parāyaṇāḥ | gacchanty apunar-āvṛttiṃ jñāna-nirdhūta-kalmaṣāḥ
- 21 ·BG 5.20Krishnaन प्रहृष्येत् प्रियं प्राप्य नोद्विजेत् प्राप्य चाप्रियम् | स्थिर-बुद्धिर् असंमूढो ब्रह्मविद् ब्रह्मणि स्थितःna prahṛṣyet priyaṃ prāpya nodvijet prāpya cāpriyam | sthira-buddhir asaṃmūḍho brahmavid brahmaṇi sthitaḥ
- 22 ·BG 5.28Krishnaयतेन्द्रिय-मनो-बुद्धिर् मुनिर् मोक्ष-परायणः | विगतेच्छा-भय-क्रोधो यः सदा मुक्त एव सःyatendriya-mano-buddhir munir mokṣa-parāyaṇaḥ | vigatecchā-bhaya-krodho yaḥ sadā mukta eva saḥ
- 23 ·BG 6.9Krishnaसुहृन्-मित्रार्य्-उदासीन-मध्य-स्थ-द्वेष्य-बन्धुषु | साधुष्व् अपि च पापेषु सम-बुद्धिर् विशिष्यतेsuhṛn-mitrāry-udāsīna-madhya-stha-dveṣya-bandhuṣu | sādhuṣv api ca pāpeṣu sama-buddhir viśiṣyate
- 24 ·BG 6.21Krishnaसुखम् आत्यन्तिकं यत् तद् बुद्धि-ग्राह्यम् अतीन्द्रियम् | वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश् चलति तत्त्वतःsukham ātyantikaṃ yat tad buddhi-grāhyam atīndriyam | vetti yatra na caivāyaṃ sthitaś calati tattvataḥ
- 25 ·BG 6.43Krishnaतत्र तं बुद्धि-संयोगं लभते पौर्वदेहिकम् | यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दनtatra taṃ buddhi-saṃyogaṃ labhate paurvadehikam | yatate ca tato bhūyaḥ saṃsiddhau kurunandana
- 26 ·BG 7.4Krishnaभूमिर् आपो ऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिर् एव च | अहंकार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिर् अष्टधाbhūmir āpo 'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhir eva ca | ahaṃkāra itīyaṃ me bhinnā prakṛtir aṣṭadhā
- 27 ·BG 7.5Krishnaअपरेयम् इतस् त्व् अन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् | जीव-भूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत्apareyam itas tv anyāṃ prakṛtiṃ viddhi me parām | jīva-bhūtāṃ mahābāho yayedaṃ dhāryate jagat
- 28 ·BG 7.10Krishnaबीजं मां सर्व-भूतानां विद्धि पार्थ सनातनम् | बुद्धिर् बुद्धिमताम् अस्मि तेजस् तेजस्विनाम् अहम्bījaṃ māṃ sarva-bhūtānāṃ viddhi pārtha sanātanam | buddhir buddhimatām asmi tejas tejasvinām aham
- 29 ·BG 8.7Krishnaतस्मात् सर्वेषु कालेषु माम् अनुस्मर युध्य च | मय्य् अर्पित-मनो-बुद्धिर् माम् एवैष्यस्य् असंशयःtasmāt sarveṣu kāleṣu mām anusmara yudhya ca | mayy arpita-mano-buddhir mām evaiṣyasy asaṃśayaḥ
- 30 ·BG 10.4Krishnaबुद्धिर् ज्ञानम् असंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः | सुखं दुःखं भवो ऽभावो भयं चाभयम् एव चbuddhir jñānam asaṃmohaḥ kṣamā satyaṃ damaḥ śamaḥ | sukhaṃ duḥkhaṃ bhavo 'bhāvo bhayaṃ cābhayam eva ca
- 31 ·BG 10.10Krishnaतेषां सतत-युक्तानां भजतां प्रीति-पूर्वकम् | ददामि बुद्धि-योगं तं येन माम् उपयान्ति तेteṣāṃ satata-yuktānāṃ bhajatāṃ prīti-pūrvakam | dadāmi buddhi-yogaṃ taṃ yena mām upayānti te
- 32 ·BG 12.8Krishnaमय्य् एव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय | निवसिष्यसि मय्य् एव अत ऊर्ध्वं न संशयःmayy eva mana ādhatsva mayi buddhiṃ niveśaya | nivasiṣyasi mayy eva ata ūrdhvaṃ na saṃśayaḥ
- 33 ·BG 12.14Krishnaसंतुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढ-निश्चयः | मय्य् अर्पित-मनो-बुद्धिर् यो मद्-भक्तः स मे प्रियःsaṃtuṣṭaḥ satataṃ yogī yatātmā dṛḍha-niścayaḥ | mayy arpita-mano-buddhir yo mad-bhaktaḥ sa me priyaḥ
- 34 ·BG 13.5Krishnaमहा-भूतान्य् अहंकारो बुद्धिर् अव्यक्तम् एव च | इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रिय-गोचराःmahā-bhūtāny ahaṃkāro buddhir avyaktam eva ca | indriyāṇi daśaikaṃ ca pañca cendriya-gocarāḥ
- 35 ·BG 15.20Krishnaइति गुह्यतमं शास्त्रम् इदम् उक्तं मयानघ | एतद् बुद्ध्वा बुद्धिमान् स्यात् कृत-कृत्यश् च भारतiti guhyatamaṃ śāstram idam uktaṃ mayānagha | etad buddhvā buddhimān syāt kṛta-kṛtyaś ca bhārata
- 36 ·BG 18.16Krishnaतत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः | पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिःtatraivaṃ sati kartāramātmānaṃ kevalaṃ tu yaḥ | paśyatyakṛtabuddhitvānna sa paśyati durmatiḥ
- 37 ·BG 18.17Krishnaयस्य नाहङ्कृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते | हत्वाऽपि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यतेyasya nāhaṅkṛto bhāvo buddhiryasya na lipyate | hatvā'pi sa imāṁllokānna hanti na nibadhyate
- 38 ·BG 18.30Krishnaप्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये | बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकीpravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca kāryākārye bhayābhaye | bandhaṃ mokṣaṃ ca yā vetti buddhiḥ sā pārtha sāttvikī
- 39 ·BG 18.31Krishnaयया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च | अयथावत् प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसीyayā dharmamadharmaṃ ca kāryaṃ cākāryameva ca | ayathāvat prajānāti buddhiḥ sā pārtha rājasī
- 40 ·BG 18.32Krishnaअधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसावृता | सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसीadharmaṃ dharmamiti yā manyate tamasāvṛtā | sarvārthān viparītāṃśca buddhiḥ sā pārtha tāmasī
- 41 ·BG 18.37Krishnaयत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम् | तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तमात्मबुद्धिप्रसादजम्yattadagre viṣamiva pariṇāme'mṛtopamam | tatsukhaṃ sāttvikaṃ proktamātmabuddhiprasādajam
- 42 ·BG 18.49Krishnaअसक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः | नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां संन्यासेनाधिगच्छतिasaktabuddhiḥ sarvatra jitātmā vigataspṛhaḥ | naiṣkarmyasiddhiṃ paramāṃ saṃnyāsenādhigacchati
- 43 ·BG 18.57Krishnaचेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः | बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भवcetasā sarvakarmāṇi mayi saṃnyasya matparaḥ | buddhiyogamupāśritya maccittaḥ satataṃ bhava