Chapter 3 (Karma-Yoga (The Yoga of Action)), verse 42
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
इन्द्रियाणि पराण्य् आहुर् इन्द्रियेभ्यः परं मनः | मनसस् तु परा बुद्धिर् यो बुद्धेः परतस् तु सः
indriyāṇi parāṇy āhur indriyebhyaḥ paraṃ manaḥ | manasas tu parā buddhir yo buddheḥ paratas tu saḥ
Word-by-word
- indriyāṇi← indriyavocative plural neuter noun[advaita]श्रोत्रादीनि पञ्च देहं स्थूलं बाह्यं परिच्छिन्नं[viśiṣṭādvaita]आहुः यत इन्द्रियेषु विषयव्यापृतेषु आत्मनि ज्ञानं न प्रवर्तते इन्द्रियेभ्यः परं मनः इन्द्रियेषु उपरतेषु[dvaita]पराणि इत्यस्य पूर्वेण सङ्गतिर्न दृश्यते अत आह शत्रुहनन इति[bhakti]देहादिभ्यो ग्राह्येभ्यः पराणि श्रेष्ठान्याहुः
- parāṇi← pṝnominative plural neuter noun[advaita]प्रकृष्टानि आहुः पण्डिताः[dvaita]उत्कृष्टानि[bhakti]श्रेष्ठान्याहुः[advaita-bhakti]सूक्ष्मत्वात्प्रकाशकत्वाद्व्यापकत्वाह्यापकत्वादन्तःस्थत्वाच्च प्रकृष्टान्याहुः पण्डिताः श्रुतयो वा
- āhus← brū3rd person plural present indicative active verb
- indriyebhyas← indriyadative plural masculine noun
- param← pṝaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]function playAudio(){ if(document.getElementById('slkaudio') != null) document.getElementById('slkaudio').play(); else[bhakti]तत्प्रवर्तकत्वात्
- manas← mannominative singular masculine noun
- manasas← manasablative singular neuter noun[advaita]त्विति[viśiṣṭādvaita]तथाविधमपि प्रावण्यं स्यादेव[bhakti]तु बुद्धिर्निश्चयात्मिका परा निश्चयपूर्वकत्वात्संकल्पस्य[advaita-bhakti]तु परा बुद्धिरध्यवसायात्मिका
- tu← tunominative singular masculine noun[advaita]परा बुद्धिः निश्चयात्मिका[viśiṣṭādvaita]परा बुद्धिः मनसि विषयान्तरविमुखे[dvaita]ं ज्ञेयमाह इन्द्रियाणीति[bhakti]ं शक्यन्ते तदात्मस्वरूपं देहादिभ्यो विविच्य दर्शयति इन्द्रियाणीति[advaita-bhakti]परा बुद्धिरध्यवसायात्मिका
- parā← parānominative singular feminine noun[advaita]णि प्रकृष्टानि आहुः पण्डिताः[viśiṣṭādvaita]बुद्धिः मनसि विषयान्तरविमुखे[dvaita]णि उत्कृष्टानि[śuddhādvaita]णीति अत्र परशब्दो बलवत्प्रतीपत्वसूचकः[bhakti]णि श्रेष्ठान्याहुः[advaita-bhakti]णि सूक्ष्मत्वात्प्रकाशकत्वाद्व्यापकत्वाह्यापकत्वादन्तःस्थत्वाच्च प्रकृष्टान्याहुः पण्डिताः श्रुतयो वा
- buddhis← budhnominative singular masculine noun
- yas← īnominative plural masculine noun[advaita]येत्यत्रोक्तमेव स्पष्टीकर्तुं प्रश्नपूर्वकं श्लोकान्तरमवतारयति इन्द्रियाणीत्यादिना[viśiṣṭādvaita]त्येव सा हि कादाचित्काऽल्पसत्त्वमूला विषयेच्छा तु प्रचितप्राचीनकर्मोद्भावितनिरन्तरानुवृत्तरजोमूला तस्मादात्मेच्छा यावदात[dvaita]य परं दृष्ट्वा निवर्तते 2[bhakti]तु बुद्धेः परः तत्साक्षित्वेनावस्थितः सर्वान्तरः स आत्मा विमोहयति देहिनमिति देहिशब्दोक्त आत्मा स इति परामृश्यते[advaita-bhakti]य परं दृष्ट्वा निवर्तत इत्यत्र परदर्शनस्य रसाभिधानीयकतृष्णात्यागसाधनस्य प्रागुक्तेः
- buddhes← budhablative singular masculine noun
- paratas← paratasnominative singular masculine noun[advaita]तु सः सः बुद्धेः द्रष्टा परमात्मा[viśiṣṭādvaita]तु सः इत्यस्यबुद्धेरात्मा महान्परः इत्यनेन तुल्यार्थत्वादात्मविषयत्वमेवोचितम् एवं[dvaita]तु सः इति परमात्मोच्यते[advaita-bhakti]तद्भासकत्वेवनावस्थितः यं देहिनमिन्द्रियादिभिराश्रयैर्युक्तः कामो ज्ञानावरणद्वारा मोहयतीत्युक्तं स बुद्धेर्द्रष्टा पर आत्
- tu← tunominative singular masculine noun[advaita]परा बुद्धिः निश्चयात्मिका[viśiṣṭādvaita]परा बुद्धिः मनसि विषयान्तरविमुखे[dvaita]ं ज्ञेयमाह इन्द्रियाणीति[bhakti]ं शक्यन्ते तदात्मस्वरूपं देहादिभ्यो विविच्य दर्शयति इन्द्रियाणीति[advaita-bhakti]परा बुद्धिरध्यवसायात्मिका
- sas← sanominative singular masculine noun[advaita]त्विति[viśiṣṭādvaita]तथाविधमपि प्रावण्यं स्यादेव[bhakti]तु बुद्धिर्निश्चयात्मिका परा निश्चयपूर्वकत्वात्संकल्पस्य[advaita-bhakti]तु परा बुद्धिरध्यवसायात्मिका
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 3.42, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_3.42 · anandgiri_3.42
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_3.42 · vedantadeshika_3.42
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_3.42 · jayatirtha_3.42
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_3.42
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_3.42
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_3.42
Theme-list memberships (3)
Show all theme-lists this verse participates in
- इन्द्रियाणिwith 2.60, 3.7, 3.40, 5.8, 5.9, 13.5
- इन्द्रियेभ्यः परं मनःwith 3.43
- बुद्धिwith 2.19, 2.39, 2.41, 2.44, 2.49, 2.50, …