Chapter 5 (Karma-Sannyāsa-Yoga (The Yoga of Renunciation)), verse 28
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
यतेन्द्रिय-मनो-बुद्धिर् मुनिर् मोक्ष-परायणः | विगतेच्छा-भय-क्रोधो यः सदा मुक्त एव सः
yatendriya-mano-buddhir munir mokṣa-parāyaṇaḥ | vigatecchā-bhaya-krodho yaḥ sadā mukta eva saḥ
Word-by-word
- yata← yatvocative singular masculine noun[advaita]ः शब्दादयो बाह्या बहिरेव कृताः भवन्ति तान् एवं बहिः कृत्वा चक्षुश्चैव अन्तरे भ्रुवोः कृत्वा इति अनुषज्यते[viśiṣṭādvaita]्र प्रवृत्त्यन र्हेन्द्रियमनोबुद्धिः तत[dvaita]ः श्लोकद्वयतात्पर्यमाह ध्याने ति[śuddhādvaita]ि ध्रुवम्[bhakti]इति। अनेनोपायेन यताः संयता इन्द्रियमनोबुद्धयो यस्य मोक्ष एव परमयनं प्राप्यं यस्य अतएव विगता इच्छाभयक्रोधा यस्य य एंवभूत[advaita-bhakti]्र सूचितं ध्यानयोगं सम्यग्दर्शनस्यान्तरङ्गसाधनं विस्तरेण वक्तुं सूत्रस्थानीयांस्त्रीञ्श्लोकानाह भगवान्
- indriya← indriyavocative singular neuter noun[advaita]ाणि मनः बुद्धिश्च यस्य सः यतेन्द्रियमनोबुद्धिः मननात् मुनिः संन्यासी मोक्षपरायणः एवं देहसंस्थानात् मोक्षपरायणः मोक्ष[bhakti]मनोबुद्धयो यस्य मोक्ष[advaita-bhakti]मनोबुद्धयो यस्य स तथा
- mano← manuvocative singular masculine noun[advaita]बुद्धिः यतानि संयतानि इन्द्रियाणि मनः बुद्धिश्च यस्य सः यतेन्द्रियमनोबुद्धिः मननात् मुनिः संन्यासी मोक्षपरायणः एवं देहसं[viśiṣṭādvaita]बुद्धिः तत[śuddhādvaita]बुद्धिर्योगफलं न तत्र सिद्धिकामः स्यात् किन्तु मोक्षपरायणः मोक्षार्थं पर ईश्वरस्तदालम्बनो[bhakti]बुद्धयो यस्य मोक्ष[advaita-bhakti]बुद्धयो यस्य स तथा
- buddhis← budhnominative singular masculine noun
- munis← muninominative singular masculine noun
- mā← māvocative singular neuter noun[advaita]त् सः विगतेच्छाभयक्रोधः[viśiṣṭādvaita]वलोकनाद् अन्यत्र प्रवृत्त्यन र्हेन्द्रियमनोबुद्धिः तत[dvaita]ह स्पर्शानित्यादिना[śuddhādvaita]सेन दर्शयन्नाह द्वाभ्याम् स्पर्शानिति[advaita-bhakti]त्मज्ञानमिति विवेकः स्पर्शाञ्शब्दादीन्बाह्यान्बहिर्भवानपि श्रोत्रादिद्वारा तत्तदाकारान्तःकरणवृत्तिभिरन्तःप्रविष्टान्पुनर
- ukṣa← ukṣvocative singular masculine noun
- bhaya← bhayavocative singular neuter noun[advaita]क्रोधः इच्छा[viśiṣṭādvaita]क्रोधो मोक्षपरायणो मोक्षैकप्रयोजनो मुनिः आत्मावलोकनशीलो[śuddhādvaita]ित्वा प्राणायामाभिनयेन तदाह नासाभ्यन्तरचारिणाविति[bhakti]क्रोधा यस्य य एंवभूतो मुनिः स सदा जीवन्नपि मुक्त एवेत्यर्थः[advaita-bhakti]क्रोध इति वीतरागभयक्रोध इत्यत्र व्याख्यातम्
- krodhas← krodhanominative singular masculine noun
- yas← īnominative plural masculine noun[advaita]य सः यतेन्द्रियमनोबुद्धिः मननात् मुनिः संन्यासी मोक्षपरायणः एवं देहसंस्थानात् मोक्षपरायणः मोक्ष[viśiṣṭādvaita]य नासाभ्यन्तरचारिणौ प्राणापानौ समौ कृत्वा उच्छवासनिः श्वासौ समगति कृत्वा आत्मावलोकनाद् अन्यत्र प्रवृत्त्यन र्हेन्द्रियमन[dvaita]यानुवृत्त्या योजयति चक्षुरि ति[bhakti]य मोक्ष[advaita-bhakti]य स तथा
- sat← satnominative singular masculine noun
- ās← anominative plural masculine noun
- mukta← mucvocative singular masculine noun[advaita]एव सः न तस्य मोक्षायान्यः कर्तव्योऽस्ति।।एवं समाहितचित्तेन किं विज्ञेयम् इति उच्यते भोक्तारं यज्ञतपसां यज्ञानां तपसां च[viśiṣṭādvaita]एव साध्यदशायाम् इव साधनदशायाम् अपि मुक्त एव स इत्यर्थः।उक्तस्य नित्यनैमित्तिककर्मेति कर्तव्यताकस्य कर्मयोगस्य योगशिरस्क[dvaita]त्वं साक्षाच्चेत्प्रमाणविरोधः ज्ञानद्वारा चेत्पुनरुक्तिरित्यतः श्लोकद्वयतात्पर्यमाह ध्याने ति[śuddhādvaita]एव जीवन्मुक्त इत्यर्थः।[bhakti]एवेत्यर्थः[advaita-bhakti]्वाभ्यासमाह चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः कृत्वेत्यनुषज्यते
- eva← evavocative singular neuter noun[advaita]ं बहिः कृत्वा चक्षुश्चैव अन्तरे भ्रुवोः कृत्वा इति अनुषज्यते[viśiṣṭādvaita]विगतेच्छाभयक्रोधो मोक्षपरायणो मोक्षैकप्रयोजनो मुनिः आत्मावलोकनशीलो[dvaita]स इति स्तुतिरिति भावः[śuddhādvaita]ान्तः प्रविशन्ति तांस्तच्चिन्तात्यागेन बहिरेव कृत्वा ज्ञानप्रधानं चक्षुश्च भ्रुवोरन्तरे कृत्वा अर्द्धोन्मीलितलोचनेन मन ए[bhakti]परमयनं प्राप्यं यस्य अतएव विगता इच्छाभयक्रोधा यस्य य एंवभूतो मुनिः स सदा जीवन्नपि मुक्त एवेत्यर्थः[advaita-bhakti]सः। नतु मोक्षः तस्य कर्तव्योऽस्ति। अथवा य एतादृशः स सदा जीवन्नपि मुक्त एव।
- sas← sanominative singular masculine noun[advaita-bhakti]ततः श्रवणादिपरस्य तत्त्वज्ञानं मोक्षसाधनमुदेतीत्युक्तम् अधुनास योगी ब्रह्मनिर्वाणम् इत्यत्र सूचितं ध्यानयोगं सम्यग्दर्शन
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 5.28, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_5.28 · anandgiri_5.28
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_5.28 · vedantadeshika_5.28
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_5.28 · jayatirtha_5.28
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_5.28
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_5.28
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_5.28
Theme-list memberships (16)
Show all theme-lists this verse participates in
- क्रोधwith 1.34, 1.35, 2.56, 2.62, 2.63, 3.37, …
- चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोःwith 5.27
- न तेषु रमते बुधःwith 5.22, 5.27
- परिणामwith 5.27, 18.37, 18.38
- प्राणwith 1.1, 1.33, 4.27, 4.29, 4.30, 5.27, …
- प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौwith 5.27
- बुद्धिwith 2.19, 2.39, 2.41, 2.44, 2.49, 2.50, …
- भ्रुवोः अन्तरेwith 5.27
- मुनिर्मोक्षपरायणःwith 5.27
- मोक्षपरायणःwith 5.27
- यतेन्द्रियमनोबुद्धिःwith 5.27
- विगतेच्छाभयक्रोधो यःwith 5.27
- संयोगwith 5.14, 5.27, 6.23, 6.43, 13.26, 18.38
- सदा मुक्त एवwith 5.27
- सदा मुक्त एव सःwith 5.27
- स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यान्with 5.27