Chapter 7 (Jñāna-Vijñāna-Yoga (The Yoga of Knowledge and Realization)), verse 5
Krishna → Arjuna · vocative: Mahābāho · meter: other
अपरेयम् इतस् त्व् अन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् | जीव-भूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत्
apareyam itas tv anyāṃ prakṛtiṃ viddhi me parām | jīva-bhūtāṃ mahābāho yayedaṃ dhāryate jagat
Word-by-word
- itas← i3rd person dual present indicative active verb[śuddhādvaita]त्वन्यामजडां चित्स्वरूपां परां भोक्तृत्वेन प्रधानभूतां पुरुषत्वेन निर्दिष्टामत्र जीवभूतां मे प्रकृतिं चिदंशभूतां विद्धि[advaita-bhakti]त्वचेतनवर्गरूपायाः क्षेत्रलक्षणायाः प्रकृतेरन्यां विलक्षणां तुशब्दाद्यथाकथंचिदप्यभेदायोग्यां जीवभूतां चेतनात्मिकां क्षेत
- tu← tunominative singular masculine noun[advaita]अन्यां विशुद्धां प्रकृतिं मम आत्मभूतां विद्धि मे परां प्रकृष्टां जीवभूतां क्षेत्रज्ञलक्षणां प्राणधारणनिमित्तभूतां[viśiṣṭādvaita]अन्याम् इतः अचेतनायाः चेतनभोग्यभूतायाः प्रकृतेः विसजातीयाकारां जीवभूतां परं तस्याः भोक्तृत्वेन प्रधानभूतां चेतनरूपां मद[dvaita]देवस्य जडा चैवाजडा तथा[śuddhādvaita]भगवता सहजेच्छया कृतं विभागस्याविद्याकृतत्वे मानाभावात्[bhakti]ः यया चेतनया क्षेत्रज्ञरूपया स्वकर्मद्वारेणेदं जगद्धार्यते[advaita-bhakti]शब्दाद्यथाकथंचिदप्यभेदायोग्यां जीवभूतां चेतनात्मिकां क्षेत्रलक्षणां मे ममात्मभूतां विशुद्धां परां प्रकृष्टां प्रकृतिं
- anyām← an1st person singular optative active verb[viśiṣṭādvaita]इतः अचेतनायाः चेतनभोग्यभूतायाः प्रकृतेः विसजातीयाकारां जीवभूतां परं तस्याः भोक्तृत्वेन प्रधानभूतां चेतनरूपां मदीयां प्र
- prakṛtim← prakṛaccusative singular masculine noun
- viddhi← vid2nd person singular imperative active verb[advaita]मे परां प्रकृष्टां जीवभूतां क्षेत्रज्ञलक्षणां प्राणधारणनिमित्तभूतां[viśiṣṭādvaita]यया इदम् अचेतनं कृत्स्नं जगद् धार्यते[śuddhādvaita]। अत्र जीवः पूर्वमविद्यया क्रियत इत्ययुक्तम्। तथा सति जीवीभूतामिति स्यात्पुत्रीभूतइतिवत्। जीवत्वं च नाविद्याकृतं किन्तु[bhakti]जानीहि
- me← mālocative singular neuter noun[advaita]परां प्रकृष्टां जीवभूतां क्षेत्रज्ञलक्षणां प्राणधारणनिमित्तभूतां[dvaita]तत्भूमिः इत्यादेरभिमतमर्थं पुराणवाक्येन स्थापयति जगाद चे ति[śuddhādvaita]प्रकृतिं चिदंशभूतां विद्धि[bhakti]प्रकृतिं विद्धि जानीहि[advaita-bhakti]ममात्मभूतां विशुद्धां परां प्रकृष्टां प्रकृतिं
- parām← parāaccusative singular feminine noun[viśiṣṭādvaita]इत्येतावतैव स्वरूपभेदे सुवचेऽप्यन्यशब्दो वैजात्यद़ृढीकरणार्थ इत्यभिप्रायेणअचेतनाया इत्यादिकमुक्तम्
- jīva← jyānominative singular neuter noun[advaita]भूतां क्षेत्रज्ञलक्षणां प्राणधारणनिमित्तभूतां[viśiṣṭādvaita]भूतां परं तस्याः भोक्तृत्वेन प्रधानभूतां चेतनरूपां मदीयां प्रकृतिं विद्धि यया इदम् अचेतनं कृत्स्नं जगद् धार्यते[dvaita]भूता श्रीः जीवानां प्राणधारिणी चिद्रूपभूता सर्वदा सती एतन्महइदं महद्भूतम् बृ.उ.2[śuddhādvaita]भूतां मे प्रकृतिं चिदंशभूतां विद्धि[bhakti]स्वरूपां मे प्रकृतिं विद्धि जानीहि[advaita-bhakti]भूतां चेतनात्मिकां क्षेत्रलक्षणां मे ममात्मभूतां विशुद्धां परां प्रकृष्टां प्रकृतिं
- bhūtām← bhūaccusative singular feminine noun
- mahābāho← mahābāhuvocative singular masculine noun[advaita]यया प्रकृत्या इदं धार्यते जगत् अन्तः प्रविष्टया[advaita-bhakti]यया क्षेत्रज्ञलक्षणया जीवभूतयाऽन्तरनुप्रविष्टया प्रकृत्येदं जगदचेतनजातं भाव्यते स्वतो विशीर्य उत्तभ्यतेअनेन जीवेनात्मना
- yayā← yāinstrumental singular feminine noun[advaita]प्रकृत्या इदं धार्यते जगत् अन्तः प्रविष्टया[viśiṣṭādvaita]इदम् अचेतनं कृत्स्नं जगद् धार्यते[śuddhādvaita]क्रियत इत्ययुक्तम्[bhakti]चेतनया क्षेत्रज्ञरूपया स्वकर्मद्वारेणेदं जगद्धार्यते[advaita-bhakti]क्षेत्रज्ञलक्षणया जीवभूतयाऽन्तरनुप्रविष्टया प्रकृत्येदं जगदचेतनजातं भाव्यते स्वतो विशीर्य उत्तभ्यतेअनेन जीवेनात्मनानुप्
- idam← idamnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]अचेतनं कृत्स्नं जगद् धार्यते
- dhāri← dhṛnominative singular neuter noun[dvaita]णी चिद्रूपभूता सर्वदा सती एतन्महइदं महद्भूतम् बृ.उ.2
- at← adnominative singular masculine noun[śuddhādvaita]र जीवः पूर्वमविद्यया क्रियत इत्ययुक्तम्
- e← alocative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]वमचिद्विलक्षणत्वं प्रतिपादितम् अतथाभूताज्जीवादपि विलक्षणत्वं प्रतिपाद्यतेअपरेयम् इति श्लोकेन[dvaita]तन्महइदं महद्भूतम् बृ.उ.2[śuddhādvaita]ककोटिनिविष्टश्चिद्रूपश्चाक्षरतः परः[advaita-bhakti]वं क्षेत्रलक्षणायाः प्रकृतेरपरत्वं वदन्क्षेत्रज्ञलक्षणां परां प्रकृतिमाह या प्रागष्टधोक्ता प्रकृतिः सर्वाचेतनवर्गरूपा से
- jagat← jagatnominative singular masculine noun[advaita]अन्तः प्रविष्टया[viśiṣṭādvaita]इति प्रमाणसिद्धनिर्देशासङ्कोचात् कृत्स्नमित्युक्तम्[dvaita]सर्वं हरिः सुज्ञति भूतराड्[śuddhādvaita]कारणभूता एतत्ित्रतयरूपा शक्तिः सच्चिदानन्दरूपस्य भावः नत्वतलादिवाच्यः तथा भगवतो भावस्वरूपादेव निर्मितत्वात्
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 7.5, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_7.5 · anandgiri_7.5
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_7.5 · vedantadeshika_7.5
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_7.5 · jayatirtha_7.5
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_7.5
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_7.5
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_7.5
Theme-list memberships (25)
Show all theme-lists this verse participates in
- अपरा प्रकृतिwith 7.4, 12.8
- अहं-अहंwith 7.4
- अहंकारwith 3.27, 7.4, 13.5, 16.18
- अहंकारं ৷৷ विमुच्य निर्ममःwith 7.4
- अहंताwith 2.18, 4.23, 7.4, 7.13, 12.3
- इतीयं मेwith 7.4
- इदं शरीरम्with 7.4
- जीवभूताम्with 7.4
- निर्ममो निरहंकारःwith 2.71, 3.21, 7.4, 12.13
- परा प्रकृतिwith 2.16, 7.4, 7.6, 12.8
- प्रकृतिwith 1.1, 3.5, 3.28, 3.33, 4.6, 5.10, …
- प्रकृति-विकृतिwith 7.4
- प्रकृतिरष्टधा अपरेयम्with 7.4
- बुद्धिwith 2.19, 2.39, 2.41, 2.44, 2.49, 2.50, …
- भूमिरापोऽनलो वायुः ৷৷ विद्धि मे पराम्with 7.4
- महाबाहोwith 2.26, 2.68, 3.28, 3.43, 5.3, 5.6, …
- मैं सोया था अब जाग्रत् हुआ हूँwith 7.4
- ययेदं धार्यते जगत्with 6.31
- वासुदेवः सर्वम्with 4.24, 6.31, 6.35, 7.2, 7.4, 7.7, …
- विद्धिwith 2.17, 3.15, 3.32, 4.13, 4.14, 4.32, …
- व्यष्टिwith 7.4
- व्यष्टि अपरा प्रकृतिwith 7.4
- सदसच्चाहम्with 7.4, 7.7, 8.4, 9.23, 11.54
- सन्तने उससे कहा किwith 7.4
- सम्बन्धकी सत्ताwith 7.4