Chapter 2 (Sāṅkhya-Yoga (The Yoga of Knowledge)), verse 53
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
श्रुति-विप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला | समाधाव् अचला बुद्धिस् तदा योगम् अवाप्स्यस्यि
śruti-vipratipannā te yadā sthāsyati niścalā | samādhāv acalā buddhis tadā yogam avāpsyasyi
Word-by-word
- śruti← śrulocative singular masculine noun[advaita]विप्रतिपन्ना अनेकसाध्यसाधनसंबन्धप्रकाशनश्रुतिभिः श्रवणैः प्रवृत्तिनिवृत्तिलक्षणैः विप्रतिपन्ना नानाप्रतिपन्ना विक्षिप्ता[viśiṣṭādvaita]ः श्रवणम् अस्मत्तः श्रवणेन वि शेषतः प्रतिपन्ना सकलेतरविसजातीयनित्यनिरतिशयसूक्ष्मतत्त्वविषया स्वयम् अचला एकरूपा बुद्धिः अ[dvaita]विप्रतिपन्नेति[bhakti]भिर्नानालौकिकवैदिकार्थश्रवणैर्विप्रतिपन्ना इतः पूर्वं विक्षिप्ता सती तव बुद्धिर्यदा समाधौ स्थास्यतीति समाधीयते चित्तमस्म[advaita-bhakti]भिर्नानाविधफलश्रवणैरविचारिततात्पर्यैर्विप्रतिपन्ना अनेकविधसंशयविपर्यासवत्त्वेन विक्षिप्ता प्राक् यदा यस्मिन्काले शुद्धिज
- vip← vipnominative singular masculine noun[advaita]रतिपन्ना अनेकसाध्यसाधनसंबन्धप्रकाशनश्रुतिभिः श्रवणैः प्रवृत्तिनिवृत्तिलक्षणैः विप्रतिपन्ना नानाप्रतिपन्ना विक्षिप्ता सती[dvaita]रतिपन्नेति[bhakti]रतिपन्ना इतः पूर्वं विक्षिप्ता सती तव बुद्धिर्यदा समाधौ स्थास्यतीति समाधीयते चित्तमस्मिन्निति समाधिः परमेश्वरः तस्मिन्नि[advaita-bhakti]रतिपन्ना अनेकविधसंशयविपर्यासवत्त्वेन विक्षिप्ता प्राक् यदा यस्मिन्काले शुद्धिजविवेकजनितेन दोषदर्शनेन तं विक्षेपं परित्यज
- ṛ← ṛvocative singular neuter noun
- atipannā← atipadnominative singular feminine noun
- te← tānominative dual feminine noun[advaita]तव बुद्धिः यदा यस्मिन् काले स्थास्यति स्थिरीभूता भविष्यति निश्चला विक्षेपचलनवर्जिता सती समाधौ समाधीयते चित्तमस्मिन्निति[viśiṣṭādvaita]मनसि यदा निश्चला स्थास्यति तदा योगम् आत्मावलोकनम् अवाप्स्यसि[dvaita]ऽतः पुनरुक्तिदोष इत्यत आह तदेवे ति[śuddhādvaita]यदा बुद्धिर्व्यवसायात्मिकैव तदा श्रोतव्यस्य श्रुतस्य[bhakti]चित्तमस्मिन्निति समाधिः परमेश्वरः तस्मिन्निश्चला विक्षेपव्याप्तिविषयान्तरैरनाकृष्टात एवाचला अभ्यासपटुत्वेन तत्रैव स्थिर[advaita-bhakti]तव बुद्धिः श्रुतिभिर्नानाविधफलश्रवणैरविचारिततात्पर्यैर्विप्रतिपन्ना अनेकविधसंशयविपर्यासवत्त्वेन विक्षिप्ता प्राक् यदा य
- yat← yatnominative singular masculine noun[advaita]वं विक्षेपो विपर्ययः विकल्पः संशय इति विवेकः[śuddhādvaita]वेन जिज्ञासां न करिष्यसीत्यर्थः
- ā← āinstrumental singular masculine noun[advaita]त्मा तस्मिन् आत्मनि इत्येतत्[viśiṣṭādvaita]त्मावलोकनम् अवाप्स्यसि[dvaita]ह तदेवे ति
- sthāsyati← sthā3rd person singular simple future active verb[advaita]स्थिरीभूता भविष्यति निश्चला विक्षेपचलनवर्जिता सती समाधौ समाधीयते चित्तमस्मिन्निति समाधिः आत्मा तस्मिन् आत्मनि इत्येतत्[viśiṣṭādvaita]तदा योगम् आत्मावलोकनम् अवाप्स्यसि[advaita-bhakti]। लयविक्षेपलक्षणौ दोषौ परित्यज्य समाहिता भविष्यतीति यावत्। अथवा निश्चलाऽसंभावनाविपरीतभावनारहिता अचला दीर्घकालादनैरन्तर्य
- nis← ninominative singular masculine noun
- calā← calnominative singular feminine noun[advaita]विक्षेपचलनवर्जिता सती समाधौ समाधीयते चित्तमस्मिन्निति समाधिः आत्मा तस्मिन् आत्मनि इत्येतत्[viśiṣṭādvaita]एकरूपा बुद्धिः असङ्गकर्मानुष्ठानेन विमलीकृते मनसि यदा निश्चला स्थास्यति तदा योगम् आत्मावलोकनम् अवाप्स्यसि[dvaita]भवति ततश्च समाधावचला[śuddhādvaita]विशोकधैर्यादिवती ते यदा बुद्धिर्व्यवसायात्मिकैव तदा श्रोतव्यस्य श्रुतस्य[bhakti]विक्षेपव्याप्तिविषयान्तरैरनाकृष्टात एवाचला अभ्यासपटुत्वेन तत्रैव स्थिरा लयव्याप्तिः सती तदा योगं योगफलं तत्त्वज्ञानमवाप[advaita-bhakti]जाग्रत्स्वप्नदर्शनलक्षणविक्षेपरहिता अचला सुषुप्तिमूर्च्छास्तब्धीभावादिरूपलयलक्षणचलनरहिता सती स्थास्यति
- samādhau← samādhānominative dual masculine noun[advaita]समाधीयते चित्तमस्मिन्निति समाधिः आत्मा तस्मिन् आत्मनि इत्येतत्[bhakti]स्थास्यतीति समाधीयते चित्तमस्मिन्निति समाधिः परमेश्वरः तस्मिन्निश्चला विक्षेपव्याप्तिविषयान्तरैरनाकृष्टात एवाचला अभ्यास[advaita-bhakti]परमात्मनि निश्चला जाग्रत्स्वप्नदर्शनलक्षणविक्षेपरहिता अचला सुषुप्तिमूर्च्छास्तब्धीभावादिरूपलयलक्षणचलनरहिता सती स्थास्यत
- acalā← acalanominative singular feminine noun[advaita]तत्रापि विकल्पवर्जिता इत्येतत्[viśiṣṭādvaita]एकरूपा बुद्धिः असङ्गकर्मानुष्ठानेन विमलीकृते मनसि यदा निश्चला स्थास्यति तदा योगम् आत्मावलोकनम् अवाप्स्यसि[advaita-bhakti]सुषुप्तिमूर्च्छास्तब्धीभावादिरूपलयलक्षणचलनरहिता सती स्थास्यति
- buddhis← budhnominative singular masculine noun
- tadā← tadānominative singular masculine noun[advaita]तस्मिन्काले योगम् अवाप्स्यसि विवेकप्रज्ञां समाधिं प्राप्स्यसि[viśiṣṭādvaita]योगम् आत्मावलोकनम् अवाप्स्यसि[dvaita]योगमवाप्स्यसि उपायसिद्धो भवसीत्यर्थः[śuddhādvaita]श्रोतव्यस्य श्रुतस्य[bhakti]योगं योगफलं तत्त्वज्ञानमवाप्स्यपि[advaita-bhakti]तस्मिन्काले योगं जीवपरमात्मैक्यलक्षणं तत्त्वमस्यादिवाक्यजन्यमखण्डसाक्षात्कारं सर्वयोगफलमवाप्स्यसि
- yogam← yujaccusative singular masculine noun[advaita]अवाप्स्यसि विवेकप्रज्ञां समाधिं प्राप्स्यसि[viśiṣṭādvaita]आत्मावलोकनम् अवाप्स्यसि
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 2.53, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_2.53 · anandgiri_2.53
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_2.53
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_2.53 · jayatirtha_2.53
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_2.53
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_2.53
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_2.53
Theme-list memberships (7)
Show all theme-lists this verse participates in
- कर्मयोगwith 3.3, 3.18, 3.28, 4.1, 4.12, 4.24, …
- ज्ञानयोगwith 3.3, 3.28, 6.5, 7.2
- तदा योगमवाप्स्यसिwith 2.48
- बुद्धिwith 2.19, 2.39, 2.41, 2.44, 2.49, 2.50, …
- भक्तियोगwith 6.5, 7.2, 12.11
- योगम्with 3.7, 4.42, 6.12, 6.19, 7.1, 9.5, …
- श्रुतwith 2.29, 2.52, 11.2, 13.13, 13.25