Chapter 2 (Sāṅkhya-Yoga (The Yoga of Knowledge)), verse 39
Krishna → Arjuna · vocative: Pārtha · meter: anuṣṭubh
एषा ते ऽभिहिता सांख्ये बुद्धिर् योगे त्व् इमां शृणु | बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि
eṣā te 'bhihitā sāṃkhye buddhir yoge tv imāṃ śṛṇu | buddhyā yukto yayā pārtha karmabandhaṃ prahāsyasi
Word-by-word
- eṣā← eṣnominative singular masculine noun[advaita]ते तुभ्यम् अभिहिता उक्ता सांख्ये परमार्थवस्तुविवेकविषये बुद्धिः ज्ञानं साक्षात् शोकमोहादिसंसारहेतुदोषनिवृत्तिकारणम्[viśiṣṭādvaita]अभिहिता[dvaita]तेऽभिहिता इत्युक्तम् तत्र साङ्ख्ययोगशब्दौ कापिलपातञ्जलशास्त्रवचनाविति प्रतीतिनिरासाय व्याचष्टे साङ्ख्य मिति[śuddhādvaita]ते इति[bhakti]त इति[advaita-bhakti]नत्वेवाहम् इत्याद्येकविंशतिश्लोकैः ते तुभ्यमभिहिता
- te← tānominative dual feminine noun[advaita]तुभ्यम् अभिहिता उक्ता सांख्ये परमार्थवस्तुविवेकविषये बुद्धिः ज्ञानं साक्षात् शोकमोहादिसंसारहेतुदोषनिवृत्तिकारणम्[viśiṣṭādvaita]न सा एषा अभिहिता[dvaita]इति भगवद्वचनाद्व्यासस्मृतौ[śuddhādvaita]इति। साङ्ख्यमात्मानात्मतत्त्वसङ्ख्यानं तत्राभिधेयेन त्वेवाहं 2।12 इत्यारभ्यतस्मात्सर्वाणि भूतानि 2।30 इत्यन्तमुपादेयतयो[bhakti]प्रकाश्यते वस्तुतत्त्वमनयेति संख्या सम्यग्ज्ञानं तस्मिन्प्रकाशमानमात्मतत्त्वं सांख्यं तस्मिन्करणीया बुद्धिरेषा तवाभिहित[advaita-bhakti]इति चेन्न विद्वदविद्वदवस्थाभेदेन ज्ञानकर्मोपदेशोपपत्तेरित्याह भगवान् एषानत्वेवाहम् इत्याद्येकविंशतिश्लोकैः ते तुभ्यमभिह
- abhihitā← abhidhānominative singular feminine noun[advaita]उक्ता सांख्ये परमार्थवस्तुविवेकविषये बुद्धिः ज्ञानं साक्षात् शोकमोहादिसंसारहेतुदोषनिवृत्तिकारणम्[viśiṣṭādvaita]। आत्मज्ञानपूर्वकमोक्षसाधनभूतकर्मानुष्ठाने यो बुद्धियोगो वक्तव्यः स इह योगशब्देन उच्यतेदूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगात् (ग
- sām← sāaccusative singular feminine noun[śuddhādvaita]यस्थितिप्रयोजनके ईश्वरालम्बने याऽभिधेया बुद्धिस्तामिमां स्वधर्माचरणाभिमतां शृणु
- khye← khyālocative singular masculine noun[advaita]परमार्थवस्तुविवेकविषये बुद्धिः ज्ञानं साक्षात् शोकमोहादिसंसारहेतुदोषनिवृत्तिकारणम्[viśiṣṭādvaita]तिबुद्धिर्मतिश्च मेधा सङ्ख्या संवित्तिरुपलब्धिः इति नैघण्टुकाः[dvaita]बुद्धिरभिहिता योगे त्विमां शृणु इति तत्राह बुध्यत इति[śuddhādvaita]ऽतन्मात्ररुचिं पार्थमालक्ष्य आत्मयोगोपदेशेन मनस्समाधानाय तं प्रस्तौति एषा ते इति[advaita-bhakti]सम्यक्ख्यायते सर्वोपाधिशून्यतया प्रतिपाद्यते परमात्मतत्त्वमनयेति संख्योपनिषत्तयैव तात्पर्यपरिसमाप्त्या प्रतिपाद्यते
- buddhis← budhnominative singular masculine noun[advaita]तुतिप्रयोजनमाह प्ररोचनार्थमिति[śuddhādvaita]तामिमां स्वधर्माचरणाभिमतां शृणु[advaita-bhakti]तन्मात्रविषयं ज्ञानं सर्वानर्थनिवृत्तिकारणं त्वांप्रति मयोक्तम्
- yoge← yujlocative singular masculine noun[advaita]तु तत्प्राप्त्युपाये निःसङ्गतया द्वन्द्वप्रहाणपूर्वकम् ईश्वराराधनार्थे कर्मयोगे कर्मानुष्ठाने समाधियोगे[viśiṣṭādvaita]या बुद्धिः वक्तव्या ताम् इमाम् अभिधीयमानां श्रृणु यया बुद्ध्या युक्तः कर्मबन्धं प्रहास्यसि[dvaita]कर्मयोगो विशिष्यत इत्यादिप्रयोगाच्च[śuddhādvaita]तु मनोनिरोधरूपे साम्यस्थितिप्रयोजनके ईश्वरालम्बने याऽभिधेया बुद्धिस्तामिमां स्वधर्माचरणाभिमतां शृणु[bhakti]त्विमां बुद्धिं शृणु[advaita-bhakti]कर्मयोगे तु करणीयामिमांसुखदुःखे समे कृत्वा इत्यत्रोक्तां फलाभिसन्धित्यागलक्षणां बुद्धिं विस्तरेण मया वक्ष्यमाणां शृणु
- tu← tunominative singular masculine noun[advaita]भ्यम् अभिहिता उक्ता सांख्ये परमार्थवस्तुविवेकविषये बुद्धिः ज्ञानं साक्षात् शोकमोहादिसंसारहेतुदोषनिवृत्तिकारणम्[viśiṣṭādvaita]षु प्रधानार्थेनोत्तरप्रकरणारम्भं सङ्गमयति एवमिति[dvaita]त्या वेदानां त्वेकार्यत्वान्न विरोधः[śuddhādvaita]मनोनिरोधरूपे साम्यस्थितिप्रयोजनके ईश्वरालम्बने याऽभिधेया बुद्धिस्तामिमां स्वधर्माचरणाभिमतां शृणु[bhakti]तत्त्वमनयेति संख्या सम्यग्ज्ञानं तस्मिन्प्रकाशमानमात्मतत्त्वं सांख्यं तस्मिन्करणीया बुद्धिरेषा तवाभिहिता[advaita-bhakti]स्वधर्मबुद्ध्या युध्यमानस्य पापाभावस्तथापि न मांप्रति युद्धकर्तव्यतोपदेशस्तवोचितःय एनं वेत्ति हन्तारं इत्यादिनाकथं स पु
- im← iaccusative singular masculine noun
- ām← āaccusative singular masculine noun
- śṛṇu← śru2nd person singular imperative active verb[advaita]। तां च बुद्धिं स्तौति प्ररोचनार्थम् बुद्धया यया योगविषयया युक्तः हे पार्थ कर्मबन्धं कर्मैव धर्माधर्माख्यो बन्धः कर्मबन[dvaita]इति तत्राह बुध्यत इति[śuddhādvaita]। तुर्भेदार्थकः। यया बुद्ध्या युक्तस्त्वं क्रियमाणकर्मसुबन्धमुभयात्मकं पुण्यपापात्मकं प्रहास्यसि।[bhakti]। यया बुद्ध्या युक्तः परमेश्वरार्पितकर्मयोगेन शुद्धान्तःकरणः सन् तत्प्रसादप्राप्तापरोक्षज्ञानेन कर्मात्मकं बन्धं प्रकर्ष[advaita-bhakti]। तुशब्दः पूर्वबुद्धेर्योगविषयत्वव्यतिरेकसूचनार्थः। तथाच शुद्धान्तःकरणंप्रति ज्ञानोपदेशोऽशुद्धान्तःकरणंप्रति कर्मोपदेश इ
- buddhyā← budhinstrumental singular feminine noun[advaita]कर्मबन्धस्य कुतो निवृत्तिः नहि तत्त्वज्ञानमन्तरेण समूलं कर्म हातुं शक्यमित्याशङ्क्याह ईश्वर इति[viśiṣṭādvaita]वधारणीयम् आत्मतत्त्वं सांख्यम्[dvaita]युक्तः इत्यादिवचनात्[śuddhādvaita]युक्तस्त्वं क्रियमाणकर्मसुबन्धमुभयात्मकं पुण्यपापात्मकं प्रहास्यसि[bhakti]युक्तः परमेश्वरार्पितकर्मयोगेन शुद्धान्तःकरणः सन् तत्प्रसादप्राप्तापरोक्षज्ञानेन कर्मात्मकं बन्धं प्रकर्षेण हास्यसि त्य[advaita-bhakti]युध्यमानस्य पापाभावस्तथापि न मांप्रति युद्धकर्तव्यतोपदेशस्तवोचितःय एनं वेत्ति हन्तारं इत्यादिनाकथं स पुरुषः पार्थ कं घा
- yuktas← yujnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]य कर्मणो माहात्म्यम् आह[śuddhādvaita]त्वं क्रियमाणकर्मसुबन्धमुभयात्मकं पुण्यपापात्मकं प्रहास्यसि[advaita-bhakti]त्वं कर्मनिमित्तं बन्धमाशयाशुद्धिलक्षणं ज्ञानप्रतिबन्धं प्रकर्षेण पुनः प्रतिबन्धानुत्पत्तिरूपेण हास्यसि त्यक्ष्यसि
- yayā← yāinstrumental singular feminine noun[advaita]योगविषयया युक्तः[viśiṣṭādvaita]बुद्ध्या युक्तः कर्मबन्धं प्रहास्यसि[dvaita]वाचा बुध्यते सा वागभिहितेत्यर्थः[śuddhādvaita]बुद्ध्या युक्तस्त्वं क्रियमाणकर्मसुबन्धमुभयात्मकं पुण्यपापात्मकं प्रहास्यसि[bhakti]बुद्ध्या युक्तः परमेश्वरार्पितकर्मयोगेन शुद्धान्तःकरणः सन् तत्प्रसादप्राप्तापरोक्षज्ञानेन कर्मात्मकं बन्धं प्रकर्षेण हा[advaita-bhakti]व्यवसायात्मिकया बुद्ध्या कर्मसु युक्तस्त्वं कर्मनिमित्तं बन्धमाशयाशुद्धिलक्षणं ज्ञानप्रतिबन्धं प्रकर्षेण पुनः प्रतिबन्ध
- pārtha← pārthavocative singular masculine noun[advaita]कर्मबन्धं कर्मैव धर्माधर्माख्यो बन्धः कर्मबन्धः तं प्रहास्यसि ईश्वरप्रसादनिमित्तज्ञानप्राप्त्यैव इत्यभिप्रायः[dvaita]क्यं तु साङ्ख्याद्यपेक्षया युक्तम्[śuddhādvaita]मालक्ष्य आत्मयोगोपदेशेन मनस्समाधानाय तं प्रस्तौति एषा ते इति[advaita-bhakti]कं घातयति हन्ति कम् इत्यनेन विदुषः सर्वकर्मप्रतिक्षेपात्
- karmabandham← karmabandhaaccusative singular masculine noun
- prahāsyasi← prahā2nd person singular simple future active verb[advaita]ईश्वरप्रसादनिमित्तज्ञानप्राप्त्यैव इत्यभिप्रायः[viśiṣṭādvaita]। कर्मणा बन्धः संसारबन्ध इत्यर्थः। वक्ष्यमाणबुद्धियुक्तस्य कर्मणो माहात्म्यम् आह
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 2.39, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_2.39 · anandgiri_2.39
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_2.39 · vedantadeshika_2.39
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_2.39 · jayatirtha_2.39
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_2.39
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_2.39
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_2.39
Theme-list memberships (5)
Show all theme-lists this verse participates in
- पार्थwith 1.25, 1.26, 1.28, 1.29, 1.30, 2.3, …
- बुद्धिwith 2.19, 2.41, 2.44, 2.49, 2.50, 2.51, …
- युक्तwith 1.14, 2.28, 2.50, 2.51, 2.61, 2.64, …
- लोकसंग्रहमेवापि संपश्यन्कर्तुमर्हसिwith 3.20, 5.2
- सांख्यwith 3.3, 5.4, 5.5, 13.24