Chapter 2 (Sāṅkhya-Yoga (The Yoga of Knowledge)), verse 66
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना | न चाभावयतः शान्तिर् अशान्तस्य कुतः सुखम्
nāsti buddhirayuktasya na cāyuktasya bhāvanā | na cābhāvayataḥ śāntir aśāntasya kutaḥ sukham
Word-by-word
- na← navocative singular neuter noun[advaita]ास्ति न विद्यते न भवतीत्यर्थः बुद्धिः आत्मस्वरूपविषया अयुक्तस्य असमाहितान्तःकरणस्य[viśiṣṭādvaita]्यस्तमनोरहितस्य खयत्नेन इन्द्रियदमने प्रवृत्तस्य कदाचिद्[dvaita]हि प्रसादाभावे युक्तिश्चित्तनिरोधः[śuddhādvaita]ोनिग्रहस्य स्थितप्रज्ञता साधनत्वं व्यतिरेकमुखेनोपपादयति नास्तीति[bhakti]्द्रियनिग्रहस्य स्थितप्रज्ञतासाधनत्वं व्यतिरेकमुखेनोपपादयति नास्तीति[advaita-bhakti]द्रढयति अयुक्तस्याजितचित्तस्य बुद्धिरात्मविषया श्रवणमननाख्यवेदान्तविचारजन्या नास्ति नोत्पद्यते
- asti← as3rd person singular present indicative active verb[advaita]अयुक्तस्य भावना आत्मज्ञानाभिनिवेशः
- buddhis← budhnominative singular masculine noun
- ayuktasya← ayuktaVibhakti.Sasthi singular masculine noun[advaita]असमाहितान्तःकरणस्य[dvaita]च बुद्धिः सम्यग्ज्ञानं च नास्ति। तदेवोपपादयति न चायुक्तस्येति। शान्तिर्मुक्तिःशान्तिर्मोक्षोऽथ निर्वाणम् इत्यभिधानात्।[śuddhādvaita]ासतो निरोधयोगरहितस्य बुद्धिरेका व्यवसायात्मिका न भवति[bhakti]ावशीकृतेन्द्रियस्य नास्ति बुद्धिः शास्त्राचार्योपदेशाभ्यामात्मविषया बुद्धिः प्रज्ञैव नोत्पद्यते कुतस्तस्य प्रतिष्ठा वार्[advaita-bhakti]ाजितचित्तस्य बुद्धिरात्मविषया श्रवणमननाख्यवेदान्तविचारजन्या नास्ति नोत्पद्यते
- na← navocative singular neuter noun[advaita]ास्ति न विद्यते न भवतीत्यर्थः बुद्धिः आत्मस्वरूपविषया अयुक्तस्य असमाहितान्तःकरणस्य[viśiṣṭādvaita]्यस्तमनोरहितस्य खयत्नेन इन्द्रियदमने प्रवृत्तस्य कदाचिद्[dvaita]हि प्रसादाभावे युक्तिश्चित्तनिरोधः[śuddhādvaita]ोनिग्रहस्य स्थितप्रज्ञता साधनत्वं व्यतिरेकमुखेनोपपादयति नास्तीति[bhakti]्द्रियनिग्रहस्य स्थितप्रज्ञतासाधनत्वं व्यतिरेकमुखेनोपपादयति नास्तीति[advaita-bhakti]द्रढयति अयुक्तस्याजितचित्तस्य बुद्धिरात्मविषया श्रवणमननाख्यवेदान्तविचारजन्या नास्ति नोत्पद्यते
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]अस्ति अयुक्तस्य भावना आत्मज्ञानाभिनिवेशः[viśiṣṭādvaita]िद् अपि विविक्तात्मविषया बुद्धिः न सेत्स्यति। अत एव तस्य तद्भावना च न संभवति। विविक्तात्मानम् अभावयतो विषयस्पृहा शान्तिः[dvaita]ित्तनिरोधः[śuddhādvaita]भावना तत्त्वचिन्तनम्[bhakti]ार्योपदेशाभ्यामात्मविषया बुद्धिः प्रज्ञैव नोत्पद्यते कुतस्तस्य प्रतिष्ठा वार्ता वा कुत इत्यत आह[advaita-bhakti]ित्तस्य बुद्धिरात्मविषया श्रवणमननाख्यवेदान्तविचारजन्या नास्ति नोत्पद्यते
- ayuktasya← ayuktaVibhakti.Sasthi singular masculine noun[advaita]असमाहितान्तःकरणस्य[dvaita]च बुद्धिः सम्यग्ज्ञानं च नास्ति। तदेवोपपादयति न चायुक्तस्येति। शान्तिर्मुक्तिःशान्तिर्मोक्षोऽथ निर्वाणम् इत्यभिधानात्।[śuddhādvaita]ासतो निरोधयोगरहितस्य बुद्धिरेका व्यवसायात्मिका न भवति[bhakti]ावशीकृतेन्द्रियस्य नास्ति बुद्धिः शास्त्राचार्योपदेशाभ्यामात्मविषया बुद्धिः प्रज्ञैव नोत्पद्यते कुतस्तस्य प्रतिष्ठा वार्[advaita-bhakti]ाजितचित्तस्य बुद्धिरात्मविषया श्रवणमननाख्यवेदान्तविचारजन्या नास्ति नोत्पद्यते
- bhāvanā← bhūnominative singular masculine noun[advaita]आत्मज्ञानाभिनिवेशः[viśiṣṭādvaita]च न संभवति। विविक्तात्मानम् अभावयतो विषयस्पृहा शान्तिः न भवति। अशान्तस्य विषयस्पृहायुक्तस्य कुतो नित्यनिरतिशयसुखप्राप्त[dvaita]ध्यानम्[śuddhādvaita]तत्त्वचिन्तनम्[bhakti]ध्यानम्[advaita-bhakti]निदिध्यासनात्मिका विजातीयप्रत्ययानन्तरितसजातीयप्रत्ययप्रवाहरूपा
- na← navocative singular neuter noun[advaita]ास्ति न विद्यते न भवतीत्यर्थः बुद्धिः आत्मस्वरूपविषया अयुक्तस्य असमाहितान्तःकरणस्य[viśiṣṭādvaita]्यस्तमनोरहितस्य खयत्नेन इन्द्रियदमने प्रवृत्तस्य कदाचिद्[dvaita]हि प्रसादाभावे युक्तिश्चित्तनिरोधः[śuddhādvaita]ोनिग्रहस्य स्थितप्रज्ञता साधनत्वं व्यतिरेकमुखेनोपपादयति नास्तीति[bhakti]्द्रियनिग्रहस्य स्थितप्रज्ञतासाधनत्वं व्यतिरेकमुखेनोपपादयति नास्तीति[advaita-bhakti]द्रढयति अयुक्तस्याजितचित्तस्य बुद्धिरात्मविषया श्रवणमननाख्यवेदान्तविचारजन्या नास्ति नोत्पद्यते
- cās← canominative plural masculine noun
- bhāvayatas← bhūaccusative plural masculine noun
- śāntis← śamnominative singular masculine noun
- aśa← aśvocative singular masculine noun[advaita]ान्तस्य कुतः सुखम् इन्द्रियाणां हि विषयसेवातृष्णातः निवृत्तिर्या तत्सुखम् न विषयविषया तृष्णा[viśiṣṭādvaita]ान्तस्य विषयस्पृहायुक्तस्य कुतो नित्यनिरतिशयसुखप्राप्तिः[bhakti]ान्तस्य कुतः सुखं मोक्षानन्द इत्यर्थः[advaita-bhakti]ान्तस्यात्मसाक्षात्कारशून्यस्य कुतः सुखं मोक्षानन्द इत्यर्थः
- antasya← antiVibhakti.Sasthi singular masculine noun
- kutas← kunominative plural masculine noun[bhakti]तस्य प्रतिष्ठा वार्ता वा कुत इत्यत आह
- sukham← sukhamnominative singular masculine noun[advaita]इन्द्रियाणां हि विषयसेवातृष्णातः निवृत्तिर्या तत्सुखम् न विषयविषया तृष्णा
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 2.66, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_2.66 · anandgiri_2.66
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_2.66
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_2.66 · jayatirtha_2.66
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_2.66
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_2.66
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_2.66
Theme-list memberships (3)
Show all theme-lists this verse participates in
- बुद्धिwith 2.19, 2.39, 2.41, 2.44, 2.49, 2.50, …
- युक्तwith 1.14, 2.28, 2.39, 2.50, 2.51, 2.61, …
- शान्तिwith 2.70, 2.71, 4.39, 5.12, 5.29, 6.15, …