Chapter 2 (Sāṅkhya-Yoga (The Yoga of Knowledge)), verse 63
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
क्रोधाद् भवति संमोहः संमोहात् स्मृति-विभ्रमः | स्मृति-भ्रंशाद् बुद्धि-नाशो बुद्धि-नाशात् प्रणश्यति
krodhād bhavati saṃmohaḥ saṃmohāt smṛti-vibhramaḥ | smṛti-bhraṃśād buddhi-nāśo buddhi-nāśāt praṇaśyati
Word-by-word
- krodhāt← krodhaablative singular masculine noun[advaita]भवति संमोहः अविवेकः कार्याकार्यविषयः[bhakti]संमोहः कार्याकार्यविवेकाभावः
- bhavati← bhū3rd person singular present indicative active verb[advaita]संमोहः अविवेकः कार्याकार्यविषयः[viśiṣṭādvaita]संमोहः[dvaita]मत्परो युक्त आसीत 2[śuddhādvaita]ततः कामाभिलाषः[bhakti]। function playAudio(){ if(document.getElementById('slkaudio') != null) document.getElementById('slkaudio').play(); else[advaita-bhakti]संमोहः कार्याकार्यविवेकाभावरूपः
- sam← saaccusative singular masculine noun[dvaita]मोहोऽधर्मेच्छा
- mohas← muhnominative singular masculine noun
- sam← saaccusative singular masculine noun[dvaita]मोहोऽधर्मेच्छा
- mohāt← muhablative singular masculine noun[advaita]स्मृतिविभ्रमः शास्त्राचार्योपदेशाहितसंस्कारजनितायाः स्मृतेः स्यात् विभ्रमो भ्रंशः स्मृत्युत्पत्तिनिमित्तप्राप्तौ अनुत्प[advaita-bhakti]स्मृतिविभ्रमः स्मृतेः शास्त्राचार्योपदिष्टार्थानुसन्धानस्य विभ्रमो विचलनं विभ्रंशः
- smṛti← smṛlocative singular masculine noun[advaita]विभ्रमः शास्त्राचार्योपदेशाहितसंस्कारजनितायाः स्मृतेः स्यात् विभ्रमो भ्रंशः स्मृत्युत्पत्तिनिमित्तप्राप्तौ अनुत्पत्तिः[viśiṣṭādvaita]भ्रंशो भवति[dvaita]विभ्रमः प्रतिषेधादिस्मृतिनाशः[śuddhādvaita]ं प्राप्तः प्राकृत[advaita-bhakti]विभ्रमः स्मृतेः शास्त्राचार्योपदिष्टार्थानुसन्धानस्य विभ्रमो विचलनं विभ्रंशः
- vibhramas← vibhramanominative singular masculine noun[dvaita]य प्रकृतानुपयोगात्सम्यग्व्याचष्टे स्मृतिविभ्रम इति
- smṛti← smṛlocative singular masculine noun[advaita]विभ्रमः शास्त्राचार्योपदेशाहितसंस्कारजनितायाः स्मृतेः स्यात् विभ्रमो भ्रंशः स्मृत्युत्पत्तिनिमित्तप्राप्तौ अनुत्पत्तिः[viśiṣṭādvaita]भ्रंशो भवति[dvaita]विभ्रमः प्रतिषेधादिस्मृतिनाशः[śuddhādvaita]ं प्राप्तः प्राकृत[advaita-bhakti]विभ्रमः स्मृतेः शास्त्राचार्योपदिष्टार्थानुसन्धानस्य विभ्रमो विचलनं विभ्रंशः
- bhraṃśāt← bhraṃśablative singular masculine noun[advaita]बुद्धिनाशः बुद्धेर्नाशः
- buddhi← budhnominative singular neuter noun[advaita]नाशः बुद्धेर्नाशः[viśiṣṭādvaita]नाशः आत्मज्ञाने यो व्यवसायः कृतः[dvaita]नाशः सर्वात्मना दोषबुद्धिनाशः[śuddhādvaita]भ्रंशदोष इति कथयंस्तस्य स्थिरप्रज्ञतां दर्शयति चतुर्भिः[advaita-bhakti]नाशात्प्रणश्यति तस्याश्च फलभूताया बुद्धेर्विलोपात्प्रणश्यति सर्वपुरुषार्थायोग्यो भवति
- nāśas← naśnominative singular masculine noun
- buddhi← budhnominative singular neuter noun[advaita]नाशः बुद्धेर्नाशः[viśiṣṭādvaita]नाशः आत्मज्ञाने यो व्यवसायः कृतः[dvaita]नाशः सर्वात्मना दोषबुद्धिनाशः[śuddhādvaita]भ्रंशदोष इति कथयंस्तस्य स्थिरप्रज्ञतां दर्शयति चतुर्भिः[advaita-bhakti]नाशात्प्रणश्यति तस्याश्च फलभूताया बुद्धेर्विलोपात्प्रणश्यति सर्वपुरुषार्थायोग्यो भवति
- nāśāt← naśablative singular masculine noun[advaita]प्रणश्यति[advaita-bhakti]प्रणश्यति तस्याश्च फलभूताया बुद्धेर्विलोपात्प्रणश्यति सर्वपुरुषार्थायोग्यो भवति
- praṇaśyati← praṇaś3rd person singular present indicative active verb[advaita]। तावदेव हि पुरुषः यावदन्तःकरणं तदीयं कार्याकार्यविषयविवेकयोग्यम्। तदयोग्यत्वे नष्ट एव पुरुषो भवति। अतः तस्यान्तःकरणस्य[śuddhādvaita]अत्यन्तविस्मृतिं प्राप्तः प्राकृत[bhakti]मृततुल्यो भवति[advaita-bhakti]तस्याश्च फलभूताया बुद्धेर्विलोपात्प्रणश्यति सर्वपुरुषार्थायोग्यो भवति
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 2.63, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_2.63 · anandgiri_2.63
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_2.63
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_2.63 · jayatirtha_2.63
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_2.63
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_2.63
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_2.63
Theme-list memberships (12)
Show all theme-lists this verse participates in
- कामनाwith 2.56, 2.71, 3.30, 3.37, 3.39, 3.41, …
- कामात्क्रोधोऽभिजायतेwith 2.62, 9.12
- क्रोधwith 1.34, 1.35, 2.56, 2.62, 3.37, 3.40, …
- क्रोधाद्भवति सम्मोहःwith 2.62, 3.40, 9.12
- ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायतेwith 2.62
- बुद्धिwith 2.19, 2.39, 2.41, 2.44, 2.49, 2.50, …
- बुद्धिनाशात्प्रणश्यतिwith 2.62
- सङ्गात्संजायते कामःwith 2.62, 5.10
- सम्मोहwith 18.72
- सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमःwith 2.62
- स्मृतिwith 10.34, 15.15, 18.73
- स्मृतिभ्रंशाद्बुद्धिनाशःwith 2.62