Chapter 4 (Jñāna-Karma-Sannyāsa-Yoga (The Yoga of Renunciation of Action in Knowledge)), verse 18
Krishna → Arjuna · meter: other
कर्मण्य् अकर्म यः पश्येद् अकर्मणि च कर्म यः | स बुद्धिमान् मनुष्येषु स युक्तः कृत्स्न-कर्म-कृत्
karmaṇy akarma yaḥ paśyed akarmaṇi ca karma yaḥ | sa buddhimān manuṣyeṣu sa yuktaḥ kṛtsna-karma-kṛt
Word-by-word
- karmaṇi← karmanlocative singular neuter noun[advaita]क्रियते इति कर्म व्यापारमात्रम् तस्मिन् कर्मणि अकर्म कर्माभावं[viśiṣṭādvaita]क्रियमाणे[dvaita]क्रियमाणे सत्यकर्म[śuddhādvaita]यज्ञकर्मणि स्वक्रियानिर्वर्त्त्ये उक्तप्रकारके कर्मणीत्युपलक्षणं सर्वत्रैव अकर्म निर्बन्धकत्वं समं ब्रह्म वा साङ्ख्ययोग[bhakti]विषये अकर्म कर्मेदं न भवतीति[advaita-bhakti]देहेन्द्रियादिव्यापारे विहिते प्रतिषिद्धे
- akarma← akarmanvocative singular neuter noun[advaita]कर्माभावं[viśiṣṭādvaita]शब्देन अत्र कर्मेतरत् प्रस्तुतम् आत्मज्ञानम् उच्यते[dvaita]णि सुप्त्यादावकरणावस्थायाम्[śuddhādvaita]निर्बन्धकत्वं समं ब्रह्म वा साङ्ख्ययोगमार्गीयः सन् पश्येत् भावयेत् सर्वं खल्विदं ब्रह्म तज्जलानिति शान्त उपासीत छा.उ.3[bhakti]कर्मेदं न भवतीति[advaita-bhakti]णि च स्वप्रकाशे दृग्वस्तुनि कल्पितं कर्म दृश्यं मायामयं न परमार्थसत् दृग्दृश्ययोः संबन्धानुपपत्तेःयस्तु सर्वाणि भूतान्या
- yas← īnominative plural masculine noun[advaita]तम् यतः पण्डितोऽपि अहं करोमि इति मन्यते[viśiṣṭādvaita]मिन्ननुष्ठीयमाने तदन्यज्ञानस्य दुष्करत्वात् अन्यस्मिंश्चानुसन्धीयमाने तदन्यस्य कर्तुमशक्यत्वात् अन्यतरत्रेतरदर्शने[bhakti]त्वात्मरतिरेव स्यात् इत्यादिना[advaita-bhakti]तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति
- paśyet← dṛś3rd person singular optative active verb[advaita]अकर्मणि[viśiṣṭādvaita]अकर्मणि[dvaita]विष्णोरेव कर्म नाहं चित्प्रतिबिम्बः किञ्चित्करोमीति[śuddhādvaita]भावयेत् सर्वं खल्विदं ब्रह्म तज्जलानिति शान्त उपासीत छा.उ.3[bhakti]तस्य ज्ञानहेतुत्वेन बन्धकत्वाभावात्[advaita-bhakti]पश्यति
- akarmaṇi← akarmanlocative singular neuter noun[advaita]च कर्माभावे कर्तृतन्त्रत्वात् प्रवृत्तिनिवृत्त्योः वस्तु अप्राप्यैव हि सर्व एव क्रियाकारकादिव्यवहारः अविद्याभूमौ एव कर्[viśiṣṭādvaita]च आत्मज्ञाने वर्तमान एव यः कर्म पश्येत्।किम् उक्तं भवतिक्रियमाणम् एव कर्म आत्मयाथात्म्यानुसन्धानेन ज्ञानाकारं यः पश्येत[dvaita]सुप्त्यादावकरणावस्थायाम्[bhakti]च विहिताकरणे कर्म यः पश्येत्तस्य प्रत्यवायोत्पादकत्वेन बन्धहेतुत्वात् मनुष्येषु कर्मकुर्वाणेषु स बुद्धिमान्व्यवसायात्मक[advaita-bhakti]च स्वप्रकाशे दृग्वस्तुनि कल्पितं कर्म दृश्यं मायामयं न परमार्थसत् दृग्दृश्ययोः संबन्धानुपपत्तेःयस्तु सर्वाणि भूतान्यात्
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]कर्माभावे कर्तृतन्त्रत्वात् प्रवृत्तिनिवृत्त्योः वस्तु अप्राप्यैव हि सर्व[viśiṣṭādvaita]्यते। कर्मणि क्रियमाणे एव आत्मज्ञानं य पश्येत् अकर्मणि च आत्मज्ञाने वर्तमान एव यः कर्म पश्येत्।किम् उक्तं भवतिक्रियमाणम्[dvaita]ित्प्रतिबिम्बः किञ्चित्करोमीति[śuddhādvaita]भावयेत् इत्याचार्योक्तेश्च[bhakti]विहिताकरणे कर्म[advaita-bhakti]अहं करोमीति धर्माध्यासेनात्मन्यारोपिरो नौस्थेनाचलत्सु तटस्थवृक्षादिषु समारोपिते चलनइवाकर्त्रात्मस्वरूपालोचनेन वस्तुतः क
- karma← karmanvocative singular neuter noun[advaita]णि क्रियते इति कर्म व्यापारमात्रम् तस्मिन् कर्मणि अकर्म कर्माभावं[viśiṣṭādvaita]शब्देन अत्र कर्मेतरत् प्रस्तुतम् आत्मज्ञानम् उच्यते[dvaita]ादिस्वरूपमाह कर्मणीति[śuddhādvaita]णो याथात्म्यं स्वयं दर्शयन् क्रियाद्वैतमाह कर्मण्यकर्मेति[bhakti]ादीनां दुर्विज्ञेयत्वं दर्शयन्नाह कर्मण्यकर्मेति[advaita-bhakti]ादीनां तत्त्वमिति तदाह कर्मणि देहेन्द्रियादिव्यापारे विहिते प्रतिषिद्धे
- yas← īnominative plural masculine noun[advaita]तम् यतः पण्डितोऽपि अहं करोमि इति मन्यते[viśiṣṭādvaita]मिन्ननुष्ठीयमाने तदन्यज्ञानस्य दुष्करत्वात् अन्यस्मिंश्चानुसन्धीयमाने तदन्यस्य कर्तुमशक्यत्वात् अन्यतरत्रेतरदर्शने[bhakti]त्वात्मरतिरेव स्यात् इत्यादिना[advaita-bhakti]तु सर्वाणि भूतान्यात्मन्येवानुपश्यति
- sa← savocative singular masculine noun[advaita]्मिन् कर्मणि अकर्म कर्माभावं[viśiṣṭādvaita]्तुतम् आत्मज्ञानम् उच्यते[dvaita]्वरूपमाह कर्मणीति[śuddhādvaita]्यैव कर्मणो याथात्म्यं स्वयं दर्शयन् क्रियाद्वैतमाह कर्मण्यकर्मेति[bhakti]्य ज्ञानहेतुत्वेन बन्धकत्वाभावात्[advaita-bhakti]ेनात्मन्यारोपिरो नौस्थेनाचलत्सु तटस्थवृक्षादिषु समारोपिते चलनइवाकर्त्रात्मस्वरूपालोचनेन वस्तुतः कर्माभावं तटस्थवृक्षादिष
- buddhim← budhaccusative singular masculine noun
- ān← aaccusative plural masculine noun
- manuṣi← manuslocative singular masculine noun
- eṣu← alocative plural masculine noun
- sa← savocative singular masculine noun[advaita]्मिन् कर्मणि अकर्म कर्माभावं[viśiṣṭādvaita]्तुतम् आत्मज्ञानम् उच्यते[dvaita]्वरूपमाह कर्मणीति[śuddhādvaita]्यैव कर्मणो याथात्म्यं स्वयं दर्शयन् क्रियाद्वैतमाह कर्मण्यकर्मेति[bhakti]्य ज्ञानहेतुत्वेन बन्धकत्वाभावात्[advaita-bhakti]ेनात्मन्यारोपिरो नौस्थेनाचलत्सु तटस्थवृक्षादिषु समारोपिते चलनइवाकर्त्रात्मस्वरूपालोचनेन वस्तुतः कर्माभावं तटस्थवृक्षादिष
- yuktas← yujnominative singular masculine noun
- kṛtsna← kṛtsnavocative singular neuter noun[advaita]कर्मकृत् समस्तकर्मकृच्च सः इति स्तूयते कर्माकर्मणोरितरेतरदर्शी[viśiṣṭādvaita]शास्त्रार्थवित् मनुष्येषु स युक्तः मोक्षार्हः स[dvaita]कर्मकृत कृत्स्नफलवत्त्वात्[śuddhādvaita]कर्मकृच्च तत्कर्मणि सर्वकर्मफलानामानन्दानामन्तर्भूतत्वात्तत्कर्त्ता भवति[bhakti]कर्मकर्ता च[advaita-bhakti]कर्मकृदिति वास्तवधर्मैरेव स्तूयते
- karma← karmanvocative singular neuter noun[advaita]णि क्रियते इति कर्म व्यापारमात्रम् तस्मिन् कर्मणि अकर्म कर्माभावं[viśiṣṭādvaita]शब्देन अत्र कर्मेतरत् प्रस्तुतम् आत्मज्ञानम् उच्यते[dvaita]ादिस्वरूपमाह कर्मणीति[śuddhādvaita]णो याथात्म्यं स्वयं दर्शयन् क्रियाद्वैतमाह कर्मण्यकर्मेति[bhakti]ादीनां दुर्विज्ञेयत्वं दर्शयन्नाह कर्मण्यकर्मेति[advaita-bhakti]ादीनां तत्त्वमिति तदाह कर्मणि देहेन्द्रियादिव्यापारे विहिते प्रतिषिद्धे
- kṛt← kṛnominative singular masculine noun[advaita]स्नकर्मकृत् समस्तकर्मकृच्च सः इति स्तूयते कर्माकर्मणोरितरेतरदर्शी[viśiṣṭādvaita]स्नशास्त्रार्थवित् मनुष्येषु स युक्तः मोक्षार्हः स[dvaita]स्नकर्मकृत कृत्स्नफलवत्त्वात्[śuddhādvaita]स्नकर्मकृच्च तत्कर्मणि सर्वकर्मफलानामानन्दानामन्तर्भूतत्वात्तत्कर्त्ता भवति[bhakti]स्नकर्मकर्ता च[advaita-bhakti]त्वैस्त्रिभिर्धमैः स्तूयते
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 4.18, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_4.18 · anandgiri_4.18
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_4.18 · vedantadeshika_4.18
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_4.18 · jayatirtha_4.18
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_4.18
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_4.18
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_4.18
Theme-list memberships (14)
Show all theme-lists this verse participates in
- अकर्मwith 2.47, 3.5, 3.8, 4.16, 4.17, 4.23, …
- अकर्मणि च कर्म यःwith 4.17
- कर्मणिwith 2.47, 3.1, 3.22, 4.16, 4.21, 14.9, …
- कर्मण्यकर्म यः पश्येत्with 4.17
- जाननाwith 3.3, 7.12
- नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चनwith 3.18
- फले सक्तो निबध्यतेwith 2.47, 5.12, 11.33, 12.12
- बुद्धिwith 2.19, 2.39, 2.41, 2.44, 2.49, 2.50, …
- मनुष्यwith 1.44, 3.23, 3.38, 4.11, 7.3, 15.2, …
- मेधावीwith 18.10
- युक्तwith 1.14, 2.28, 2.39, 2.50, 2.51, 2.61, …
- युक्तःwith 2.28, 3.26, 5.12, 5.23, 6.14, 15.14, …
- योगस्थः कुरु कर्माणिwith 2.48, 3.4, 4.16
- स युक्तःwith 5.23