Chapter 10 (Vibhūti-Yoga (The Yoga of Divine Manifestations)), verse 4
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
बुद्धिर् ज्ञानम् असंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः | सुखं दुःखं भवो ऽभावो भयं चाभयम् एव च
buddhir jñānam asaṃmohaḥ kṣamā satyaṃ damaḥ śamaḥ | sukhaṃ duḥkhaṃ bhavo 'bhāvo bhayaṃ cābhayam eva ca
Word-by-word
- buddhis← budhnominative singular masculine noun[dvaita]तु कार्याकार्यविनिश्चयः इति ह्यभिधानम्
- jñānam← jñāaccusative singular masculine noun[advaita]आत्मादिपदार्थानामवबोधः
- asam← asaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]मोहासक्त्या तद्धेतुभूतं ज्ञानमिह विवक्षितमित्यभिप्रायेणाहज्ञानं चिदचिद्वस्तुविशेषविषयो निश्चय इति[śuddhādvaita]मूढः [10
- mohas← muhnominative singular masculine noun
- kṣamā← kṣamānominative singular masculine noun[advaita]आक्रुष्टस्य ताडितस्य वा अविकृतचित्तता[viśiṣṭādvaita]मनोविकारहेतौ सति[śuddhādvaita]सहिष्णुता सत्यं प्रमाणेनावबुद्धस्यार्थस्य तथैव भाषणम्? दमो बाह्येन्द्रियाणां स्वविषयेभ्यो निवृत्तिः? शमोऽन्तःकरणस्य? सु[bhakti]सहिष्णुत्वम्? सत्यं यथार्थभाषणम्? दमो बाह्येन्द्रियसंयमः? शमोऽन्तःकरणसंयमः? सुखमनुकूलसंवेदनीयम्? दुःखं[advaita-bhakti]आकुष्टस्य ताडितस्य वा निर्विकारचित्तता
- sati← satlocative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]अपि अविकृतमनस्त्वम्। सत्यं यथादृष्टविषयं भूतहितरूपं वचनम्? तद्नुगणा मनोवृत्तिः इह अभिप्रेता? मनोवृत्तिप्रकरणात्। दमः बा
- am← aaccusative singular masculine noun
- damas← damnominative singular masculine noun
- śamas← śamnominative singular masculine noun
- sukham← sukhamnominative singular masculine noun[advaita]आह्लादः[viśiṣṭādvaita]आत्मानुकूलानुभवः
- dus← dusnominative singular masculine noun
- kham← khanaccusative singular masculine noun[advaita]आह्लादः[viśiṣṭādvaita]आत्मानुकूलानुभवः
- bhavas← bhūnominative singular masculine noun[advaita]य परबुद्धिसंक्रान्तये तथैव उच्चार्यमाणा वाक् सत्यम् उच्यते
- abhāvas← abhāvanominative singular masculine noun[śuddhādvaita]तद्विपरीतः? भयमभयं[bhakti]तद्विपरीतः? भयं त्रासः? अभयं तद्विपरीतम्
- bhayam← bhayanominative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]आगामिनो दुःखस्य[advaita-bhakti]। एवंच एकश्चकार उक्तसमुच्चयार्थः। अपरोऽनुक्ताबुद्ध्यज्ञानादिसमुच्चयार्थः। एवेत्येते सर्वलोकप्रसिद्धा एवेत्यर्थः। मत्तएव
- cās← canominative plural masculine noun
- bhayam← bhayanominative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]आगामिनो दुःखस्य[advaita-bhakti]। एवंच एकश्चकार उक्तसमुच्चयार्थः। अपरोऽनुक्ताबुद्ध्यज्ञानादिसमुच्चयार्थः। एवेत्येते सर्वलोकप्रसिद्धा एवेत्यर्थः। मत्तएव
- eva← evavocative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]माद्याः सर्वेषां भूतानां भावाः प्रवृत्तिनिवृत्तिहेतवो मनोवृत्तयो मत्त[śuddhādvaita]बुद्धिर्ज्ञानं[bhakti]भवन्तीत्युत्तरेणान्वयः[advaita-bhakti]ंच एकश्चकार उक्तसमुच्चयार्थः
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]ित्तता[viśiṣṭādvaita]िदचिद्वस्तुविशेषविषयः निश्चयः[dvaita]यो बुद्धिः[śuddhādvaita]अचिन्त्यैश्वर्ययोगकल्याणगुणान्मत्त[bhakti]तद्विपरीतम्? भव उद्भवः अभावस्तद्विपरीतः? भयं त्रासः? अभयं तद्विपरीतम्[advaita-bhakti]यति -- बुद्धिरन्तःकरणस्य सूक्ष्मार्थविवेकसामर्थ्यम्
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 10.4, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_10.4 · anandgiri_10.4
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_10.4 · vedantadeshika_10.4
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_10.4 · jayatirtha_10.4
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_10.4
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_10.4
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_10.4
Theme-list memberships (22)
Show all theme-lists this verse participates in
- असम्मोहःwith 10.5
- अहिंसाwith 10.5, 13.7, 16.2, 17.14
- क्षमाwith 10.5, 10.34, 16.3
- ज्ञानwith 1.1, 3.1, 3.2, 3.3, 3.26, 3.32, …
- ज्ञानम्with 3.39, 3.40, 3.41, 4.34, 7.2, 10.5, …
- तुष्टिwith 10.5
- तुष्टिःwith 10.5
- दमः शमःwith 10.5
- दानम्with 10.5, 16.1, 17.22
- पृथग्विधाःwith 10.5
- बुद्धिwith 2.19, 2.39, 2.41, 2.44, 2.49, 2.50, …
- बुद्धिःwith 2.44, 2.65, 3.1, 3.2, 10.5, 18.30, …
- भयं चाभयमेव चwith 10.5
- भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाःwith 7.12, 10.5
- भवोऽभावःwith 10.5
- मत्तःwith 7.7, 10.5, 10.7, 10.8, 15.15
- मत्तः एवwith 10.5
- यशोऽयशःwith 10.5
- सत्यम्with 10.5, 16.2, 16.8
- सुखं दुःखम्with 10.5
- है और इन सबके लीन होनेका नामwith 10.5
- है और मनको सांसारिक भोगोंके चिन्तनसे हटानेका नामwith 10.5