Chapter 2 (Sāṅkhya-Yoga (The Yoga of Knowledge)), verse 51
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
कर्मजं बुद्धि-युक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः | जन्म-बन्ध-विनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्य् अनामयम्
karmajaṃ buddhi-yuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ | janma-bandha-vinirmuktāḥ padaṃ gacchanty anāmayam
Word-by-word
- karmajam← karmajaaccusative singular masculine noun
- buddhi← budhnominative singular neuter noun[advaita]युक्ताः समत्वबुद्धियुक्ताः सन्तः हि यस्मात् फलं त्यक्त्वा परित्यज्य मनीषिणः ज्ञानिनो भूत्वा जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः जन्मैव[viśiṣṭādvaita]योगयुक्ताः कर्मजं फलं त्यक्त्वा कर्म कुर्वन्तः तस्माद् जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः अनामयं पदं गच्छन्ति[dvaita]युक्ताः[advaita-bhakti]युक्ता हि यस्मात्कर्मजं फलं त्यक्त्वा केवलमीश्वराराधनार्थं कर्माणि कुर्वाणाः सत्त्वशुद्धिद्वारेण मनीषिणस्तत्त्वमस्यादिवा
- yuktā← yujnominative singular feminine noun[advaita]ः समत्वबुद्धियुक्ताः सन्तः हि यस्मात् फलं त्यक्त्वा परित्यज्य मनीषिणः ज्ञानिनो भूत्वा जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः जन्मैव बन्धः[viśiṣṭādvaita]ः कर्मजं फलं त्यक्त्वा कर्म कुर्वन्तः तस्माद् जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः अनामयं पदं गच्छन्ति[dvaita]ः। सम्यग्ज्ञानिनो भूत्वा पदं गच्छन्ति। स योगः कर्म ज्ञानसाधनम्। तन्मोक्षसाधनमिति भावः।[advaita-bhakti]हि यस्मात्कर्मजं फलं त्यक्त्वा केवलमीश्वराराधनार्थं कर्माणि कुर्वाणाः सत्त्वशुद्धिद्वारेण मनीषिणस्तत्त्वमस्यादिवाक्यजन्
- hi← hinominative singular masculine noun[advaita]तेन संबन्धः[viśiṣṭādvaita]प्रसिद्धम् एतत् सर्वासु उपनिषत्सु इत्यर्थः[dvaita]तत्वादन्वयमाह कर्मजं फलं त्यक्त्वा[bhakti]तं विष्णोः पदं मोक्षाख्यं गच्छन्ति[advaita-bhakti]यस्मात्कर्मजं फलं त्यक्त्वा केवलमीश्वराराधनार्थं कर्माणि कुर्वाणाः सत्त्वशुद्धिद्वारेण मनीषिणस्तत्त्वमस्यादिवाक्यजन्यात
- phalam← phalaccusative singular masculine noun
- tyaktvā← tyajnominative singular masculine noun[advaita]इति व्यवहितेन संबन्धः[viśiṣṭādvaita]कर्म कुर्वन्तः तस्माद् जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः अनामयं पदं गच्छन्ति[dvaita]ऽकामनयेश्वराय समर्प्य बुद्धियुक्ताः[śuddhādvaita]जन्मैव बन्धरूपं तेन विनिर्मुक्ता अनामयं पदं धाम अक्षराख्यं स्वरूपं गच्छन्ति[bhakti]केवलमीश्वराराधनार्थमेव कर्म कुर्वाणा मनीषिणो ज्ञानिनो भूत्वा जन्मरूपेण बन्धेन विनिर्मुक्ताः सन्तोऽनामयं सर्वोपद्रवरहितं[advaita-bhakti]केवलमीश्वराराधनार्थं कर्माणि कुर्वाणाः सत्त्वशुद्धिद्वारेण मनीषिणस्तत्त्वमस्यादिवाक्यजन्यात्ममनीषावन्तो भवन्ति तादृशाश्
- manīṣiṇas← manīṣinnominative plural masculine noun[advaita-bhakti]तत्त्वमस्यादिवाक्यजन्यात्ममनीषावन्तो भवन्ति तादृशाश्च सन्तो जन्मात्मकेन बन्धेन विनिर्मुक्ताः विशेषेणात्यन्तिकत्वलक्षणेन
- janma← janmanvocative singular neuter noun[advaita]बन्धविनिर्मुक्ताः जन्मैव बन्धः जन्मबन्धः तेन विनिर्मुक्ताः जीवन्त[viśiṣṭādvaita]बन्धविनिर्मुक्ताः अनामयं पदं गच्छन्ति[śuddhādvaita]ैव बन्धरूपं तेन विनिर्मुक्ता अनामयं पदं धाम अक्षराख्यं स्वरूपं गच्छन्ति[bhakti]रूपेण बन्धेन विनिर्मुक्ताः सन्तोऽनामयं सर्वोपद्रवरहितं विष्णोः पदं मोक्षाख्यं गच्छन्ति[advaita-bhakti]ात्मकेन बन्धेन विनिर्मुक्ताः विशेषेणात्यन्तिकत्वलक्षणेन निरवशेषं मुक्ताः पदं पदनीयमात्मतत्त्वमानन्दरूपं ब्रह्म अनामयमविद
- bandha← bandhvocative singular masculine noun[advaita]ः। इष्टानिष्टदेहप्राप्तिः कर्मजं फलं कर्मभ्यो जातं बुद्धियुक्ताः समत्वबुद्धियुक्ताः सन्तः हि यस्मात् फलं त्यक्त्वा परित्[viśiṣṭādvaita]विनिर्मुक्ताः अनामयं पदं गच्छन्ति[śuddhādvaita]रूपं तेन विनिर्मुक्ता अनामयं पदं धाम अक्षराख्यं स्वरूपं गच्छन्ति[bhakti]ेन विनिर्मुक्ताः सन्तोऽनामयं सर्वोपद्रवरहितं विष्णोः पदं मोक्षाख्यं गच्छन्ति[advaita-bhakti]ेन विनिर्मुक्ताः विशेषेणात्यन्तिकत्वलक्षणेन निरवशेषं मुक्ताः पदं पदनीयमात्मतत्त्वमानन्दरूपं ब्रह्म अनामयमविद्यातत्कार्या
- ū← unominative dual masculine noun
- in← indhnominative singular masculine noun
- is← inominative singular masculine noun
- muktās← mucnominative plural masculine noun
- padam← padaccusative singular masculine noun
- gacchanti← gamvocative singular feminine noun[advaita]अनामयं सर्वोपद्रवरहितमित्यर्थः[viśiṣṭādvaita]। हि प्रसिद्धम् एतत् सर्वासु उपनिषत्सु इत्यर्थः।[dvaita]। स योगः कर्म ज्ञानसाधनम्। तन्मोक्षसाधनमिति भावः।[bhakti]। function playAudio(){ if(document.getElementById('slkaudio') != null) document.getElementById('slkaudio').play(); else[advaita-bhakti]। अभेदेन प्राप्नुवन्तीत्यर्थः। यस्मादेवं फलकामनां त्यक्त्वा समत्वबुद्ध्या कर्माण्यनुतिष्ठन्तस्तैः कृतान्तःकरणशुद्धयस्तत्
- anām← anaccusative singular feminine noun
- ayam← iaccusative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 2.51, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_2.51 · anandgiri_2.51
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_2.51
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_2.51 · jayatirtha_2.51
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_2.51
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_2.51
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_2.51
Theme-list memberships (5)
Show all theme-lists this verse participates in
- अनामयwith 14.6
- फलं त्यक्त्वा मनीषिणःwith 3.30
- बुद्धिwith 2.19, 2.39, 2.41, 2.44, 2.49, 2.50, …
- मनीषिणःwith 18.3
- युक्तwith 1.14, 2.28, 2.39, 2.50, 2.61, 2.64, …