Chapter 13 (Kṣetra-Kṣetrajña-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction Between Field and Field-Knower)), verse 5
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
महा-भूतान्य् अहंकारो बुद्धिर् अव्यक्तम् एव च | इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रिय-गोचराः
mahā-bhūtāny ahaṃkāro buddhir avyaktam eva ca | indriyāṇi daśaikaṃ ca pañca cendriya-gocarāḥ
Word-by-word
- mahā← mahinstrumental singular masculine noun[advaita]भूतेति[viśiṣṭādvaita]भूतानि अहंकारो बुद्धिः अव्यक्तम्
- bhūtāni← bhūnominative plural neuter noun[advaita]गृह्यन्ते[viśiṣṭādvaita]अहंकारो बुद्धिः अव्यक्तम्[bhakti]जायन्ते इत्यादीनि तटस्थलक्षणपराण्युपनिषद्वाक्यानि? तथाच ब्रह्म पद्यते गम्यते साक्षाज्ज्ञायत एभिरिति पदानि स्वरूपलक्षणपर[advaita-bhakti]जायन्ते
- aham← ahanominative singular neuter noun
- kāras← kṛnominative singular masculine noun
- buddhis← budhnominative singular masculine noun
- avyaktam← avyaktaaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]एव च इति क्षेत्रारम्भकद्रव्याणि? पृथिव्यप्तेजोवाय्वाकाशमहाभूतानि? अहंकारो भूतादिः? बुद्धिः महान्? अव्यक्तं प्रकृतिः। इन
- eva← evavocative singular neuter noun[advaita]ब्रह्मणः सूचकानि वाक्यानि ब्रह्मसूत्राणि तैः पद्यते गम्यते ज्ञायते इति तानि पदानि उच्यन्ते तैरेव[viśiṣṭādvaita]च इति क्षेत्रारम्भकद्रव्याणि? पृथिव्यप्तेजोवाय्वाकाशमहाभूतानि? अहंकारो भूतादिः? बुद्धिः महान्? अव्यक्तं प्रकृतिः। इन्द्[śuddhādvaita]विनिश्चितैः[advaita-bhakti]मेतैरतिविस्तरेणोक्तं क्षेत्रक्षेत्रज्ञयाथात्म्यं संक्षेपेण तुभ्यं कथयिष्यामि तच्छृण्वित्यर्थः
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]? ब्रह्मसूत्रपदैश्च[viśiṣṭādvaita]इति क्षेत्रारम्भकद्रव्याणि? पृथिव्यप्तेजोवाय्वाकाशमहाभूतानि? अहंकारो भूतादिः? बुद्धिः महान्? अव्यक्तं प्रकृतिः[dvaita]कानि वाक्यानि ब्रह्मसूत्राणि (शं.) इति कश्चित्[śuddhādvaita]व्यासकृतैः वेदार्थसारग्रथनरूपैरतएव विनिश्चितैः[bhakti]ित्रैश्च नित्यनैमित्तिककाम्यविषयैश्छन्दोभिर्वेदैर्नानायजनीयदेवतादिरूपेण गीतं? ब्रह्मणः सूत्रैः पदैश्च[advaita-bhakti]नार्थं स्तुवन्नाह -- ऋषिभिरिति
- indriyāṇi← indriyavocative plural neuter noun[viśiṣṭādvaita]दश एकं
- daśā← daṃśinstrumental singular masculine noun
- ek← ejnominative singular masculine noun
- am← aaccusative singular masculine noun
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]? ब्रह्मसूत्रपदैश्च[viśiṣṭādvaita]इति क्षेत्रारम्भकद्रव्याणि? पृथिव्यप्तेजोवाय्वाकाशमहाभूतानि? अहंकारो भूतादिः? बुद्धिः महान्? अव्यक्तं प्रकृतिः[dvaita]कानि वाक्यानि ब्रह्मसूत्राणि (शं.) इति कश्चित्[śuddhādvaita]व्यासकृतैः वेदार्थसारग्रथनरूपैरतएव विनिश्चितैः[bhakti]ित्रैश्च नित्यनैमित्तिककाम्यविषयैश्छन्दोभिर्वेदैर्नानायजनीयदेवतादिरूपेण गीतं? ब्रह्मणः सूत्रैः पदैश्च[advaita-bhakti]नार्थं स्तुवन्नाह -- ऋषिभिरिति
- pañca← pañcivocative singular masculine noun[advaita]तन्मात्राण्यहंकारो महदव्याकृतमित्यष्टधा भिन्नत्वम्[viśiṣṭādvaita]च इन्द्रियगोचराः? इति क्षेत्राश्रितानि तत्त्वानि? श्रोत्रत्वक्चक्षुर्जिह्वाघ्राणानि पञ्च ज्ञानेन्द्रियाणि वाक्पाणिपादपा
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]? ब्रह्मसूत्रपदैश्च[viśiṣṭādvaita]इति क्षेत्रारम्भकद्रव्याणि? पृथिव्यप्तेजोवाय्वाकाशमहाभूतानि? अहंकारो भूतादिः? बुद्धिः महान्? अव्यक्तं प्रकृतिः[dvaita]कानि वाक्यानि ब्रह्मसूत्राणि (शं.) इति कश्चित्[śuddhādvaita]व्यासकृतैः वेदार्थसारग्रथनरूपैरतएव विनिश्चितैः[bhakti]ित्रैश्च नित्यनैमित्तिककाम्यविषयैश्छन्दोभिर्वेदैर्नानायजनीयदेवतादिरूपेण गीतं? ब्रह्मणः सूत्रैः पदैश्च[advaita-bhakti]नार्थं स्तुवन्नाह -- ऋषिभिरिति
- indriya← indriyavocative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]ाणि दश एकं
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 13.5, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_13.5 · anandgiri_13.5
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_13.5 · vedantadeshika_13.5
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_13.5 · jayatirtha_13.5
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_13.5
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_13.5
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_13.5
Theme-list memberships (5)
Show all theme-lists this verse participates in
- अव्यक्तwith 1.1, 2.25, 2.28, 7.24, 8.18, 8.21, …
- अव्यक्तम्with 12.1, 12.3, 12.4, 12.5
- अहंकारwith 3.27, 7.4, 7.5, 16.18
- इन्द्रियाणिwith 2.60, 3.7, 3.40, 3.42, 5.8, 5.9
- बुद्धिwith 2.19, 2.39, 2.41, 2.44, 2.49, 2.50, …