Chapter 6 (Dhyāna-Yoga (The Yoga of Meditation)), verse 43
Krishna → Arjuna · vocative: Kuru-nandana · meter: anuṣṭubh
तत्र तं बुद्धि-संयोगं लभते पौर्वदेहिकम् | यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन
tatra taṃ buddhi-saṃyogaṃ labhate paurvadehikam | yatate ca tato bhūyaḥ saṃsiddhau kurunandana
Word-by-word
- tat← tadvocative singular neuter noun[advaita]र योगिनां कुले तं बुद्धिसंयोगं बुद्ध्या संयोगं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकं पूर्वस्मिन् देहे भवं पौर्वदेहिकम्[viśiṣṭādvaita]र जन्मनि तम्[śuddhādvaita]राह तत्र तमिति[bhakti]रेति सार्धेन[advaita-bhakti]र द्विप्रकारेऽपि जन्मनि पूर्वदेहे भवं पौर्वदेहिकं सर्वकर्मसंन्यासगुरूपसदनश्रवणमनननिदिध्यासनानां मध्ये यावत्पर्यन्तमनुष्ठ
- ra← ravocative singular neuter noun[advaita]योगिनां कुले तं बुद्धिसंयोगं बुद्ध्या संयोगं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकं पूर्वस्मिन् देहे भवं पौर्वदेहिकम्[viśiṣṭādvaita]जन्मनि तम्[śuddhādvaita]ाह तत्र तमिति[bhakti]ेति सार्धेन[advaita-bhakti]्लभत्वं कस्मात् यस्मात् तत्र द्विप्रकारेऽपि जन्मनि पूर्वदेहे भवं पौर्वदेहिकं सर्वकर्मसंन्यासगुरूपसदनश्रवणमनननिदिध्यासनान
- tam← tayaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]एव पौर्वदैहिकं योगविषयं बुद्धिसंयोगं लभते। ततः सुप्तप्रबुद्धवद् भूयः संसिद्धौ यतते। यथा न अन्तरायहतो भवति तथा यतते।[advaita-bhakti]। तत्र चतुर्थी भूमिं प्राप्तस्य मृतस्य जीवन्मुक्त्यभावेऽपि विदेहकैवल्यं प्रति नास्त्येव संशयः। तदुत्तरभूमित्रयं प्राप्तस
- buddhi← budhnominative singular neuter noun[advaita]संयोगं बुद्ध्या संयोगं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकं पूर्वस्मिन् देहे भवं पौर्वदेहिकम्[viśiṣṭādvaita]संयोगं लभते
- saṃyogam← saṃyujaccusative singular masculine noun[advaita-bhakti]। तत्साधनकलापमिति यावत्। लभते प्राप्नोति। न केवलं लभत एव किंतु ततस्तल्लाभानन्तरं भूयोऽधिकं लब्धाया भूमेरग्रिमां भूमिं सं
- labhate← labh3rd person singular present indicative active verb[advaita]पौर्वदेहिकं पूर्वस्मिन् देहे भवं पौर्वदेहिकम्[viśiṣṭādvaita]। ततः सुप्तप्रबुद्धवद् भूयः संसिद्धौ यतते। यथा न अन्तरायहतो भवति तथा यतते।[bhakti]। ततश्च भूयोऽधिकं संसिद्धौ मोक्षे प्रयत्नं करोति।[advaita-bhakti]प्राप्नोति
- paurvadehikam← paurvadehikaaccusative singular masculine noun[advaita]। यतते च प्रयत्नं च करोति ततः तस्मात् पूर्वकृतात् संस्कारात् भूयः बहुतरं संसिद्धौ संसिद्धिनिमित्तं हे कुरुनन्दन ।।कथं पू
- yatate← yat3rd person singular present indicative active verb[advaita]च प्रयत्नं च करोति ततः तस्मात् पूर्वकृतात् संस्कारात् भूयः बहुतरं संसिद्धौ संसिद्धिनिमित्तं हे कुरुनन्दन ।।कथं पूर्वदेह[viśiṣṭādvaita]। यथा न अन्तरायहतो भवति तथा यतते।[advaita-bhakti]च प्रयत्नं करोति च। यावन्मोक्षं भूमिकाः संपादयतीत्यर्थः। हे कुरुनन्दन तवापि शुचीनां श्रीमतां कुले योगभ्रष्टजन्म जातमिति
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]प्रयत्नं[viśiṣṭādvaita]मोक्षहेतुत्वाभावादित्यत्रोत्तरंतत्र तमिति[bhakti]भूयोऽधिकं संसिद्धौ मोक्षे प्रयत्नं करोति[advaita-bhakti]प्रयत्नं करोति च
- tatas← tatasnominative singular masculine noun[advaita-bhakti]तल्लाभानन्तरं भूयोऽधिकं लब्धाया भूमेरग्रिमां भूमिं संपादयितुं संसिद्धौ संसिद्धिर्मोक्षस्तमन्निमित्तं यतते
- bhūyas← bhūyasnominative singular masculine noun
- saṃsiddhau← saṃsiddhilocative singular feminine noun[advaita]संसिद्धिनिमित्तं[viśiṣṭādvaita]यतते। यथा न अन्तरायहतो भवति तथा यतते।[bhakti]मोक्षे प्रयत्नं करोति[advaita-bhakti]संसिद्धिर्मोक्षस्तमन्निमित्तं यतते
- kus← kunominative singular feminine noun
- un← uñchnominative singular masculine noun
- an← añjinominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]तरायहतो भवति तथा यतते
- dan← daṃśnominative singular masculine noun
- a← avocative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]न्तरायहतो भवति तथा यतते[advaita-bhakti]यमर्थो भगवद्वसिष्ठवचने व्यक्तः
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 6.43, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_6.43 · anandgiri_6.43
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_6.43 · vedantadeshika_6.43
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_6.43 · jayatirtha_6.43
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_6.43
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_6.43
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_6.43
Theme-list memberships (5)
Show all theme-lists this verse participates in
- पूर्वाभ्यासwith 6.44
- बुद्धिwith 2.19, 2.39, 2.41, 2.44, 2.49, 2.50, …
- संयोगwith 5.14, 5.27, 5.28, 6.23, 13.26, 18.38
- संसिद्धwith 3.20, 4.38, 6.37, 6.45, 8.15, 18.45
- सिद्धwith 1.1, 2.48, 3.20, 4.12, 4.22, 4.38, …