Lemma-wire
manas
The same wire buzzing across 41 verses of the Bhagavad Gītā. Each row shows the surface form the lemma takes in that verse and its grammar — a small window onto how a single root flexes across the corpus.
Chapter 2 (4)
- 2.55manaḥcompound (compound member)prajahāti yadā kāmān sarvān pārtha mano-gatān | ātmany evātmanā tuṣṭaḥ sthita-prajñas tadocyate
- 2.56manāḥnominative masculine singular nounduḥkheṣv anudvigna-manāḥ sukheṣu vigata-spṛhaḥ | vīta-rāga-bhaya-krodhaḥ sthita-dhīr munir ucyate
- 2.60manaḥaccusative neuter singular nounyatato hy api kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ | indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ
- 2.67manaḥnominative neuter singular nounindriyāṇāṃ hi caratāṃ yan mano 'nuvidhīyate | tad asya harati prajñāṃ vāyur nāvam ivāmbhasi
Chapter 3 (5)
- 3.40manaḥnominative neuter singular nounindriyāṇi mano buddhir asyādhiṣṭhānam ucyate | etair vimohayaty eṣa jñānam āvṛtya dehinam
- 3.42manaḥnominative neuter singular nounindriyāṇi parāṇy āhur indriyebhyaḥ paraṃ manaḥ | manasas tu parā buddhir yo buddheḥ paratas tu saḥ
- 3.42manasaḥablative neuter singular nounindriyāṇi parāṇy āhur indriyebhyaḥ paraṃ manaḥ | manasas tu parā buddhir yo buddheḥ paratas tu saḥ
- 3.6manasāinstrumental neuter singular nounkarmendriyāṇi saṃyamya ya āste manasā smaran | indriyārthān vimūḍhātmā mithyācāraḥ sa ucyate
- 3.7manasāinstrumental neuter singular nounyas tv indriyāṇi manasā niyamyārabhate 'rjuna | karmendriyaiḥ karma-yogam asaktaḥ sa viśiṣyate
Chapter 5 (4)
- 5.11manasāinstrumental neuter singular nounkāyena manasā buddhyā kevalair indriyair api | yoginaḥ karma kurvanti saṅgaṃ tyaktvātma-śuddhaye
- 5.13manasāinstrumental neuter singular nounsarva-karmāṇi manasā saṃnyasyāste sukhaṃ vaśī | nava-dvāre pure dehī naiva kurvan na kārayan
- 5.19manaḥnominative neuter singular nounihaiva tair jitaḥ sargo yeṣāṃ sāmye sthitaṃ manaḥ | nirdoṣaṃ hi samaṃ brahma tasmād brahmaṇi te sthitāḥ
- 5.28manaḥcompound (compound member)yatendriya-mano-buddhir munir mokṣa-parāyaṇaḥ | vigatecchā-bhaya-krodho yaḥ sadā mukta eva saḥ
Chapter 6 (7)
- 6.12manaḥaccusative neuter singular nountatraikāgraṃ manaḥ kṛtvā yatacittendriyakriyaḥ | upaviśyāsane yuñjyādyogamātmaviśuddhaye
- 6.14manaḥaccusative neuter singular nounpraśāntātmā vigata-bhīr brahmacāri-vrate sthitaḥ | manaḥ saṃyamya mac-citto yukta āsīta mat-paraḥ
- 6.24manasāinstrumental neuter singular nounsaṃkalpa-prabhavān kāmāṃs tyaktvā sarvān aśeṣataḥ | manasaivendriya-grāmaṃ viniyamya samantataḥ
- 6.25manaḥaccusative neuter singular nounśanaiḥ śanair uparamed buddhyā dhṛti-gṛhītayā | ātmasaṃsthaṃ manaḥ kṛtvā na kiṃcid api cintayet
- 6.27manasamaccusative masculine singular nounpraśānta-manasaṃ hy enaṃ yoginaṃ sukham uttamam | upaiti śānta-rajasaṃ brahma-bhūtam akalmaṣam
- 6.34manaḥnominative neuter singular nouncañcalaṃ hi manaḥ kṛṣṇa pramāthi balavad dṛḍham | tasyāhaṃ nigrahaṃ manye vāyor iva suduṣkaram
- 6.35manaḥnominative neuter singular nounasaṃśayaṃ mahābāho mano durṇigrahaṃ calam | abhyāsena tu kaunteya vairāgyeṇaś ca gṛhyate
Chapter 7 (2)
Chapter 8 (3)
- 8.10manasāinstrumental neuter singular nounprayāṇa-kāle manasācalena bhaktyā yukto yoga-balena caiva | bhruvor madhye prāṇam āveśya samyak sa taṃ paraṃ puruṣam upaiti divyam
- 8.12manaḥaccusative neuter singular nounsarva-dvārāṇi saṃyamya mano hṛdi nirudhya ca | mūrdhny ādhāyātmanaḥ prāṇam āsthito yoga-dhāraṇām
- 8.7manaḥcompound (compound member)tasmāt sarveṣu kāleṣu mām anusmara yudhya ca | mayy arpita-mano-buddhir mām evaiṣyasy asaṃśayaḥ
Chapter 9 (2)
Chapter 11 (2)
- 11.45manaḥnominative neuter singular nounadṛṣṭa-pūrvaṃ hṛṣito 'smi dṛṣṭvā bhayena ca pravyathitaṃ mano me | tad eva me darśaya deva rūpaṃ prasīda deveśa jagan-nivāsa
- 11.49manāḥnominative masculine singular nounmā te vyathā mā ca vimūḍha-bhāvo dṛṣṭvā rūpaṃ ghoram īdṛṅ mamedam | vyapeta-bhīḥ prīta-manāḥ punas tvaṃ tad eva me rūpam idaṃ prapaśya
Chapter 12 (3)
- 12.14manaḥcompound (compound member)saṃtuṣṭaḥ satataṃ yogī yatātmā dṛḍha-niścayaḥ | mayy arpita-mano-buddhir yo mad-bhaktaḥ sa me priyaḥ
- 12.2manaḥaccusative neuter singular nounmayy āveśya mano ye māṃ nitya-yuktā upāsate | śraddhayā parayopetās te me yuktatamā matāḥ
- 12.8manaḥaccusative neuter singular nounmayy eva mana ādhatsva mayi buddhiṃ niveśaya | nivasiṣyasi mayy eva ata ūrdhvaṃ na saṃśayaḥ
Chapter 15 (2)
Chapter 17 (2)
Chapter 18 (3)
- 18.15manobhiḥinstrumental neuter plural nounśarīravāṅ manobhiryat karma prārabhate naraḥ | nyāyyaṃ vā viparītaṃ vā pañcaite tasya hetavaḥ
- 18.33manaḥcompound (compound member)dhṛtyā yayā dhārayate manaḥprāṇendriyakriyāḥ | yogenāvyabhicāriṇyā dhṛtiḥ sā pārtha sāttvikī
- 18.65manāḥnominative masculine singular nounmanmanā bhava madbhakto madyājī māṃ namaskuru | māmevaiṣyasi satyaṃ te pratijāne priyo'si me