Chapter 17 (Śraddhātraya-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction of Threefold Faith)), verse 16
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
मनः-प्रसादः सौम्यत्वं मौनम् आत्म-विनिग्रहः | भाव-संशुद्धिर् इत्य् एतत् तपो मानसम् उच्यते
manaḥ-prasādaḥ saumyatvaṃ maunam ātma-vinigrahaḥ | bhāva-saṃśuddhir ity etat tapo mānasam ucyate
Word-by-word
- manas← mannominative singular masculine noun[advaita]यम् आहुः -- मुखादिप्रसादादिकार्योन्नेया अन्तःकरणस्य वृत्तिः[viśiṣṭādvaita]सौम्यत्वफलमेव[advaita-bhakti]यं सर्वलोकहितैषित्वं प्रतिषिद्धाचिन्तनं च? मौनं मुनिभाव एकाग्रतयात्मचिन्तनं निदिध्यासनाख्यं वाक्संयमहेतुर्मनःसंयमो मौनमि
- prasādas← prasadnominative singular masculine noun
- saumi← su1st person singular present indicative active verb
- at← adnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]र तपसः शारीरत्वादिविभागः? तत्र शरीरादिप्राधान्यात् अन्यथापञ्चैते
- vam← avaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]? सौम्यत्वं मनसः परेषाम् अभ्युदयप्रावण्यम्? मौनं मनसा वाक्प्रवृत्तिनियमनम्? आत्मविनिग्रहः -- मनोवृत्तेः ध्येयविषये अवस्थ[dvaita]। बाल्यं च पाण्डित्यं निर्विद्याथ मुनिः [बृ.उ.3।5।1] इति हि श्रुतिः। एतेन हीदं सर्वं (अनन्तं) मतं यदनेन हीदं सर्वं मतं त
- mā← māvocative singular neuter noun[advaita]न्यरूपः आत्मविनिग्रहः? वाग्विषयस्यैव मनसः संयमः मौनम् इति विशेषः[viśiṣṭādvaita]नसं तपः[dvaita]न्मुनिस्तस्मान्मुनिरित्याचक्षते इति भाल्लवेयश्रुतिः[bhakti]नसं तप आह -- मनःप्रसाद इति[advaita-bhakti]धिरसंप्रज्ञातः? भावस्य हृदयस्य शुद्धिः कामक्रोधलोभादिमलनिवृत्तिः पुनरशुद्ध्युत्पादराहित्येन सम्यक्त्वेन विशिष्टा सा भावश
- as← anominative singular masculine noun
- nam← naaccusative singular masculine noun[advaita]इति विशेषः[viśiṣṭādvaita]? आत्मविनिग्रहः -- मनोवृत्तेः ध्येयविषये अवस्थापनम्? भावसंशुद्धिः आत्मव्यतिरिक्तविषयचिन्तारहितत्वम्? एतत् मानसं तपः[dvaita]। मौनं मननशीलत्वम्। बाल्यं च पाण्डित्यं निर्विद्याथ मुनिः [बृ.उ.3।5।1] इति हि श्रुतिः। एतेन हीदं सर्वं (अनन्तं) मतं यदने
- āt← aablative singular masculine noun[advaita]मविनिग्रहः मनोनिरोधः सर्वतः सामान्यरूपः आत्मविनिग्रहः? वाग्विषयस्यैव मनसः संयमः मौनम् इति विशेषः[viśiṣṭādvaita]मविनिग्रहः -- मनोवृत्तेः ध्येयविषये अवस्थापनम्? भावसंशुद्धिः आत्मव्यतिरिक्तविषयचिन्तारहितत्वम्? एतत् मानसं तपः[dvaita]मविनिग्रह इति पुनरुक्तिदोषात्[bhakti]मनो मनसो विनिग्रहः विषयेभ्यः? प्रत्याहारः? भावसंशुद्धिर्व्यवहारे मायाराहित्यमित्येतन्मानसं तपः[advaita-bhakti]मविनिग्रह आत्मनो मनसो विशेषेण सर्ववृत्तिनिग्रहो निरोधः? समाधिरसंप्रज्ञातः? भावस्य हृदयस्य शुद्धिः कामक्रोधलोभादिमलनिवृत्
- ma← mavocative singular masculine noun[advaita]नःप्रसादः मनसः प्रशान्तिः? स्वच्छतापादनं मनसः प्रसादः? सौम्यत्वं[viśiṣṭādvaita]नःप्रसादः -- मनसः क्रोधादिरहितत्वम्? सौम्यत्वं मनसः परेषाम् अभ्युदयप्रावण्यम्? मौनं मनसा वाक्प्रवृत्तिनियमनम्? आत्मविनिग[dvaita]्यत्वमक्रौर्यम्[bhakti]ानसं तप आह -- मनःप्रसाद इति[advaita-bhakti]नःप्रसाद इति
- vinigrahas← vinigrahnominative singular masculine noun
- bhāva← bhūvocative singular masculine noun[advaita]संशुद्धिः परैः व्यवहारकाले अमायावित्वं भावसंशुद्धिः[viśiṣṭādvaita]संशुद्धिः आत्मव्यतिरिक्तविषयचिन्तारहितत्वम्? एतत् मानसं तपः[dvaita]श्च मौनम्? तच्च मननशीलत्वाख्यमागमार्थस्य युक्तिभिरनुसन्धानम्[bhakti]ः। मननमित्यर्थः। आत्मनो मनसो विनिग्रहः विषयेभ्यः? प्रत्याहारः? भावसंशुद्धिर्व्यवहारे मायाराहित्यमित्येतन्मानसं तपः।[advaita-bhakti]एकाग्रतयात्मचिन्तनं निदिध्यासनाख्यं वाक्संयमहेतुर्मनःसंयमो मौनमिति भाष्यम्? आत्मविनिग्रह आत्मनो मनसो विशेषेण सर्ववृत्ति
- sam← saaccusative singular masculine noun[advaita]उच्यते[dvaita]भवे लक्षणाश्रयणस्यैव दोषत्वात्[advaita-bhakti]यक्त्वेन विशिष्टा सा भावशुद्धिः परैः सह व्यवहारकाले मायाराहित्यं सेति भाष्यं इत्येतदेवंप्रकारं तपो मानसमुच्यते
- śuddhis← śudhnominative singular masculine noun
- itī← itinominative dual feminine noun
- etat← etadvocative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]मानसं तपः[dvaita]इत्यत आह -- बाल्यमि ति
- tapas← tapnominative plural masculine noun[advaita]यन्तर्भवति तत्कथं मानसे तपसि व्यपदिश्यते तत्र वाचः संयमस्य कार्यत्वान्मनःसंयमस्य कारणत्वात् कार्येण कारणग्रहणान्मानसे तप[viśiṣṭādvaita]त्वाय मनोव्यापारप्राधान्यमाहमनसा वाक्प्रवृत्तिनियमनमिति
- mānas← mānominative singular masculine noun
- am← aaccusative singular masculine noun
- ucyate← vac3rd person singular present indicative passive verb[advaita]मनःसंयमो मौनमिति[dvaita]इत्यभिधानम्
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 17.16, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_17.16 · anandgiri_17.16
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_17.16 · vedantadeshika_17.16
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_17.16 · jayatirtha_17.16
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_17.16
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_17.16
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_17.16