Chapter 9
Rāja-Vidyā-Rāja-Guhya-Yoga
The Yoga of Royal Knowledge and Royal Mystery
- 9.1इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्य् अनसूयवे | ज्ञानं विज्ञान-सहितं यज् ज्ञात्वा मोक्ष्यसे ऽशुभात्idaṃ tu te guhyatamaṃ pravakṣyāmy anasūyave | jñānaṃ vijñāna-sahitaṃ yaj jñātvā mokṣyase 'śubhāt
- 9.2राज-विद्या राज-गुह्यं पवित्रम् इदम् उत्तमम् | प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुम् अव्ययम्rāja-vidyā rāja-guhyaṃ pavitram idam uttamam | pratyakṣāvagamaṃ dharmyaṃ susukhaṃ kartum avyayam
- 9.3अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परंतप | अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्यु-संसार-वर्त्मनिaśraddadhānāḥ puruṣā dharmasyāsya paraṃtapa | aprāpya māṃ nivartante mṛtyu-saṃsāra-vartmani
- 9.4मया ततम् इदं सर्वं जगद् अव्यक्त-मूर्तिना | मत्-स्थानि सर्व-भूतानि न चाहं तेष्व् अवस्थितःmayā tatam idaṃ sarvaṃ jagad avyakta-mūrtinā | mat-sthāni sarva-bhūtāni na cāhaṃ teṣv avasthitaḥ
- 9.5न च मत्-स्थानि भूतानि पश्य मे योगम् ऐश्वरम् | भूत-भृन् न च भूत-स्थो ममात्मा भूत-भावनःna ca mat-sthāni bhūtāni paśya me yogam aiśvaram | bhūta-bhṛn na ca bhūta-stho mamātmā bhūta-bhāvanaḥ
- 9.6यथाकाश-स्थितो नित्यं वायुः सर्वत्र-गो महान् | तथा सर्वाणि भूतानि मत्-स्थानीत्य् उपधारयyathākāśa-sthito nityaṃ vāyuḥ sarvatra-go mahān | tathā sarvāṇi bhūtāni mat-sthānīty upadhāraya
- 9.7सर्व-भूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् | कल्प-क्षये पुनस् तानि कल्पादौ विसृजाम्य् अहम्sarva-bhūtāni kaunteya prakṛtiṃ yānti māmikām | kalpa-kṣaye punas tāni kalpādau visṛjāmy aham
- 9.8प्रकृतिं स्वाम् अवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः | भूत-ग्रामम् इमं कृत्स्नम् अवशं प्रकृतेर् वशात्prakṛtiṃ svām avaṣṭabhya visṛjāmi punaḥ punaḥ | bhūta-grāmam imaṃ kṛtsnam avaśaṃ prakṛter vaśāt
- 9.9न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनंजय | उदासीनवद् आसीनम् असक्तं तेषु कर्मसुna ca māṃ tāni karmāṇi nibadhnanti dhanaṃjaya | udāsīnavad āsīnam asaktaṃ teṣu karmasu
- 9.10मयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते स-चराचरम् | हेतुनानेन कौन्तेय जगद् विपरिवर्ततेmayādhyakṣeṇa prakṛtiḥ sūyate sa-carācaram | hetunānena kaunteya jagad viparivartate
- 9.11अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुम् आश्रितम् | परं भावम् अजानन्तो मम भूत-महेश्वरम्avajānanti māṃ mūḍhā mānuṣīṃ tanum āśritam | paraṃ bhāvam ajānanto mama bhūta-maheśvaram
- 9.12मोघाशा मोघ-कर्माणो मोघ-ज्ञाना विचेतसः | राक्षसीम् आसुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताःmoghāśā mogha-karmāṇo mogha-jñānā vicetasaḥ | rākṣasīm āsurīṃ caiva prakṛtiṃ mohinīṃ śritāḥ
- 9.13महात्मानस् तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिम् आश्रिताः | भजन्त्य् अनन्य-मनसो ज्ञात्वा भूतादिम् अव्ययम्mahātmānas tu māṃ pārtha daivīṃ prakṛtim āśritāḥ | bhajanty ananya-manaso jñātvā bhūtādim avyayam
- 9.14सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश् च दृढ-व्रताः | नमस्यन्तश् च मां भक्त्या नित्य-युक्ता उपासतेsatataṃ kīrtayanto māṃ yatantaś ca dṛḍha-vratāḥ | namasyantaś ca māṃ bhaktyā nitya-yuktā upāsate
- 9.15ज्ञान-यज्ञेन चाप्य् अन्ये यजन्तो माम् उपासते | एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतो-मुखम्jñāna-yajñena cāpy anye yajanto mām upāsate | ekatvena pṛthaktvena bahudhā viśvato-mukham
- 9.16अहं क्रतुर् अहं यज्ञः स्वधाहम् अहम् औषधम् | मन्त्रो ऽहम् अहम् एवाज्यम् अहम् अग्निर् अहं हुतम्ahaṃ kratur ahaṃ yajñaḥ svadhāham aham auṣadham | mantro 'ham aham evājyam aham agnir ahaṃ hutam
- 9.17पिताहम् अस्य जगतो माता धाता पितामहः | वेद्यं पवित्रम् ॐकार ऋक् साम यजुर् एव चpitāham asya jagato mātā dhātā pitāmahaḥ | vedyaṃ pavitram oṃkāra ṛk sāma yajur eva ca
- 9.18गतिर् भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत् | प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजम् अव्ययम्gatir bhartā prabhuḥ sākṣī nivāsaḥ śaraṇaṃ suhṛt | prabhavaḥ pralayaḥ sthānaṃ nidhānaṃ bījam avyayam
- 9.19तपाम्य् अहम् अहं वर्षं निगृह्णाम्य् उत्सृजामि च | अमृतं चैव मृत्युश् च सद् असच् चाहम् अर्जुनtapāmy aham ahaṃ varṣaṃ nigṛhṇāmy utsṛjāmi ca | amṛtaṃ caiva mṛtyuś ca sad asac cāham arjuna
- 9.20त्रैविद्या मां सोमपाः पूत-पापा यज्ञैर् इष्ट्वा स्वर्-गतिं प्रार्थयन्ते | ते पुण्यम् आसाद्य सुरेन्द्र-लोकम् अश्नन्ति दिव्यान् दिवि देव-भोगान्traividyā māṃ somapāḥ pūta-pāpā yajñair iṣṭvā svar-gatiṃ prārthayante | te puṇyam āsādya surendra-lokam aśnanti divyān divi deva-bhogān
- 9.21ते तं भुक्त्वा स्वर्ग-लोकं विशालं क्षीणे पुण्ये मर्त्य-लोकं विशन्ति | एवं त्रयी-धर्मम् अनुप्रपन्ना गतागतं काम-कामा लभन्तेte taṃ bhuktvā svarga-lokaṃ viśālaṃ kṣīṇe puṇye martya-lokaṃ viśanti | evaṃ trayī-dharmam anuprapannā gatāgataṃ kāma-kāmā labhante
- 9.22अनन्याश् चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते | तेषां नित्याभियुक्तानां योग-क्षेमं वहाम्य् अहम्ananyāś cintayanto māṃ ye janāḥ paryupāsate | teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yoga-kṣemaṃ vahāmy aham
- 9.23ये ऽप्य् अन्य-देवता-भक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः | ते ऽपि माम् एव कौन्तेय यजन्त्य् अविधि-पूर्वकम्ye 'py anya-devatā-bhaktā yajante śraddhayānvitāḥ | te 'pi mām eva kaunteya yajanty avidhi-pūrvakam
- 9.24अहं हि सर्व-यज्ञानां भोक्ता च प्रभुर् एव च | न तु माम् अभिजानन्ति तत्त्वेनातश् च्यवन्ति तेahaṃ hi sarva-yajñānāṃ bhoktā ca prabhur eva ca | na tu mām abhijānanti tattvenātaś cyavanti te
- 9.25यान्ति देव-व्रता देवान् पितॄन् यान्ति पितृ-व्रताः | भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्-याजिनो ऽपि माम्yānti deva-vratā devān pitṝn yānti pitṛ-vratāḥ | bhūtāni yānti bhūtejyā yānti mad-yājino 'pi mām
- 9.26पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति | तद् अहं भक्त्य्-उपहृतम् अश्नामि प्रयतात्मनःpatraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ yo me bhaktyā prayacchati | tad ahaṃ bhakty-upahṛtam aśnāmi prayatātmanaḥ
- 9.27यत् करोषि यद् अश्नासि यज् जुहोषि ददासि यत् | यत् तपस्यसि कौन्तेय तत् कुरुष्व मद्-अर्पणम्yat karoṣi yad aśnāsi yaj juhoṣi dadāsi yat | yat tapasyasi kaunteya tat kuruṣva mad-arpaṇam
- 9.28शुभाशुभ-फलैर् एवं मोक्ष्यसे कर्म-बन्धनैः | संन्यास-योग-युक्तात्मा विमुक्तो माम् उपैष्यसिśubhāśubha-phalair evaṃ mokṣyase karma-bandhanaiḥ | saṃnyāsa-yoga-yuktātmā vimukto mām upaiṣyasi
- 9.29समो ऽहं सर्व-भूतेषु न मे द्वेष्यो ऽस्ति न प्रियः | ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्य् अहम्samo 'haṃ sarva-bhūteṣu na me dveṣyo 'sti na priyaḥ | ye bhajanti tu māṃ bhaktyā mayi te teṣu cāpy aham
- 9.30अपि चेत् सुदुराचारो भजते माम् अनन्य-भाक् | साधुर् एव स मन्तव्यः सम्यग् व्यवसितो हि सःapi cet sudurācāro bhajate mām ananya-bhāk | sādhur eva sa mantavyaḥ samyag vyavasito hi saḥ
- 9.31क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्-छान्तिं निगच्छति | कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यतिkṣipraṃ bhavati dharmātmā śaśvac-chāntiṃ nigacchati | kaunteya pratijānīhi na me bhaktaḥ praṇaśyati
- 9.32मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य ये ऽपि स्युः पाप-योनयः | स्त्रियो वैश्यास् तथा शूद्रास् ते ऽपि यान्ति परां गतिम्māṃ hi pārtha vyapāśritya ye 'pi syuḥ pāpa-yonayaḥ | striyo vaiśyās tathā śūdrās te 'pi yānti parāṃ gatim
- 9.33किं पुनर् ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस् तथा | अनित्यम् असुखं लोकम् इमं प्राप्य भजस्व माम्kiṃ punar brāhmaṇāḥ puṇyā bhaktā rājarṣayas tathā | anityam asukhaṃ lokam imaṃ prāpya bhajasva mām
- 9.34मन्-मना भव मद्-भक्तो मद्-याजी मां नमस्कुरु | माम् एवैष्यसि युक्त्वैवम् आत्मानं मत्-परायणःman-manā bhava mad-bhakto mad-yājī māṃ namaskuru | mām evaiṣyasi yuktvaivam ātmānaṃ mat-parāyaṇaḥ