Bhagavad Gītā Chapter 9, Verse 21: Krishna to Arjuna — Rāja-Vidyā-Rāja-Guhya-Yoga
Bhagavad Gītā 9.21
ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति ।
एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना गतागतं कामकामा लभन्ते ॥
te← tad(305 verses)nominative masculine plural nounthat (distal demonstrative); also 3rd-person pronoun taṃ← tad(305 verses)accusative masculine singular nounthat (distal demonstrative); also 3rd-person pronoun bhuktvā← bhuj(3 verses)convto enjoy, eat, experience (verbal root)attested in commentariesadvaitaस्वर्गलोकं विशालं विस्तीर्णं क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति आविशन्तिviśiṣṭādvaitaतदनुभवहेतुभूते पुण्ये क्षीणे पुनरपि मर्त्यलोकं विशन्तिbhaktiभोगप्रापके पुण्ये क्षीणे सति,मर्त्यलोकं विशन्तिadvaita-bhakti, तद्भोगजनके पुण्ये क्षीणे सति तद्देहनाशात्पुनर्देहग्रहणाय मर्त्यंलोकं विशन्ति svarga← svarga(4 verses)compound (compound member)heaven, the celestial world-lokaṃ← loka(49 verses)accusative masculine singular nounworld, realm; people viśālaṃ← viśāla(2 verses)accusative masculine singular nounvast, wide, extensive
kṣīṇe← √kṣi(2 verses)locative neuter singular participle nounto perish, decay (verbal root)attested in commentariesadvaitaपुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति आविशन्तिviśiṣṭādvaitaपुनरपि मर्त्यलोकं विशन्तिśuddhādvaitaपुण्ये इतिbhaktiसति,मर्त्यलोकं विशन्तिadvaita-bhaktiसति तद्देहनाशात्पुनर्देहग्रहणाय मर्त्यंलोकं विशन्ति puṇye← puṇya(8 verses)locative neuter singular nounmerit, virtue, the auspiciousattested in commentariesadvaitaमर्त्यलोकं विशन्ति आविशन्तिviśiṣṭādvaitaक्षीणे पुनरपि मर्त्यलोकं विशन्तिśuddhādvaitaइति। न तु क्षीणे लोके तद्यथेह कर्मजितो [चितो] लोकः क्षीयत एवमेव अमुत्र पुण्यजितो [चितो] लोकः क्षीयते [छां.उ.8।1।6] इतिbhaktiक्षीणे सति,मर्त्यलोकं विशन्ति martya← martya(2 verses)compound (compound member)mortal (from √mṛ)-lokaṃ← loka(49 verses)accusative masculine singular nounworld, realm; people viśanti← √viś(8 verses)present indicative 3rd person plural verbto enter (verbal root); also: settler, person (Vaiśya class)attested in commentariesadvaitaआविशन्तिviśiṣṭādvaita। एवं त्रय्यन्तसिद्धज्ञानविधुराः काम्यस्वर्गादिकामाः केवलं त्रयीधर्मम् अनुप्रपन्नाः गतागतं लभन्ते। अल्पास्थिरस्वर्गादीन्bhakti। पुनरप्येवमेव वेदत्रय्या विहितं धर्ममनुसृताः कामकामा भोगान्कामयमाना गतागतं यातायातं लभन्ते।advaita-bhakti। पुनर्गर्भवासादियातना अनुभवन्तीत्यर्थः। पुनःपुनरेवमुक्तप्रकारेण। हि प्रसिद्ध्यर्थः। त्रैधर्म्यं हौत्राध्वर्यवौद्गात्रधर
evaṃ trayī← trayīcompound (compound member)the triple (Veda); threefold knowledge-dharmam← dharma(27 verses)accusative masculine singular nounduty, law, righteousness; the principle of right action; one's own nature (sva-dharma) anuprapannā← anu-√prapadnominative masculine plural participle noun(anu- + prapad: to take refuge in)
gat← √gam(20 verses)compound participle (compound member)to go (verbal root)āgataṃ← √āgam(4 verses)accusative masculine singular participle nounto come, arrive (ā- + √gam) kāma← kāma(41 verses)compound (compound member)desire, lust, sensual pleasure-kāmā← kāma(41 verses)nominative masculine plural noundesire, lust, sensual pleasure labhante← √labh(14 verses)present indicative 3rd person plural verbto obtain, get (verbal root)attested in commentariesadvaitaगतागतमेव, न तु स्वातन्त्र्यं क्वचित् लभन्ते इत्यर्थःviśiṣṭādvaita। अल्पास्थिरस्वर्गादीन् अनुभूय पुनः पुनः निवर्तन्ते इत्यर्थः।महात्मानः तु निरतिशयप्रियरूपं मच्चिन्तनं कृत्वा माम् अनवधिकadvaita-bhakti। कर्म कृत्वा स्वर्गं यान्ति तत आगत्य पुनः कर्म कुर्वन्तीत्येवं गर्भवासादियातनाप्रवाहस्तेषामनिशमनुवर्तत इत्यभिप्रायः।
spoken
Having enjoyed that vast heaven, they return to the mortal world once their merit runs dry. Those who follow the three-Veda ritual path, driven by desire, win only the endless back-and-forth.