Chapter 9 (Rāja-Vidyā-Rāja-Guhya-Yoga (The Yoga of Royal Knowledge and Royal Mystery)), verse 8
Krishna → Arjuna · meter: other
प्रकृतिं स्वाम् अवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः | भूत-ग्रामम् इमं कृत्स्नम् अवशं प्रकृतेर् वशात्
prakṛtiṃ svām avaṣṭabhya visṛjāmi punaḥ punaḥ | bhūta-grāmam imaṃ kṛtsnam avaśaṃ prakṛter vaśāt
Word-by-word
- prakṛtim← prakṛaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]अवष्टभ्य अष्टधा परिणमय्य इमं चतुर्विधं देवतिर्यङ्मनुष्यस्थावरात्मकं भूतग्रामं मदीयाया मोहिन्याः गुणमय्याः प्रकृतेः वशात
- svām← sūVibhakti.Sasthi plural neuter noun[viśiṣṭādvaita]इति श्लोकेन
- avaṣṭabhya← avaṣṭambhnominative singular masculine noun[advaita]वशीकृत्य विसृजामि पुनः पुनः प्रकृतितो जातं भूतग्रामं भूतसमुदायम् इमं वर्तमानं कृत्स्नं समग्रम् अवशम् अस्वतन्त्रम्? अविद[viśiṣṭādvaita]अष्टधा परिणमय्य इमं चतुर्विधं देवतिर्यङ्मनुष्यस्थावरात्मकं भूतग्रामं मदीयाया मोहिन्याः गुणमय्याः प्रकृतेः वशात् अवशं पु
- visṛjāmi← visṛj1st person singular present indicative active verb[advaita]पुनः पुनः प्रकृतितो जातं भूतग्रामं भूतसमुदायम् इमं वर्तमानं कृत्स्नं समग्रम् अवशम् अस्वतन्त्रम्? अविद्यादिदोषैः परवशीकृ[viśiṣṭādvaita]।एवं तर्हि विषमसृष्ट्यादीनि कर्माणि नैर्घृण्याद्यापादनेन भगवन्तं बध्नन्ति इति? अत्र आह --[śuddhādvaita]। प्रकृत्या विसर्जनात्तद्वशादवशम्। अनेन मयैव स्वेच्छया कृतोऽयं प्रकृतिद्वारात्मविभागः नान्येन कृत इति सूच्यते। प्राचीनकर[advaita-bhakti]विविधं सृजामि
- punas← punanominative singular masculine noun[śuddhādvaita]तत्तत्प्रजापतिद्वारा
- punas← punanominative singular masculine noun[śuddhādvaita]तत्तत्प्रजापतिद्वारा
- bhūta← bhūvocative singular masculine noun[advaita]ग्रामं भूतसमुदायम् इमं वर्तमानं कृत्स्नं समग्रम् अवशम् अस्वतन्त्रम्? अविद्यादिदोषैः परवशीकृतम्? प्रकृतेः वशात् स्वभाववशा[viśiṣṭādvaita]ग्रामं मदीयाया मोहिन्याः गुणमय्याः प्रकृतेः वशात् अवशं पुनः पुनः काले काले विसृजामि[dvaita]गुणैर्युक्तं नैवं त्वं ज्ञातुमर्हसि [म.भा.12[śuddhādvaita]ेयं प्रकृतिर्योगशक्तिः गुणैर्मोहयतीति मायेत्युच्यते[bhakti]ग्रामं कर्मादिपरवशं पुनःपुनर्विविधं सृजामि विशेषेण सृजामीति वा[advaita-bhakti]चैतन्यमात्रस्य भोक्तृत्वाभावात्तथात्वे वा संसारित्वेनेश्वरत्वव्याघातात्
- grāmam← grāmiaccusative singular masculine noun[advaita]इमं विषमं विदधतः? तन्निमित्ताभ्यां धर्माधर्माभ्यां संबन्धः स्यादिति? इदम् आह भगवान् --,
- im← iaccusative singular masculine noun
- am← aaccusative singular masculine noun
- kṛtsnam← kṛtsnaaccusative singular masculine noun
- avaśam← avaśaaccusative singular masculine noun[advaita]अस्वतन्त्रम्? अविद्यादिदोषैः परवशीकृतम्? प्रकृतेः वशात् स्वभाववशात्
- prakṛtes← prakṛablative singular masculine noun
- vaśāt← vaśaablative singular masculine noun[advaita]स्वभाववशात्[viśiṣṭādvaita]अवशं पुनः पुनः काले काले विसृजामि[bhakti]प्राचीनकर्मनिमित्ततत्स्वभावबलात्
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 9.8, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_9.8 · anandgiri_9.8
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_9.8 · vedantadeshika_9.8
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_9.8 · jayatirtha_9.8
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_9.8
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_9.8
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_9.8
Theme-list memberships (2)
Show all theme-lists this verse participates in
- प्रकृतिwith 1.1, 3.5, 3.28, 3.33, 4.6, 5.10, …
- बहु स्यां प्रजायेयwith 7.10, 9.4, 9.5, 9.7, 9.24