Chapter 9 (Rāja-Vidyā-Rāja-Guhya-Yoga (The Yoga of Royal Knowledge and Royal Mystery)), verse 5
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
न च मत्-स्थानि भूतानि पश्य मे योगम् ऐश्वरम् | भूत-भृन् न च भूत-स्थो ममात्मा भूत-भावनः
na ca mat-sthāni bhūtāni paśya me yogam aiśvaram | bhūta-bhṛn na ca bhūta-stho mamātmā bhūta-bhāvanaḥ
Word-by-word
- na← navocative singular neuter noun[advaita]च मत्स्थानि भूतानि ब्रह्मादीनि। पश्य मे योगं युक्तिं घटनं मे मम ऐश्वरम् ईश्वरस्य इमम् ऐश्वरम्? योगम् आत्मनो याथात्म्यमि[viśiṣṭādvaita]च मत्स्थानि भूतानि न घटादीनां जलादेः इव मम धारकत्वम्? कथम् मत्संकल्पेन। पश्य मम ऐश्वरं योगम् अन्यत्र कुत्रचिद् असंभवनीय[dvaita]ि न तथा मयीत्याह -- न चेति[śuddhādvaita]भूतानि पञ्चमहाभूतानि प्राणिजातानि[bhakti]चेति। नच मयि स्थितानि भूतान्यसङ्गत्वादेव मम। ननु तर्हि व्यापकत्वमाश्रयत्वं च पूर्वोक्तं विरुद्धमित्याशङ्क्याह -- यथेति।[advaita-bhakti]ि जलचलनादीनि मयि कल्पितानि भूतानि परमार्थतो मयि न सन्ति
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]मत्स्थानि भूतानि ब्रह्मादीनि[viśiṣṭādvaita]मत्स्थानि भूतानि न घटादीनां जलादेः इव मम धारकत्वम्? कथम् मत्संकल्पेन[dvaita]ेति।न दृश्यश्चक्षुषा चासौ न स्पृश्यः स्पर्शनेन च [म.भा.12।339।21] इति हि मोक्षधर्मे।संज्ञासंज्ञः [म.भा.12।338।47] इति च।[śuddhādvaita]महाभूतानि प्राणिजातानि[bhakti]-- नचेति[advaita-bhakti]लनादीनि मयि कल्पितानि भूतानि परमार्थतो मयि न सन्ति
- mat← mathnominative singular masculine noun[advaita]स्थानि भूतानि ब्रह्मादीनि[viśiṣṭādvaita]स्थानि भूतानि न घटादीनां जलादेः इव मम धारकत्वम्? कथम् मत्संकल्पेन[dvaita]स्थत्वेऽपि यथा पृथिव्यां स्पृष्ट्वा स्थितानि न तथा मयीत्याह -- न चेति[śuddhādvaita]स्थानि अस्तिभातिप्रियत्वेन रूपेण नाम्ना
- sthāni← sthānominative plural neuter noun[advaita]भूतानि ब्रह्मादीनि[viśiṣṭādvaita]भूतानि न घटादीनां जलादेः इव मम धारकत्वम्? कथम् मत्संकल्पेन[dvaita]सर्वभूतानि [9[śuddhādvaita]अस्तिभातिप्रियत्वेन रूपेण नाम्ना
- bhūtāni← bhūnominative plural neuter noun[advaita]ब्रह्मादीनि[viśiṣṭādvaita]न घटादीनां जलादेः इव मम धारकत्वम्? कथम् मत्संकल्पेन[dvaita][9।4] इत्युक्त्वा पुनः कथंन च मत्स्थानि इति व्याहृतमुच्यते इत्यत आह -- मत्स्थत्वेऽपी ति। स्पृष्ट्वे ति। स्पर्शनेन्द्रिय[śuddhādvaita]पञ्चमहाभूतानि प्राणिजातानि[bhakti]बिभर्ति धारयतीति भूतभृत्[advaita-bhakti]परमार्थतो मयि न सन्ति
- paśya← dṛś2nd person singular imperative active verb[advaita]मे योगं युक्तिं घटनं मे मम ऐश्वरम् ईश्वरस्य इमम् ऐश्वरम्? योगम् आत्मनो याथात्म्यमित्यर्थः[viśiṣṭādvaita]मम ऐश्वरं योगम् अन्यत्र कुत्रचिद् असंभवनीयं मदसाधारणम् आश्चर्यं योगं पश्य[śuddhādvaita]मे योगमैश्वरं इति[bhakti]। मदीययोगमायावैभवस्यावितर्क्यत्वान्न विरुद्धं किंचिदित्यर्थः। अन्यदप्याश्चर्यं पश्येत्याह -- भूतेति। भूतानि बिभर्ति धारय[advaita-bhakti]पर्यालोचय
- me← mālocative singular neuter noun[advaita]योगं युक्तिं घटनं मे मम ऐश्वरम् ईश्वरस्य इमम् ऐश्वरम्? योगम् आत्मनो याथात्म्यमित्यर्थः[viśiṣṭādvaita]योगम् इत्युक्ते योगस्वरूपमेवानन्तरं वक्तव्यमिति तदाकाङ्क्षा दर्शयतिकोऽसाविति[dvaita]।संज्ञासंज्ञः [म.भा.12।338।47] इति च। ममात्मा देह एव भूतभावनः।महाविभूतेर्माहात्म्यशरीरइति इति मोक्षधर्मे [म.भा.12।338।17[śuddhādvaita]ति बोधयतिन[advaita-bhakti]योगं प्रभावमैश्वरं अघटनघटनाचातुर्यं मायाविन इव ममावलोकयेत्यर्थः
- yogam← yujaccusative singular masculine noun[advaita]आत्मनो याथात्म्यमित्यर्थः[viśiṣṭādvaita]अन्यत्र कुत्रचिद् असंभवनीयं मदसाधारणम् आश्चर्यं योगं पश्य
- a← avocative singular masculine noun[advaita]संसर्गित्वात् असङ्गतां दर्शयति -- असङ्गो न हि सज्जते (बृह0 उ 0 3[viśiṣṭādvaita]न्यत्र कुत्रचिद् असंभवनीयं मदसाधारणम् आश्चर्यं योगं पश्य[dvaita]त्र पुनरव्यक्तमूर्तिनेति मूर्तावुक्तायां साऽस्मदादीनामिव भिन्नेति भ्रान्तिनिरासार्थं स्वलक्षणं स्वदेहस्योच्यत इत्यर्थः[śuddhādvaita]स्तिभातिप्रियत्वेन रूपेण नाम्ना[bhakti]न्यदप्याश्चर्यं पश्येत्याह -- भूतेति[advaita-bhakti]तएव दिविष्ठ इवादित्ये कल्पितानि जलचलनादीनि मयि कल्पितानि भूतानि परमार्थतो मयि न सन्ति
- a← avocative singular masculine noun[advaita]संसर्गित्वात् असङ्गतां दर्शयति -- असङ्गो न हि सज्जते (बृह0 उ 0 3[viśiṣṭādvaita]न्यत्र कुत्रचिद् असंभवनीयं मदसाधारणम् आश्चर्यं योगं पश्य[dvaita]त्र पुनरव्यक्तमूर्तिनेति मूर्तावुक्तायां साऽस्मदादीनामिव भिन्नेति भ्रान्तिनिरासार्थं स्वलक्षणं स्वदेहस्योच्यत इत्यर्थः[śuddhādvaita]स्तिभातिप्रियत्वेन रूपेण नाम्ना[bhakti]न्यदप्याश्चर्यं पश्येत्याह -- भूतेति[advaita-bhakti]तएव दिविष्ठ इवादित्ये कल्पितानि जलचलनादीनि मयि कल्पितानि भूतानि परमार्थतो मयि न सन्ति
- īśvaram← īśvaraaccusative singular masculine noun
- bhūta← bhūvocative singular masculine noun[advaita]ानि ब्रह्मादीनि[viśiṣṭādvaita]ानि न घटादीनां जलादेः इव मम धारकत्वम्? कथम् मत्संकल्पेन[dvaita]भावनः।महाविभूतेर्माहात्म्यशरीरइति इति मोक्षधर्मे [म.भा.12।338।17475]।[śuddhādvaita]ानि पञ्चमहाभूतानि प्राणिजातानि[bhakti]ान्यसङ्गत्वादेव मम[advaita-bhakti]ानि परमार्थतो मयि न सन्ति
- bhṛt← bhṛnominative singular masculine noun[advaita]असङ्गोऽपि सन् भूतानि बिभर्ति न[bhakti]। भूतानि भावयति पालयतीति भूतभावनः। एवंभूतोऽपि ममात्मा परं स्वरूपं भूतस्थो न भवति।।अयंभावः -- यथा जीवो देहं बिभ्रत्पालयंश[advaita-bhakti]भूतानि सर्वाणि कर्तृतयोत्पादयतीति भूतभावनः
- na← navocative singular neuter noun[advaita]च मत्स्थानि भूतानि ब्रह्मादीनि। पश्य मे योगं युक्तिं घटनं मे मम ऐश्वरम् ईश्वरस्य इमम् ऐश्वरम्? योगम् आत्मनो याथात्म्यमि[viśiṣṭādvaita]च मत्स्थानि भूतानि न घटादीनां जलादेः इव मम धारकत्वम्? कथम् मत्संकल्पेन। पश्य मम ऐश्वरं योगम् अन्यत्र कुत्रचिद् असंभवनीय[dvaita]ि न तथा मयीत्याह -- न चेति[śuddhādvaita]भूतानि पञ्चमहाभूतानि प्राणिजातानि[bhakti]चेति। नच मयि स्थितानि भूतान्यसङ्गत्वादेव मम। ननु तर्हि व्यापकत्वमाश्रयत्वं च पूर्वोक्तं विरुद्धमित्याशङ्क्याह -- यथेति।[advaita-bhakti]ि जलचलनादीनि मयि कल्पितानि भूतानि परमार्थतो मयि न सन्ति
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]मत्स्थानि भूतानि ब्रह्मादीनि[viśiṣṭādvaita]मत्स्थानि भूतानि न घटादीनां जलादेः इव मम धारकत्वम्? कथम् मत्संकल्पेन[dvaita]ेति।न दृश्यश्चक्षुषा चासौ न स्पृश्यः स्पर्शनेन च [म.भा.12।339।21] इति हि मोक्षधर्मे।संज्ञासंज्ञः [म.भा.12।338।47] इति च।[śuddhādvaita]महाभूतानि प्राणिजातानि[bhakti]-- नचेति[advaita-bhakti]लनादीनि मयि कल्पितानि भूतानि परमार्थतो मयि न सन्ति
- bhūta← bhūvocative singular masculine noun[advaita]ानि ब्रह्मादीनि[viśiṣṭādvaita]ानि न घटादीनां जलादेः इव मम धारकत्वम्? कथम् मत्संकल्पेन[dvaita]भावनः।महाविभूतेर्माहात्म्यशरीरइति इति मोक्षधर्मे [म.भा.12।338।17475]।[śuddhādvaita]ानि पञ्चमहाभूतानि प्राणिजातानि[bhakti]ान्यसङ्गत्वादेव मम[advaita-bhakti]ानि परमार्थतो मयि न सन्ति
- sthas← as2nd person dual present indicative active verb
- mama← mā2nd person plural perfect active verb[advaita]ऐश्वरम् ईश्वरस्य इमम् ऐश्वरम्? योगम् आत्मनो याथात्म्यमित्यर्थः[viśiṣṭādvaita]धारकत्वम्? कथम् मत्संकल्पेन[dvaita]ात्मा देह[śuddhādvaita]ाखिलधर्माश्रयस्य मूलभूतस्य क्षराक्षरातीतस्य स्वैश्वर्यमहिमेति बोधयतिन[bhakti]। ननु तर्हि व्यापकत्वमाश्रयत्वं च पूर्वोक्तं विरुद्धमित्याशङ्क्याह -- यथेति। म ऐश्वरमसाधारणं योगं युक्तिमघटितघटनाचातुर्य[advaita-bhakti]ावलोकयेत्यर्थः
- āt← aablative singular masculine noun[advaita]मनो याथात्म्यमित्यर्थः[viśiṣṭādvaita]मा एव भूतभावनः? मम मनोमयः संकल्प एव भूतानां भावयिता धारयिता नियन्ता च। सर्वस्य अस्य स्वसंकल्पायत्तस्थितिप्रवृत्तित्वे नि
- mā← māvocative singular neuter noun[advaita]दीनि। पश्य मे योगं युक्तिं घटनं मे मम ऐश्वरम् ईश्वरस्य इमम् ऐश्वरम्? योगम् आत्मनो याथात्म्यमित्यर्थः। तथा च श्रुतिः असंस[viśiṣṭādvaita]त्मा भूतभावनः[dvaita]त्मा देह[śuddhādvaita]त्मकानि मत्स्थानि अस्तिभातिप्रियत्वेन रूपेण नाम्ना[bhakti]श्रयत्वं[advaita-bhakti]र्थतो मयि न सन्ति
- bhūta← bhūvocative singular masculine noun[advaita]ानि ब्रह्मादीनि[viśiṣṭādvaita]ानि न घटादीनां जलादेः इव मम धारकत्वम्? कथम् मत्संकल्पेन[dvaita]भावनः।महाविभूतेर्माहात्म्यशरीरइति इति मोक्षधर्मे [म.भा.12।338।17475]।[śuddhādvaita]ानि पञ्चमहाभूतानि प्राणिजातानि[bhakti]ान्यसङ्गत्वादेव मम[advaita-bhakti]ानि परमार्थतो मयि न सन्ति
- bhāvanas← bhūnominative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 9.5, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_9.5 · anandgiri_9.5
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_9.5 · vedantadeshika_9.5
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_9.5 · jayatirtha_9.5
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_9.5
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_9.5
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_9.5
Theme-list memberships (12)
Show all theme-lists this verse participates in
- न च मत्स्थानि भूतानिwith 9.4
- न चाहं तेष्ववस्थितःwith 9.4
- पश्य मे योगमैश्वरम्with 9.4, 10.7, 11.8
- बहु स्यां प्रजायेयwith 7.10, 9.4, 9.7, 9.8, 9.24
- भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनःwith 9.4
- मतस्थानि सर्वभूतानिwith 9.4
- मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिनाwith 9.4, 9.29
- मया ततमिदं सर्वम्with 8.4, 12.3, 12.4
- येन सर्वमिदं ततम्with 2.22, 8.4, 9.4, 12.3, 12.4, 18.46
- योगम्with 2.53, 3.7, 4.42, 6.12, 6.19, 7.1, …
- वासुदेवः सर्वम्with 4.24, 6.31, 6.35, 7.2, 7.4, 7.5, …
- स्थानwith 1.1, 5.5, 8.22, 8.28, 9.4, 9.6, …