Chapter 9 (Rāja-Vidyā-Rāja-Guhya-Yoga (The Yoga of Royal Knowledge and Royal Mystery)), verse 20
Krishna → Arjuna · meter: triṣṭubh
त्रैविद्या मां सोमपाः पूत-पापा यज्ञैर् इष्ट्वा स्वर्-गतिं प्रार्थयन्ते | ते पुण्यम् आसाद्य सुरेन्द्र-लोकम् अश्नन्ति दिव्यान् दिवि देव-भोगान्
traividyā māṃ somapāḥ pūta-pāpā yajñair iṣṭvā svar-gatiṃ prārthayante | te puṇyam āsādya surendra-lokam aśnanti divyān divi deva-bhogān
Word-by-word
- traividyā← traividyanominative singular feminine noun[advaita]ः ऋग्यजुःसामविदः मां वस्वादिदेवरूपिणं सोमपाः सोमं पिबन्तीति सोमपाः? तेनैव सोमपानेन पूतपापाः शुद्धकिल्बिषाः? यज्ञैः अग्नि[viśiṣṭādvaita]ः। न तु त्रय्यन्तं निष्ठाः? त्रय्यन्तनिष्ठा हि महात्मानः पूर्वोक्तप्रकारेण अखिलवेदवेद्यं माम् एव ज्ञात्वा अतिमात्रमद्भक्[dvaita]इत्यादिना[śuddhādvaita]इति। त्रिगुणात्मकत्रिवेदविद्यायां निष्णाताः? तथा च त्रिगुणकर्मकारिणः तथाविधैरेव यज्ञैस्तत्तद्देवताविशेषं समाराध्य वस्तु[bhakti]मामिति द्वाभ्याम्[advaita-bhakti]स्तिस्रो विद्या वदन्तीति वा वेदत्रयविदो याज्ञिकाः यज्ञैरग्निष्टोमादिभिः क्रमेण सवनत्रये वसुरुद्रादित्यरूपिणं मामीश्वरमिष
- mām← māVibhakti.Sasthi plural neuter noun[viśiṣṭādvaita]एव ज्ञात्वा अतिमात्रमद्भक्तिकारितकीर्तनादिभिः ज्ञानयज्ञेन च मदेकप्राप्या माम् एव उपासते।त्रैविद्याः तु वेदप्रतिपाद्यकेव
- somapās← somapanominative plural masculine noun
- pūta← pūvocative singular masculine noun[advaita]पापाः शुद्धकिल्बिषाः? यज्ञैः अग्निष्टोमादिभिः इष्ट्वा पूजयित्वा स्वर्गतिं स्वर्गगमनं स्वरेव गतिः स्वर्गतिः ताम्? प्रार्थ[viśiṣṭādvaita]पापाः स्वर्गादिप्राप्तिविरोधिपापात् पूताः तैः केवलेन्द्रादिदैवत्यतया अनुसंहितैः यज्ञैः वस्तुतः तद्रूपं माम् इष्ट्वा तथा[bhakti]पापाः शोधितकल्मषाः सन्तः स्वर्गतिं स्वर्गं प्रति गतिं ये प्रार्थयन्ते ते पुण्यफलरूपं सुरेन्द्रस्य लोकं स्वर्गमासाद्य प्र[advaita-bhakti]पापा निरस्तस्वभोगप्रतिबन्धकपापाः सकामतया स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते नतु सत्त्वशुद्धिज्ञानोत्पत्त्यादि
- pāpā← pāpanominative singular feminine noun[advaita]ः शुद्धकिल्बिषाः? यज्ञैः अग्निष्टोमादिभिः इष्ट्वा पूजयित्वा स्वर्गतिं स्वर्गगमनं स्वरेव गतिः स्वर्गतिः ताम्? प्रार्थयन्त[viśiṣṭādvaita]ः स्वर्गादिप्राप्तिविरोधिपापात् पूताः तैः केवलेन्द्रादिदैवत्यतया अनुसंहितैः यज्ञैः वस्तुतः तद्रूपं माम् इष्ट्वा तथा अवस्[bhakti]ः शोधितकल्मषाः सन्तः स्वर्गतिं स्वर्गं प्रति गतिं ये प्रार्थयन्ते ते पुण्यफलरूपं सुरेन्द्रस्य लोकं स्वर्गमासाद्य प्राप्य[advaita-bhakti]निरस्तस्वभोगप्रतिबन्धकपापाः सकामतया स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते नतु सत्त्वशुद्धिज्ञानोत्पत्त्यादि
- yajñais← yajinstrumental plural masculine noun[śuddhādvaita]तत्तद्देवताविशेषं समाराध्य वस्तुतस्तत्राहमेवेति मामित्युक्तम्
- iṣṭvā← yajnominative singular masculine noun[advaita]पूजयित्वा स्वर्गतिं स्वर्गगमनं स्वरेव गतिः स्वर्गतिः ताम्? प्रार्थयन्ते[viśiṣṭādvaita]तथा अवस्थितं माम् अजानन्तः स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते
- svar← svarnominative singular masculine noun[advaita]गतिं स्वर्गगमनं स्वरेव गतिः स्वर्गतिः ताम्? प्रार्थयन्ते[viśiṣṭādvaita]गादिप्राप्तिविरोधिपापात् पूताः तैः केवलेन्द्रादिदैवत्यतया अनुसंहितैः यज्ञैः वस्तुतः तद्रूपं माम् इष्ट्वा तथा अवस्थितं मा[śuddhādvaita]गतिं प्रार्थयन्ते[bhakti]गतिं स्वर्गं प्रति गतिं ये प्रार्थयन्ते ते पुण्यफलरूपं सुरेन्द्रस्य लोकं स्वर्गमासाद्य प्राप्य दिवि स्वर्गे दिव्यानुत्तम[advaita-bhakti]गतिं प्रार्थयन्ते नतु सत्त्वशुद्धिज्ञानोत्पत्त्यादि
- gatim← gamaccusative singular masculine noun
- prārthayante← praarthi3rd person plural present indicative active verb[advaita]। ते च पुण्यं पुण्यफलम् आसाद्य संप्राप्य सुरेन्द्रलोकं शतक्रतोः स्थानम् अश्नन्ति भुञ्जते दिव्यान् दिवि भवान् अप्राकृतान्[viśiṣṭādvaita]। ते पुण्यं दुःखासंभिन्नं सुरेन्द्रलोकं प्राप्य तत्र दिव्यान् देवभोगान् अश्नन्ति।[śuddhādvaita]।।स्वर्गतिमित्युपलक्षणं कर्मानुगुणलोकानाम्। तथाहि निबन्धे -- सात्त्विकः सात्त्विकं कर्म यथा श्रुतिपरः कृती। स्वर्गलोकस्त[bhakti]ते पुण्यफलरूपं सुरेन्द्रस्य लोकं स्वर्गमासाद्य प्राप्य दिवि स्वर्गे दिव्यानुत्तमान्देवानां भोगानश्नन्ति भुञ्जते[advaita-bhakti]नतु सत्त्वशुद्धिज्ञानोत्पत्त्यादि
- te← tānominative dual feminine noun[advaita]नैव सोमपानेन पूतपापाः शुद्धकिल्बिषाः? यज्ञैः अग्निष्टोमादिभिः इष्ट्वा पूजयित्वा स्वर्गतिं स्वर्गगमनं स्वरेव गतिः स्वर्गत[viśiṣṭādvaita]।त्रैविद्याः तु वेदप्रतिपाद्यकेवलेन्द्रादियागशिष्टसोमान् पिबन्तः पूतपापाः स्वर्गादिप्राप्तिविरोधिपापात् पूताः तैः केवलेन[dvaita]ति पित्राद्युपलक्षणम् त्रैविद्याद्यनुष्ठिताद्वरमुत्कृष्टफलम्[śuddhādvaita]।।स्वर्गतिमित्युपलक्षणं कर्मानुगुणलोकानाम्। तथाहि निबन्धे -- सात्त्विकः सात्त्विकं कर्म यथा श्रुतिपरः कृती। स्वर्गलोकस्त[bhakti]षां जन्ममृत्युप्रवाहो दुर्वार इत्याह -- त्रैविद्या मामिति द्वाभ्याम्[advaita-bhakti]। ये तु सकामाः सन्तो न केनापि प्रकारेण भगवन्तमुपासते किंतु स्वस्वकामसाधनानि काम्यान्येव कर्माण्यनुतिष्ठन्ति ते सत्त्वशोध
- puṇyam← puṇyaaccusative singular masculine noun
- āsādya← āsadvocative singular masculine noun[advaita]संप्राप्य सुरेन्द्रलोकं शतक्रतोः स्थानम् अश्नन्ति भुञ्जते दिव्यान् दिवि भवान् अप्राकृतान् देवभोगान् देवानां भोगान्
- surendra← surendravocative singular masculine noun[advaita]लोकं शतक्रतोः स्थानम् अश्नन्ति भुञ्जते दिव्यान् दिवि भवान् अप्राकृतान् देवभोगान् देवानां भोगान्[viśiṣṭādvaita]लोकं प्राप्य तत्र दिव्यान् देवभोगान् अश्नन्ति[bhakti]स्य लोकं स्वर्गमासाद्य प्राप्य दिवि स्वर्गे दिव्यानुत्तमान्देवानां भोगानश्नन्ति भुञ्जते[advaita-bhakti]लोकं शतक्रतोः स्थानमासाद्य दिव्यान्मनुष्यैरलभ्यान् देवभोगान्देवदेहोपभोग्यान्कामानश्नन्ति भुञ्जते
- la← lavocative singular masculine noun[advaita]्बिषाः? यज्ञैः अग्निष्टोमादिभिः इष्ट्वा पूजयित्वा स्वर्गतिं स्वर्गगमनं स्वरेव गतिः स्वर्गतिः ताम्? प्रार्थयन्ते[viśiṣṭādvaita]ं त्रिविद्यनिष्ठाः त्रैविद्याः[dvaita]साम्यमेव इति,पृष्टस्येदमुत्तरमित्याशयः[śuddhādvaita]क्षणं कर्मानुगुणलोकानाम्[bhakti]ोकद्वयेन क्षिप्रफलाशया देवतान्तरं भजन्तो मां नाद्रियन्त इत्यभक्ता दर्शिताः[advaita-bhakti]क्षणा हौत्राध्वर्यवौद्गात्रप्रतिपत्तिहेतवस्तिस्रो विद्या येषां ते त्रिविद्याः त्रिविद्या
- uk← vacnominative singular masculine noun[śuddhādvaita]तः? तत्र अधर्मप्रवाहमार्गे जीवा नाङ्गीकृताः केनापि स्वरूपेण किन्तु माययेति सिद्धान्तः[bhakti]तास्तत्रैकत्वेन पृथक्त्वेन वा परमेश्वरं श्रीवासुदेवं ये न भजन्ति तेषां जन्ममृत्युप्रवाहो दुर्वार इत्याह -- त्रैविद्या मा
- am← aaccusative singular masculine noun
- aśnanti← aś3rd person plural present indicative active verb[advaita]भुञ्जते दिव्यान् दिवि भवान् अप्राकृतान् देवभोगान् देवानां भोगान्[viśiṣṭādvaita]भुञ्जते? अनुभवन्तीत्यर्थः
- divyān← divyaaccusative plural masculine noun[advaita]दिवि भवान् अप्राकृतान् देवभोगान् देवानां भोगान्[viśiṣṭādvaita]देवभोगान् अश्नन्ति[advaita-bhakti]मनुष्यैरलभ्यान् देवभोगान्देवदेहोपभोग्यान्कामानश्नन्ति भुञ्जते
- divi← divlocative singular masculine noun[advaita]भवान् अप्राकृतान् देवभोगान् देवानां भोगान्[viśiṣṭādvaita]इति निर्देशो विचित्रभोगाश्रयतत्तदवान्तरप्रदेशविशेषविषयो भवितुमर्हतीतितत्रतत्रेत्युक्तम्[bhakti]स्वर्गे दिव्यानुत्तमान्देवानां भोगानश्नन्ति भुञ्जते[advaita-bhakti]स्वर्गे लोके पुण्यं पुण्यफलं सर्वोत्कृष्टं सुरेन्द्रलोकं शतक्रतोः स्थानमासाद्य दिव्यान्मनुष्यैरलभ्यान् देवभोगान्देवदेहो
- deva← devavocative singular masculine noun[advaita]रूपिणं सोमपाः सोमं पिबन्तीति सोमपाः? तेनैव सोमपानेन पूतपापाः शुद्धकिल्बिषाः? यज्ञैः अग्निष्टोमादिभिः इष्ट्वा पूजयित्वा स[viśiṣṭādvaita]भोगान् अश्नन्ति[dvaita]ताभजनाद्वरमिति दर्शयति -- त्रैविद्या इत्यादिना[śuddhādvaita]ताविशेषं समाराध्य वस्तुतस्तत्राहमेवेति मामित्युक्तम्[bhakti]म्अवजानन्ति मां मूढा इत्यादिश्लोकद्वयेन क्षिप्रफलाशया देवतान्तरं भजन्तो मां नाद्रियन्त इत्यभक्ता दर्शिताः[advaita-bhakti]भोगान्देवदेहोपभोग्यान्कामानश्नन्ति भुञ्जते
- bhogān← bhujaccusative plural masculine noun[advaita]देवानां भोगान्[viśiṣṭādvaita]अश्नन्ति[advaita-bhakti]देवदेहोपभोग्यान्कामानश्नन्ति भुञ्जते
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 9.20, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_9.20 · anandgiri_9.20
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_9.20 · vedantadeshika_9.20
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_9.20 · jayatirtha_9.20
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_9.20
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_9.20
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_9.20
Theme-list memberships (3)
Show all theme-lists this verse participates in
- दिव्यwith 1.14, 4.9, 8.8, 8.10, 10.12, 10.16, …
- पूतपापाःwith 9.21
- भोगान्with 2.5, 3.12