Chapter 9 (Rāja-Vidyā-Rāja-Guhya-Yoga (The Yoga of Royal Knowledge and Royal Mystery)), verse 15
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
ज्ञान-यज्ञेन चाप्य् अन्ये यजन्तो माम् उपासते | एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतो-मुखम्
jñāna-yajñena cāpy anye yajanto mām upāsate | ekatvena pṛthaktvena bahudhā viśvato-mukham
Word-by-word
- jñāna← jñāvocative singular masculine noun[advaita]यज्ञेन ज्ञानमेव भगवद्विषयं यज्ञः तेन ज्ञानयज्ञेन? यजन्तः पूजयन्तः माम् ईश्वरं[viśiṣṭādvaita]ाख्येन यज्ञेन[śuddhādvaita]यज्ञेन चेति[bhakti]ेति। वासुदेवः सर्वमित्येवं सर्वात्मत्वदर्शनं ज्ञानं तदेव यज्ञस्तेन ज्ञानयज्ञेन मां यजन्तः पूजयन्तोऽन्येऽप्युपासते? तत्रा[advaita-bhakti]यज्ञेनत्वं वा अहमस्मि भगवो देवते अहं वै त्वमसि इत्यादिश्रुत्युक्तमहग्रहापासनं ज्ञानं स
- yajñena← yajinstrumental singular masculine noun[advaita]ज्ञानमेव भगवद्विषयं यज्ञः तेन ज्ञानयज्ञेन? यजन्तः पूजयन्तः माम् ईश्वरं[viśiṣṭādvaita]च यजन्तः माम् उपासते? कथम् बहुधा पृथक्त्वेन जगदाकारेण विश्वतोमुखं विश्वप्रकारम् अवस्थितं माम् एकत्वेन उपासते।एतद् उक्तं[śuddhādvaita]चेति। भक्योपासते इति पूर्वमुक्तम्। ज्ञानयज्ञेन चोपासते इत्यधुनोच्यते। अत्र यज्ञपदेनब्रह्मार्पणं ब्रह्म हविः [4।24] इति[bhakti]मां यजन्तः पूजयन्तोऽन्येऽप्युपासते? तत्रापि केचिदेकत्वेन एकमेव परं ब्रह्मेति परमार्थदर्शनरूपाभेदभावनया? केचित्पृथक्त्वे[advaita-bhakti]त्वं वा अहमस्मि भगवो देवते अहं वै त्वमसि इत्यादिश्रुत्युक्तमहग्रहापासनं ज्ञानं स
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]अपि अन्ये अन्याम् उपासनां परित्यज्य उपासते। तच्च ज्ञानम् -- एकत्वेन एकमेव परं ब्रह्म इति परमार्थदर्शनेन यजन्तः उपासते।[viśiṣṭādvaita]यजन्तः माम् उपासते? कथम् बहुधा पृथक्त्वेन जगदाकारेण विश्वतोमुखं विश्वप्रकारम् अवस्थितं माम् एकत्वेन उपासते[dvaita]न्द्रादिरूपेणेत्यसदिति (शं.) भावेनाह -- पृथक्त्वेने ति[śuddhādvaita]ज्ञानयज्ञेन चेति[bhakti]-- ज्ञानेति[advaita-bhakti]ेति सर्वेऽपि स्वानुरूप्येण मामुपासत इत्याह -- अन्ये पूर्वोक्तसाधनानुष्ठानासमर्थाः ज्ञानयज्ञेनत्वं वा अहमस्मि भगवो देवते
- āpi← āp3rd person singular aorist passive verb
- anye← anyavocative dual neuter noun[advaita]अन्याम् उपासनां परित्यज्य उपासते[viśiṣṭādvaita]अपि महात्मानः पूर्वोक्तैः कीर्तनादिभिः ज्ञानाख्येन यज्ञेन च यजन्तः माम् उपासते? कथम् बहुधा पृथक्त्वेन जगदाकारेण विश्वतो[advaita-bhakti]पूर्वोक्तसाधनानुष्ठानासमर्थाः ज्ञानयज्ञेनत्वं वा अहमस्मि भगवो देवते अहं वै त्वमसि इत्यादिश्रुत्युक्तमहग्रहापासनं ज्ञानं
- yajantas← yajnominative plural masculine noun
- mām← māVibhakti.Sasthi plural neuter noun[advaita]ईश्वरं[viśiṣṭādvaita]उपासते? कथम् बहुधा पृथक्त्वेन जगदाकारेण विश्वतोमुखं विश्वप्रकारम् अवस्थितं माम् एकत्वेन उपासते
- upā← vapinstrumental singular masculine noun[advaita]सनां परित्यज्य उपासते[viśiṣṭādvaita]सते? कथम् बहुधा पृथक्त्वेन जगदाकारेण विश्वतोमुखं विश्वप्रकारम् अवस्थितं माम् एकत्वेन उपासते[advaita-bhakti]स्योपासकाभेदचिन्तारूपेण ज्ञानयज्ञेनैकत्वेन भेदव्यावृत्त्या मामेवोपासते चिन्तयन्त्युत्तमाः
- asate← as3rd person singular present indicative active verb
- ek← ejnominative singular masculine noun
- at← adnominative singular masculine noun[śuddhādvaita]र यज्ञपदेनब्रह्मार्पणं ब्रह्म हविः [4
- vena← vāinstrumental singular masculine noun[advaita]एकमेव परं ब्रह्म इति परमार्थदर्शनेन यजन्तः उपासते[viśiṣṭādvaita]जगदाकारेण विश्वतोमुखं विश्वप्रकारम् अवस्थितं माम् एकत्वेन उपासते[dvaita]? पृथक्त्वेन सर्वतो वैलक्षण्येन[śuddhādvaita]सोऽस्मि इत्यात्माभेदभावनया तान्त्रिकाः[bhakti]एकमेव परं ब्रह्मेति परमार्थदर्शनरूपाभेदभावनया? केचित्पृथक्त्वेन दासोऽहमिति पृथग्भावनया? केचित्तु विश्वतोमुखं सर्वात्मकं[advaita-bhakti]भेदव्यावृत्त्या मामेवोपासते चिन्तयन्त्युत्तमाः
- pṛthak← pṛthaknominative singular masculine noun[advaita]त्वेन, आदित्यचन्द्रादिभेदेन स[viśiṣṭādvaita]त्वेन जगदाकारेण विश्वतोमुखं विश्वप्रकारम् अवस्थितं माम् एकत्वेन उपासते[dvaita]त्वेन सर्वतो वैलक्षण्येन[śuddhādvaita]त्वेन राजसतान्त्रिका भेदभावनया दासोऽस्मीति रूपया मां स्वामिनमुपासते[bhakti]त्वेन दासोऽहमिति पृथग्भावनया? केचित्तु विश्वतोमुखं सर्वात्मकं मां बहुधा ब्रह्मरुद्रादिरूपेणोपासते[advaita-bhakti]त्वेनोपास्योपासकयोर्भेदेनआदित्यो ब्रह्मेत्यादेशः इत्यादिश्रुत्युक्तेन प्रतीकोपासनरूपेण ज्ञानयज्ञेन मामेवोपासते
- tvena← tvainstrumental singular masculine noun[advaita]एकमेव परं ब्रह्म इति परमार्थदर्शनेन यजन्तः उपासते[viśiṣṭādvaita]जगदाकारेण विश्वतोमुखं विश्वप्रकारम् अवस्थितं माम् एकत्वेन उपासते[dvaita]? पृथक्त्वेन सर्वतो वैलक्षण्येन[śuddhādvaita]सोऽस्मि इत्यात्माभेदभावनया तान्त्रिकाः[bhakti]एकमेव परं ब्रह्मेति परमार्थदर्शनरूपाभेदभावनया? केचित्पृथक्त्वेन दासोऽहमिति पृथग्भावनया? केचित्तु विश्वतोमुखं सर्वात्मकं[advaita-bhakti]भेदव्यावृत्त्या मामेवोपासते चिन्तयन्त्युत्तमाः
- bahudhā← bahudhānominative singular masculine noun[advaita]अवस्थितः स[viśiṣṭādvaita]पृथक्त्वेन जगदाकारेण विश्वतोमुखं विश्वप्रकारम् अवस्थितं माम् एकत्वेन उपासते[dvaita]हि तस्य रूपं,आभाति शुक्लमिव लोहितमिवाथो नीलमथोऽर्जुनं इति सनत्सुजाते [म.भा.5।44।26]दैवमेवापरे [4।25] इत्युक्तप्रकारेण ब[śuddhādvaita]शिवशक्तिसूर्यगणेशादिरूपेण[bhakti]ब्रह्मरुद्रादिरूपेणोपासते[advaita-bhakti]तैस्तैर्बहुभिः प्रकारैर्विश्वरूपं सर्वात्मानं मामेवोपासते तेन तेन ज्ञानयज्ञेनेति उत्तरोत्तराणां क्रमेण पूर्वपूर्वभूमिला
- mukham← mukhanominative singular neuter noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 9.15, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_9.15 · anandgiri_9.15
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_9.15 · vedantadeshika_9.15
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_9.15 · jayatirtha_9.15
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_9.15
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_9.15
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_9.15
Theme-list memberships (1)
Show all theme-lists this verse participates in
- ज्ञानwith 1.1, 3.1, 3.2, 3.3, 3.26, 3.32, …