सूत्रकृत्·Sūtrakṛt-Gītā
Theme-list walk · anuvṛtti

पुरुष

puruṣa

29 verses carry this thread. In Pāṇinian grammar, anuvṛtti is the silent carry-forward of a topic across sūtras; here, it is made visible across the Gītā corpus. Walk top-to-bottom to follow how the idea unfolds.

  1. 01 ·BG 1.1Arjuna
    धृतराष्ट्र उवाच धर्म-क्षेत्रे कुरु-क्षेत्रे समवेता युयुत्सवः | मामकाः पाण्डवाश् चैव किम् अकुर्वत संजय
    dhṛtarāṣṭra uvāca dharma-kṣetre kuru-kṣetre samavetā yuyutsavaḥ | māmakāḥ pāṇḍavāś caiva kim akurvata saṃjaya
  2. 02 ·BG 2.15Krishna
    यं हि न व्यथयन्त्य् एते पुरुषं पुरुषर्षभ | सम-दुःख-सुखं धीरं सो ऽमृतत्वाय कल्पते
    yaṃ hi na vyathayanty ete puruṣaṃ puruṣarṣabha | sama-duḥkha-sukhaṃ dhīraṃ so 'mṛtatvāya kalpate
  3. 03 ·BG 2.16Krishna
    नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः | उभयोर् अपि दृष्टो ऽन्तस् त्व् अनयोस् तत्त्व-दर्शिभिः
    nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ | ubhayor api dṛṣṭo 'ntas tv anayos tattva-darśibhiḥ
  4. 04 ·BG 2.21Krishna
    वेदाविनाशिनं नित्यं य एनम् अजम् अव्ययम् | कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम्
    vedāvināśinaṃ nityaṃ ya enam ajam avyayam | kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam
  5. 05 ·BG 2.60Krishna
    यततो ह्य् अपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः | इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः
    yatato hy api kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ | indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ
  6. 06 ·BG 7.11Krishna
    बलं बलवतां चाहं काम-राग-विवर्जितम् | धर्माविरुद्धो भूतेषु कामो ऽस्मि भरतर्षभ
    balaṃ balavatāṃ cāhaṃ kāma-rāga-vivarjitam | dharmāviruddho bhūteṣu kāmo 'smi bharatarṣabha
  7. 07 ·BG 8.1Krishna
    किं तद् ब्रह्म किम् अध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम | अधिभूतं च किं प्रोक्तम् अधिदैवं किम् उच्यते
    kiṃ tad brahma kim adhyātmaṃ kiṃ karma puruṣottama | adhibhūtaṃ ca kiṃ proktam adhidaivaṃ kim ucyate
  8. 08 ·BG 8.4Krishna
    अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश् चाधिदैवतम् | अधियज्ञो ऽहम् एवात्र देहे देह-भृतां वर
    adhibhūtaṃ kṣaro bhāvaḥ puruṣaś cādhidaivatam | adhiyajño 'ham evātra dehe deha-bhṛtāṃ vara
  9. 09 ·BG 8.8Krishna
    अभ्यास-योग-युक्तेन चेतसा नान्य-गामिना | परमं पुरुषं दिव्यं याति पार्थानुचिन्तयन्
    abhyāsa-yoga-yuktena cetasā nānya-gāminā | paramaṃ puruṣaṃ divyaṃ yāti pārthānucintayan
  10. 10 ·BG 8.10Krishna
    प्रयाण-काले मनसाचलेन भक्त्या युक्तो योग-बलेन चैव | भ्रुवोर् मध्ये प्राणम् आवेश्य सम्यक् स तं परं पुरुषम् उपैति दिव्यम्
    prayāṇa-kāle manasācalena bhaktyā yukto yoga-balena caiva | bhruvor madhye prāṇam āveśya samyak sa taṃ paraṃ puruṣam upaiti divyam
  11. 11 ·BG 8.22Krishna
    पुरुषः स परः पार्थ भक्त्या लभ्यस् त्व् अनन्यया | यस्यान्तः-स्थानि भूतानि येन सर्वम् इदं ततम्
    puruṣaḥ sa paraḥ pārtha bhaktyā labhyas tv ananyayā | yasyāntaḥ-sthāni bhūtāni yena sarvam idaṃ tatam
  12. 12 ·BG 9.3Krishna
    अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परंतप | अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्यु-संसार-वर्त्मनि
    aśraddadhānāḥ puruṣā dharmasyāsya paraṃtapa | aprāpya māṃ nivartante mṛtyu-saṃsāra-vartmani
  13. 13 ·BG 10.12Krishna
    परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान् | पुरुषं शाश्वतं दिव्यम् आदि-देवम् अजं विभुम्
    paraṃ brahma paraṃ dhāma pavitraṃ paramaṃ bhavān | puruṣaṃ śāśvataṃ divyam ādi-devam ajaṃ vibhum
  14. 14 ·BG 10.15Krishna
    स्वयम् एवात्मनात्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम | भूत-भावन भूतेश देव-देव जगत्पते
    svayam evātmanātmānaṃ vettha tvaṃ puruṣottama | bhūta-bhāvana bhūteśa deva-deva jagatpate
  15. 15 ·BG 11.3Krishna
    एवम् एतद् यथात्थ त्वम् आत्मानं परमेश्वर | द्रष्टुम् इच्छामि ते रूपम् ऐश्वरं पुरुषोत्तम
    evam etad yathāttha tvam ātmānaṃ parameśvara | draṣṭum icchāmi te rūpam aiśvaraṃ puruṣottama
  16. 16 ·BG 11.18Krishna
    त्वम् अक्षरं परमं वेदितव्यं त्वम् अस्य विश्वस्य परं निधानम् | त्वम् अव्ययः शाश्वत-धर्म-गोप्ता सनातनस् त्वं पुरुषो मतो मे
    tvam akṣaraṃ paramaṃ veditavyaṃ tvam asya viśvasya paraṃ nidhānam | tvam avyayaḥ śāśvata-dharma-goptā sanātanas tvaṃ puruṣo mato me
  17. 17 ·BG 11.38Krishna
    त्वम् आदि-देवः पुरुषः पुराणस् त्वम् अस्य विश्वस्य परं निधानम् | वेत्तासि वेद्यं च परं च धाम त्वया ततं विश्वम् अनन्त-रूप
    tvam ādi-devaḥ puruṣaḥ purāṇas tvam asya viśvasya paraṃ nidhānam | vettāsi vedyaṃ ca paraṃ ca dhāma tvayā tataṃ viśvam ananta-rūpa
  18. 18 ·BG 13.19Krishna
    प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्य् अनादी उभाव् अपि | विकारांश् च गुणांश् चैव विद्धि प्रकृति-संभवान्
    prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva viddhy anādī ubhāv api | vikārāṃś ca guṇāṃś caiva viddhi prakṛti-saṃbhavān
  19. 19 ·BG 13.20Krishna
    कार्य-करण-कर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिर् उच्यते | पुरुषः सुख-दुःखानां भोक्तृत्वे हेतुर् उच्यते
    kārya-karaṇa-kartṛtve hetuḥ prakṛtir ucyate | puruṣaḥ sukha-duḥkhānāṃ bhoktṛtve hetur ucyate
  20. 20 ·BG 13.21Krishna
    पुरुषः प्रकृति-स्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान् गुणान् | कारणं गुण-सङ्गो ऽस्य सद्-असद्-योनि-जन्मसु
    puruṣaḥ prakṛti-stho hi bhuṅkte prakṛtijān guṇān | kāraṇaṃ guṇa-saṅgo 'sya sad-asad-yoni-janmasu
  21. 21 ·BG 13.22Krishna
    उपद्रष्टानुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः | परमात्मेति चाप्य् उक्तो देहे ऽस्मिन् पुरुषः परः
    upadraṣṭānumantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥ | paramātmeti cāpy ukto dehe 'smin puruṣaḥ paraḥ
  22. 22 ·BG 13.23Krishna
    य एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैः सह | सर्वथा वर्तमानो ऽपि न स भूयो ऽभिजायते
    ya evaṃ vetti puruṣaṃ prakṛtiṃ ca guṇaiḥ saha | sarvathā vartamāno 'pi na sa bhūyo 'bhijāyate
  23. 23 ·BG 15.4Krishna
    ततः पदं तत् परिमार्गितव्यं यस्मिन् गता न निवर्तन्ति भूयः | तम् एव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी
    tataḥ padaṃ tat parimārgitavyaṃ yasmin gatā na nivartanti bhūyaḥ | tam eva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī
  24. 24 ·BG 15.16Krishna
    द्वाव् इमौ पुरुषौ लोके क्षरश् चाक्षर एव च | क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थो ऽक्षर उच्यते
    dvāv imau puruṣau loke kṣaraś cākṣara eva ca | kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho 'kṣara ucyate
  25. 25 ·BG 15.17Krishna
    उत्तमः पुरुषस् त्व् अन्यः परमात्मेत्य् उदाहृतः | यो लोक-त्रयम् आविश्य बिभर्त्य् अव्यय ईश्वरः
    uttamaḥ puruṣas tv anyaḥ paramātmety udāhṛtaḥ | yo loka-trayam āviśya bibharty avyaya īśvaraḥ
  26. 26 ·BG 15.18Krishna
    यस्मात् क्षरम् अतीतो ऽहम् अक्षराद् अपि चोत्तमः | अतो ऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः
    yasmāt kṣaram atīto 'ham akṣarād api cottamaḥ | ato 'smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ
  27. 27 ·BG 15.19Krishna
    यो माम् एवम् असंमूढो जानाति पुरुषोत्तमम् | स सर्व-विद् भजति मां सर्व-भावेन भारत
    yo mām evam asaṃmūḍho jānāti puruṣottamam | sa sarva-vid bhajati māṃ sarva-bhāvena bhārata
  28. 28 ·BG 17.3Krishna
    सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत | श्रद्धा-मयो ऽयं पुरुषो यो यच्-छ्रद्धः स एव सः
    sattvānurūpā sarvasya śraddhā bhavati bhārata | śraddhā-mayo 'yaṃ puruṣo yo yac-chraddhaḥ sa eva saḥ
  29. 29 ·BG 18.4Krishna
    निश्चयं शृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम | त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः
    niścayaṃ śṛṇu me tatra tyāge bharatasattama | tyāgo hi puruṣavyāghra trividhaḥ samprakīrtitaḥ