Chapter 13 (Kṣetra-Kṣetrajña-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction Between Field and Field-Knower)), verse 19
Krishna → Arjuna · meter: other
प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्य् अनादी उभाव् अपि | विकारांश् च गुणांश् चैव विद्धि प्रकृति-संभवान्
prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva viddhy anādī ubhāv api | vikārāṃś ca guṇāṃś caiva viddhi prakṛti-saṃbhavān
Word-by-word
- prakṛtim← prakṛaccusative singular masculine noun
- puruṣam← puruṣaaccusative singular masculine noun
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]ज्ञेयं[viśiṣṭādvaita]्छाद्वेषादीन् अमानित्वादिकान्[dvaita]ाद्वक्तव्यं तत्कुतः प्रथमत उक्तं इत्यत आह -- विकारे ति[śuddhādvaita]ोभौ परमात्माऽभवत्पुरा[bhakti]अमानित्वादितत्त्वज्ञानार्थदर्शनान्तम्[advaita-bhakti]वदन्नुपसंहरति -- इति क्षेत्रमिति
- eva← evavocative singular neuter noun[advaita]ं क्षेत्रं महाभूतादि धृत्यन्तं तथा ज्ञानम् अमानित्वादि तत्त्वज्ञानार्थदर्शनपर्यन्तं ज्ञेयं[viśiṣṭādvaita]अमानित्वादिभिः स्वविकारैः पुरुषस्यापवर्ग[advaita-bhakti]ाधिकारीत्याह -- मद्भक्त इति
- viddhi← vyadhnominative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]। बन्धहेतुभूतान् विकारान् इच्छाद्वेषादीन् अमानित्वादिकान् च गुणान् मोक्षहेतुभूतान् प्रकृतिसंभवान् विद्धि ।पुरुषेण संसृष्
- anādi← nad3rd person singular aorist passive verb[viśiṣṭādvaita]कालप्रवृत्ता क्षेत्राकारपरिणता प्रकृतिः स्वविकारैः इच्छाद्वेषादिभिः पुरुषस्य बन्धहेतुः भवति[śuddhādvaita]मत्परं [13[bhakti]मत्पर ब्रह्म इत्यादिविष्ठितम् इत्यन्तम्[advaita-bhakti]मत्परं ब्रह्म धिष्ठितमित्यन्तं? श्रुतिभ्यः स्मृतिभ्यश्चाकृष्य त्रयमपि मन्दबुद्ध्यनुग्रहाय मया संक्षेपेणोक्तम्
- i← inominative singular masculine noun[advaita]ति एवं क्षेत्रं महाभूतादि धृत्यन्तं तथा ज्ञानम् अमानित्वादि तत्त्वज्ञानार्थदर्शनपर्यन्तं ज्ञेयं[viśiṣṭādvaita]ति विद्धि[dvaita]त्याकाङ्क्षायां साधनं पश्चाद्वक्तव्यं तत्कुतः प्रथमत उक्तं इत्यत आह -- विकारे ति[śuddhādvaita]तीति।महाभूतान्यहङ्कारः इत्यादिनासङ्घातश्चेतना धृतिः [13।67] इत्यन्तेन क्षेत्रतत्वं समासेनोक्तं?अमानित्वं [13।812] इत्याद[bhakti]तीति। इत्येवं क्षेत्रं महाभूतादिधृत्यन्तं तथा ज्ञानं च अमानित्वादितत्त्वज्ञानार्थदर्शनान्तम्। ज्ञेयं चअनादिमत्पर ब्रह्म[advaita-bhakti]ति क्षेत्रमिति
- ubhau← ubhnominative dual masculine noun[viśiṣṭādvaita]अन्योन्यसंसृष्टौ अनादी इति विद्धि
- api← apinominative singular masculine noun
- vikārān← vikṛaccusative plural masculine noun[viśiṣṭādvaita]इच्छाद्वेषादीन् अमानित्वादिकान्
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]ज्ञेयं[viśiṣṭādvaita]्छाद्वेषादीन् अमानित्वादिकान्[dvaita]ाद्वक्तव्यं तत्कुतः प्रथमत उक्तं इत्यत आह -- विकारे ति[śuddhādvaita]ोभौ परमात्माऽभवत्पुरा[bhakti]अमानित्वादितत्त्वज्ञानार्थदर्शनान्तम्[advaita-bhakti]वदन्नुपसंहरति -- इति क्षेत्रमिति
- guṇān← guṇaaccusative plural masculine noun[viśiṣṭādvaita]मोक्षहेतुभूतान् प्रकृतिसंभवान् विद्धि
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]ज्ञेयं[viśiṣṭādvaita]्छाद्वेषादीन् अमानित्वादिकान्[dvaita]ाद्वक्तव्यं तत्कुतः प्रथमत उक्तं इत्यत आह -- विकारे ति[śuddhādvaita]ोभौ परमात्माऽभवत्पुरा[bhakti]अमानित्वादितत्त्वज्ञानार्थदर्शनान्तम्[advaita-bhakti]वदन्नुपसंहरति -- इति क्षेत्रमिति
- eva← evavocative singular neuter noun[advaita]ं क्षेत्रं महाभूतादि धृत्यन्तं तथा ज्ञानम् अमानित्वादि तत्त्वज्ञानार्थदर्शनपर्यन्तं ज्ञेयं[viśiṣṭādvaita]अमानित्वादिभिः स्वविकारैः पुरुषस्यापवर्ग[advaita-bhakti]ाधिकारीत्याह -- मद्भक्त इति
- viddhi← vid2nd person singular imperative active verb[viśiṣṭādvaita]। बन्धहेतुभूतान् विकारान् इच्छाद्वेषादीन् अमानित्वादिकान् च गुणान् मोक्षहेतुभूतान् प्रकृतिसंभवान् विद्धि ।पुरुषेण संसृष्
- prakṛti← prakṛlocative singular masculine noun[advaita]द्वययोनित्वं कथं भूतानामिति अयमर्थः अधुना उच्यते --,[viśiṣṭādvaita]पुरुषौ उभौ अन्योन्यसंसृष्टौ अनादी इति विद्धि[śuddhādvaita]ः पुरुषश्चोभौ परमात्माऽभवत्पुरा
- saṃbhavān← samasaccusative plural masculine noun[viśiṣṭādvaita]विद्धि
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 13.19, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_13.19 · anandgiri_13.19
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_13.19 · vedantadeshika_13.19
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_13.19 · jayatirtha_13.19
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_13.19
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_13.19
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_13.19
Theme-list memberships (4)
Show all theme-lists this verse participates in
- पुरुषwith 1.1, 2.15, 2.16, 2.21, 2.60, 7.11, …
- प्रकृतिwith 1.1, 3.5, 3.28, 3.33, 4.6, 5.10, …
- विकारwith 2.25, 12.13, 12.14, 13.3, 13.6, 18.26
- विद्धिwith 2.17, 3.15, 3.32, 4.13, 4.14, 4.32, …