Chapter 18 (Mokṣa-Sannyāsa-Yoga (The Yoga of Liberation by Renunciation)), verse 4
Krishna → Arjuna · vocative: Bharatasattama (also: Puruṣavyāghra) · meter: anuṣṭubh
निश्चयं शृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम | त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः
niścayaṃ śṛṇu me tatra tyāge bharatasattama | tyāgo hi puruṣavyāghra trividhaḥ samprakīrtitaḥ
Word-by-word
- niścayam← niściaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]इत्यनेन मतान्तरोत्थानशङ्काव्युदासायाऽऽहत्यागविषयं निश्चयं मत्तः शृण्विति
- śṛṇu← śru2nd person singular imperative active verb[advaita-bhakti]। हे भरतसत्तम? किं तत्र दुर्ज्ञेयमस्तीत्यत आह पुरुषेति। हे पुरुषव्याघ्र पुरुषश्रेष्ठ? हि यस्मात् त्यागः कर्माधिकारिकर्तृ
- me← mālocative singular neuter noun[advaita]मम वचनात् तत्र त्यागे त्यागसंन्यासविकल्पे यथादर्शिते भरतसत्तम भरतानां साधुतम[viśiṣṭādvaita]मत्तः श्रृणु[dvaita]वेत्यर्थः[bhakti]वचनाच्छृणु[advaita-bhakti]मम वचनान्निश्चयं पूर्वाचार्यैः कृतं शृणु
- tat← tadvocative singular neuter noun[advaita]र त्यागे त्यागसंन्यासविकल्पे यथादर्शिते भरतसत्तम भरतानां साधुतम[viśiṣṭādvaita]र एवं वादिविप्रतिपन्ने त्यागे त्यागविषयं निश्चयं मे मत्तः श्रृणु[dvaita]प्रकारं चाह -- निश्चयमित्यादिना[śuddhādvaita]कर्तृत्वं मय्यनुसन्धायतदधीनशक्तिरिदं करोमि इति धिया कृतकर्मसु कर्त्तृत्वममत्त्वफलानां त्यागो[bhakti]रैवं विप्रतिपन्ने त्यागे निश्चयं मे वचनाच्छृणु[advaita-bhakti]र त्वया पृष्टे कर्माधिकारिकर्तृके संन्यासत्यागशब्दाभ्यां प्रतिपादिते त्यागे फलाभिसन्धिपूर्वककर्मत्यागे मे मम वचनान्निश्च
- ra← ravocative singular neuter noun[advaita]ृणु अवधारय मे मम वचनात् तत्र त्यागे त्यागसंन्यासविकल्पे यथादर्शिते भरतसत्तम भरतानां साधुतम[viśiṣṭādvaita]एवं वादिविप्रतिपन्ने त्यागे त्यागविषयं निश्चयं मे मत्तः श्रृणु[dvaita]कारं चाह -- निश्चयमित्यादिना[śuddhādvaita]ौतो निर्णयः? न तं निश्चिन्वन्तीति स्वयं निर्णयमाह -- निश्चयं श्रृण्विति[bhakti]ैवं विप्रतिपन्ने त्यागे निश्चयं मे वचनाच्छृणु[advaita-bhakti]तिपत्तौ तत्र त्वया पृष्टे कर्माधिकारिकर्तृके संन्यासत्यागशब्दाभ्यां प्रतिपादिते त्यागे फलाभिसन्धिपूर्वककर्मत्यागे मे मम
- tyāge← tyajlocative singular masculine noun[advaita]त्यागसंन्यासविकल्पे यथादर्शिते भरतसत्तम भरतानां साधुतम[viśiṣṭādvaita]त्यागविषयं निश्चयं मे मत्तः श्रृणु[bhakti]निश्चयं मे वचनाच्छृणु[advaita-bhakti]फलाभिसन्धिपूर्वककर्मत्यागे मे मम वचनान्निश्चयं पूर्वाचार्यैः कृतं शृणु
- bharatas← bhṛaccusative plural masculine noun
- attam← ad2nd person dual imperative active verb
- a← avocative singular masculine noun[advaita]वधारय मे मम वचनात् तत्र त्यागे त्यागसंन्यासविकल्पे यथादर्शिते भरतसत्तम भरतानां साधुतम[viśiṣṭādvaita]त्र निष्फलानुष्ठानस्वरूपत्यागं? साङ्ख्यमतशङ्कां[dvaita]न्यथाब्रह्मचारी गृहस्थो वा वानप्रस्थो यतिस्तथा[advaita-bhakti]थवा विशिष्टाभावरूपस्त्यागो विशेषणाभावाद्विशेष्याभावादुभयाभावाच्च त्रिविधः संप्रकीर्तितः
- tyāgas← tyajnominative singular masculine noun[advaita]यैवावान्तरविभागाभिधाने संन्यासस्योपेक्षितत्वमापद्येत नेत्याह -- त्यागेति[viśiṣṭādvaita]तु अनेककर्तृके परप्रयुक्तस्वात्मकर्तृकत्वानुसन्धानमित्युत्तरत्र विशोधयिष्यते[bhakti]य लोकप्रसिद्धत्वात्किमत्र श्रोतव्यमिति मावमंस्था इत्याह --[advaita-bhakti]त्रिविधस्त्रिप्रकारस्तामसादिभेदेन संप्रकीर्तितः
- hi← hinominative singular masculine noun[advaita]? त्यागसंन्यासशब्दवाच्यो हि[viśiṣṭādvaita]मया त्रिविधःसंप्रकीर्तितः -- मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा[dvaita]ते। अतो यद्वचोऽन्यथाप्रतीयतेऽधिकारभेदेन तद्योज्यम्। अन्यथेतरेषां गत्यभावात्।[śuddhādvaita]श्रौतो निर्णयः? न तं निश्चिन्वन्तीति स्वयं निर्णयमाह -- निश्चयं श्रृण्विति[bhakti]यस्मादयं,कर्मत्यागस्तत्त्वविद्भिस्तामसादिभेदेन त्रिविधः सम्यग्विवेकेन प्रकीर्तितः[advaita-bhakti]यस्मात् त्यागः कर्माधिकारिकर्तृकः फलाभिसन्धिपूर्वककर्मत्यागस्त्रिविधस्त्रिप्रकारस्तामसादिभेदेन संप्रकीर्तितः
- puruṣavyāghra← puruṣavyāghravocative singular masculine noun[advaita]? त्रिविधः त्रिप्रकारः तामसादिप्रकारैः संप्रकीर्तितः शास्त्रेषु सम्यक् कथितः यस्मात् तामसादिभेदेन त्यागसंन्यासशब्दवाच्यः[bhakti]पुरुषश्रेष्ठ? त्यागोऽयं दुर्बोधः[advaita-bhakti]पुरुषश्रेष्ठ? हि यस्मात् त्यागः कर्माधिकारिकर्तृकः फलाभिसन्धिपूर्वककर्मत्यागस्त्रिविधस्त्रिप्रकारस्तामसादिभेदेन संप्रकी
- trividhas← trividhanominative singular masculine noun[advaita-bhakti]त्रिप्रकारस्तामसादिभेदेन संप्रकीर्तितः
- samprakīrtitas← samprakīrtitanominative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 18.4, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_18.4 · anandgiri_18.4
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_18.4 · vedantadeshika_18.4
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_18.4 · jayatirtha_18.4
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_18.4
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_18.4
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_18.4
Theme-list memberships (2)
Show all theme-lists this verse participates in
- त्यागwith 12.11, 12.12, 12.16, 12.17, 14.25, 16.2, …
- पुरुषwith 1.1, 2.15, 2.16, 2.21, 2.60, 7.11, …