Chapter 13 (Kṣetra-Kṣetrajña-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction Between Field and Field-Knower)), verse 20
Krishna → Arjuna · meter: other
कार्य-करण-कर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिर् उच्यते | पुरुषः सुख-दुःखानां भोक्तृत्वे हेतुर् उच्यते
kārya-karaṇa-kartṛtve hetuḥ prakṛtir ucyate | puruṣaḥ sukha-duḥkhānāṃ bhoktṛtve hetur ucyate
Word-by-word
- kārya← kṛvocative singular masculine noun[advaita]मित्यादिना[viśiṣṭādvaita]ं शरीरं कारणानि ज्ञानकर्मात्मकानि समनस्कानि इन्द्रियाणि? तेषां क्रियाकारित्वे पुरुषाधिष्ठिता प्रकृतिः[dvaita]ाकार्यगुणास्तिस्रो यतः स्वल्पोद्भवो जनौ इति माधुच्छन्दसशाखायाम्[śuddhādvaita]कारणरूपेण प्रकृतिर्द्विविधा? कार्यरूपा जीवात्मोपाधिरविद्यायुक्ता कारणरूपा माया परमात्मनः
- karaṇa← kṛvocative singular masculine noun[advaita]ानि। तथापि भूतानां विषयाणां च ग्रहणात्कथं तेषां प्रकृतिकार्यतेत्याशङ्क्याह -- देहेति। तथापि गुणानामिहाग्रहणान्न प्रकृतिक[viśiṣṭādvaita]ोपक्रमे विकारशब्दः क्षेत्रकार्यमात्रपरः?,तत्प्रत्यभिज्ञानाच्चात्रापि विकारशब्दस्तद्विषयः
- kartṛtve← kartṛtvalocative singular neuter noun[advaita]न हेतुराश्रयो मूलप्रकृतिरित्यर्थः। उत्तरार्धस्य तात्पर्यमाह -- पुरुषश्चेति। तस्य परमात्मत्वं व्यवच्छिनत्ति -- जीव इति। त
- hetur← hiablative singular masculine noun[śuddhādvaita]भवतीत्यर्थः
- prakṛtis← prakṛnominative singular masculine noun
- ucyate← vac3rd person singular present indicative passive verb
- puruṣas← puruṣanominative singular masculine noun[advaita]यानादित्वकृतं बन्धहेतुत्वमाह -- पुरुष इति[viśiṣṭādvaita]य तु अधिष्ठातृत्वम्[śuddhādvaita]य बन्धहेतुः[advaita-bhakti]यानादित्वं तद्धर्माधर्मप्रयुक्तत्वात्? कृत्स्नस्य जगतः जातस्य हर्षशोकभयसंप्रतिपत्तेः अन्यथा कृतहान्यकृताभ्यागमप्रसङ्गात्
- sukha← sukhivocative singular masculine noun[advaita]दुःखमोहप्रत्ययाकारपरिणतान् विद्धि जानीहि प्रकृतिसंभवान्? प्रकृतिः ईश्वरस्य विकारकारणशक्तिः त्रिगुणात्मिका माया? सा संभवो[viśiṣṭādvaita]दुःखानां भोक्तृत्वे[dvaita]दुःखमोहा इति [शं.] कश्चित्[bhakti]दुःखमोहादीन्प्रकृतेः संभवान्संभूतान्विद्धि[advaita-bhakti]दुःखमोहान् प्रकृतिसंभवानेव प्रकृतिकारणकानेव विद्धि जानीहि
- dus← dusnominative singular masculine noun
- khānām← khanVibhakti.Sasthi plural masculine noun
- bhoktṛtve← bhoktṛtvalocative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]हेतुः? सुखदुःखानुभवाश्रयः इत्यर्थः।एवम् अन्योन्यसंसृष्टयोः प्रकृतिपुरुषयोः कार्यभेद उक्तः पुरुषस्य स्वतः स्वानुभवैकसुखस
- hetur← hiablative singular masculine noun[śuddhādvaita]भवतीत्यर्थः
- ucyate← vac3rd person singular present indicative passive verb
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 13.20, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_13.20 · anandgiri_13.20
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_13.20 · vedantadeshika_13.20
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_13.20 · jayatirtha_13.20
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_13.20
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_13.20
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_13.20
Theme-list memberships (4)
Show all theme-lists this verse participates in
- कार्यwith 2.25, 2.28, 3.5, 3.17, 3.19, 4.16, …
- पुरुषwith 1.1, 2.15, 2.16, 2.21, 2.60, 7.11, …
- प्रकृतिwith 1.1, 3.5, 3.28, 3.33, 4.6, 5.10, …
- सुख-दुःखwith 2.14, 2.38, 6.7, 12.13, 12.18, 15.5