Summon
Chapter 8 (Akṣara-Brahma-Yoga (The Yoga of the Imperishable Brahman)), verse 4
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
अधिभूतं क्षरो भावः पुरुषश् चाधिदैवतम् | अधियज्ञो ऽहम् एवात्र देहे देह-भृतां वर
adhibhūtaṃ kṣaro bhāvaḥ puruṣaś cādhidaivatam | adhiyajño 'ham evātra dehe deha-bhṛtāṃ vara

Word-by-word

  • adhibhūtam← adhibhūtanominative singular neuter noun
  • kṣaras← kṣarnominative singular masculine noun
    [dvaita]य प्रशासने ৷৷. गार्गि ददतो मनुष्याः प्रशंसन्ति यजमानं देवाः [बृ.उ.3
  • bhāvas← bhūnominative singular masculine noun
  • puruṣas← puruṣanominative singular masculine noun
    [advaita-bhakti]तेन यज्ञो यदेनं पुरुषस्तनुते इत्यादिश्रुतेः
  • ca← cavocative singular masculine noun
    [advaita]ित् जनिमत् वस्तु इत्यर्थः
    [viśiṣṭādvaita]अधिदैवतम् अधिदैवतशब्दनिर्दिष्टः पुरुषः अधिदैवतं दैवतोपरि वर्तमानम् इन्द्रप्रजापतिप्रभृतिकृत्स्नदैवतोपरि वर्तमानः इन्द्र
    [dvaita]्चोक्तम् -- अव्यक्तं परमे व्योम्नि निष्क्रिये सम्प्रलीयते इति
    [śuddhādvaita]पुरुषो जीवोऽत्रात्मा सर्वत्रास्त्यधिदैवतं (सर्वेषामधिदैवतं) सर्वसाधारणं शब्दादिभोक्तृ चेति सूर्याद्या अधिदेवताश्चकारेण
    [bhakti]-- अधिभूतमिति
    [advaita-bhakti]िज्जनिमद्वस्तु भूतं प्राणिजातमधिकृत्य भवतीत्यधिभूतमुच्यते
  • adhidaivatam← adhidaivatanominative singular neuter noun
    [advaita]। अधियज्ञः सर्वयज्ञाभिमानिनी विष्ण्वाख्या देवता यज्ञो वै विष्णुः इति श्रुतेः। स हि विष्णुः अहमेव अत्र अस्मिन् देहे यो यज
    [viśiṣṭādvaita]अधिदैवतशब्दनिर्दिष्टः पुरुषः अधिदैवतं दैवतोपरि वर्तमानम् इन्द्रप्रजापतिप्रभृतिकृत्स्नदैवतोपरि वर्तमानः इन्द्रप्रजापतिप्
  • adhiyajñas← adhiyajñanominative singular masculine noun
    [dvaita]य ब्रह्मणश्च भगवत्त्वादेकत्राहमेवेत्युक्तिः अपरत्र तदनुक्तिः किंनिबन्धना इत्यत आह -- साधियज्ञमि ति
  • aham← ahanominative singular neuter noun
    [advaita]अधियज्ञः यज्ञो हि देहनिर्वर्त्यत्वेन देहसमवायी इति देहाधिकरणो भवति देहभृतां वर
    [viśiṣṭādvaita]एव अधियज्ञशब्दनिर्दिष्टो अहम् एव अधियज्ञः यज्ञैः आराध्यतया वर्तमानः अत्रेन्द्रादौ मम देहभूते आत्मतया अवस्थितः अहम् एव य
  • eva← evavocative singular neuter noun
    [viśiṣṭādvaita]अधियज्ञशब्दनिर्दिष्टो अहम्
    [dvaita]कथमिति पृष्टत्वात्
    [advaita-bhakti]न मद्भिन्नः कश्चित्
  • atra← atravocative singular neuter noun
    [advaita]अस्मिन् देहे यो यज्ञः
    [viśiṣṭādvaita]ेन्द्रादौ मम देहभूते आत्मतया अवस्थितः अहम्
    [dvaita]ेति स्वदेहनिवृत्त्यर्थम्
    [śuddhādvaita]देहे समस्तभूतशरीरे तदन्तर्यामितया स्थितः यथोक्तं भागवते -- आध्यात्मिकस्तु
    [bhakti]ास्मिन्देहेऽन्तर्यामित्वेन स्थितोऽहमेवाधियज्ञो यज्ञाधिष्ठात्री देवता यज्ञादिकर्मप्रवर्तकस्तत्फलदाता
  • dehe← dah3rd person singular perfect passive verb
    [advaita]यो यज्ञः
    [viśiṣṭādvaita]इत्यनेन विवक्षितमिति दर्शयति -- अत्रेन्द्रादाविति
    [dvaita]। पृथक् पृथग्भावेन। यथाऽधियज्ञोऽहमेवेत्युक्तं न तथा ब्रह्माहमिति। अतो भगवतोऽन्यदेवेदं ब्रह्म परममिति तु स्वरूपकथनम्। न त
    [śuddhādvaita]ऽस्मिन्कथं इत्यस्योत्तरमाह -- अत्र देहे समस्तभूतशरीरे तदन्तर्यामितया स्थितः यथोक्तं भागवते -- आध्यात्मिकस्तु
    [bhakti]ऽन्तर्यामित्वेन स्थितोऽहमेवाधियज्ञो यज्ञाधिष्ठात्री देवता यज्ञादिकर्मप्रवर्तकस्तत्फलदाता
    [advaita-bhakti]यज्ञरूपेण वर्तते बुद्ध्यादिव्यतिरिक्तो विष्णुरूपत्वात्
  • deha← dihvocative singular masculine noun
    [advaita]े यो यज्ञः
    [viśiṣṭādvaita]भूते आत्मतया अवस्थितः अहम्
    [dvaita]इति विशेषणम्
    [śuddhādvaita]ेऽस्मिन्कथं इत्यस्योत्तरमाह -- अत्र देहे समस्तभूतशरीरे तदन्तर्यामितया स्थितः यथोक्तं भागवते -- आध्यात्मिकस्तु
    [bhakti]ादिपदार्थो भूतं प्राणिमात्रमधिकृत्य भवतीत्यधिभूतमुच्यते
    [advaita-bhakti]े यज्ञरूपेण वर्तते बुद्ध्यादिव्यतिरिक्तो विष्णुरूपत्वात्
  • bhṛtām← bhṛVibhakti.Sasthi plural masculine noun
  • vara← vṛvocative singular masculine noun
    [advaita]्त्यत्वेन देहसमवायी इति देहाधिकरणो भवति देहभृतां वर
    [viśiṣṭādvaita]्यार्थिनां ज्ञातव्यतया निर्दिष्टम् अधिभूतं क्षरो भावः वियदादिभूतेषु वर्तमानः तत्परिणामविशेषः क्षरणस्वभावो विलक्षणः शब्दस
    [dvaita]्गः कुतो नैश्श्रेयसं पदम् [मं.भा.12
    [śuddhādvaita]यथा देहभृतः केचन विज्ञाः (लिप्ताः) केचनाऽविज्ञाः (अलिप्ताः) तथाऽहमभिज्ञः (अलिप्तः) साक्षी त्वं चापि तेषु वरो जिज्ञासुः
    [bhakti]ो भावो देहादिपदार्थो भूतं प्राणिमात्रमधिकृत्य भवतीत्यधिभूतमुच्यते
    [advaita-bhakti]्तत इत्यादिस्मृत्या

Intertextual panel

The 8 verses most likely to be intertexts of 8.4, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.

Doctrinal projections

How each major school's commentary tradition reads this verse.

Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_8.4 · anandgiri_8.4
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_8.4 · vedantadeshika_8.4
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_8.4 · jayatirtha_8.4
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_8.4
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_8.4
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_8.4

Theme-list memberships (9)

Show all theme-lists this verse participates in
  • ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठतिwith 18.61
  • पुरुषwith 1.1, 2.15, 2.16, 2.21, 2.60, 7.11, …
  • मया ततमिदं सर्वम्with 9.5, 12.3, 12.4
  • मयि सर्वमिदं प्रोतम्with 7.7
  • येन सर्वमिदं ततम्with 2.22, 9.4, 9.5, 12.3, 12.4, 18.46
  • वासुदेवः सर्वम्with 4.24, 6.31, 6.35, 7.2, 7.4, 7.5, …
  • सदसच्चाहम्with 7.4, 7.5, 7.7, 9.23, 11.54
  • सदसत्तत्परं यत्with 7.12
  • हृदि सर्वस्य विष्ठितम्with 13.17