Chapter 2 (Sāṅkhya-Yoga (The Yoga of Knowledge)), verse 28
Krishna → Arjuna · vocative: Bhārata (also: Tāta) · meter: other
कार्य-करण-संघातात्म-कान्यपि भूतान्य् उद्दिश्य शोको न युक्तः कर्तुम्, यतः- अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्त-मध्यानि भारत | अव्यक्त-निधनान्य् एव तत्र का परिदेवना
kārya-karaṇa-saṃghātātma-kānyapi bhūtāny uddiśya śoko na yuktaḥ kartum, yataḥ- avyaktādīni bhūtāni vyakta-madhyāni bhārata | avyakta-nidhanāny eva tatra kā paridevanā
Word-by-word
- kārya← kṛvocative singular masculine noun[advaita]करणसंघातात्मकानां तानि अव्यक्तादीनि भूतानि प्रागुत्पत्तेः उत्पन्नानि[viśiṣṭādvaita]म्। यदि च बन्धुवधादिनिमित्तलोकापवादादेर्भीतिः तदा समर्थस्य ते बन्धुसंरक्षणाद्यभावनिमित्तो महीयानपवादः स्यात् भीरुत्वादिन[śuddhādvaita]शरीराणि तदाऽव्यक्तं प्रधानं प्रकृतिस्तदादीनि तन्निधनान्येव[bhakti]इत्याह अव्यक्तादीनीति[advaita-bhakti]लयस्य दर्शनाद्ग्रन्थान्तरे तु विस्तरः
- karaṇa← kṛvocative singular masculine noun[advaita]संघातात्मकानां तानि अव्यक्तादीनि भूतानि प्रागुत्पत्तेः उत्पन्नानि
- kāni← kanlocative singular masculine noun[advaita]भूतान्युद्दिश्य[advaita-bhakti]शरीराण्युद्दिश्य शोचामीत्यर्जुनाशङ्कामपनुदति भगवान्आदौ जन्मनः प्राक् अव्यक्तान्यनुपलब्धानि पृथिव्यादिभूतमयानि शरीराणि म
- api← apinominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]नास्ति शोकनिमित्तम् इति उक्त्वा शरीरातिरिक्त आश्चर्यस्वरूप आत्मनि द्रष्टा वक्ता श्रोता श्रवणायत्तात्मनिश्चयः
- bhūtāni← bhūnominative plural neuter noun[advaita]प्रागुत्पत्तेः उत्पन्नानि[viśiṣṭādvaita]सन्ति[śuddhādvaita]इत्यत्रैवं विवेचनीयम् भूतशब्देन यदि कार्यशरीराणि तदाऽव्यक्तं प्रधानं प्रकृतिस्तदादीनि तन्निधनान्येव[bhakti]शरीराणि कारणात्मनापि स्थितानामेवोत्पत्तेः
- uddiśya← uddiśnominative singular masculine noun
- śokas← śucnominative singular masculine noun[advaita]य कर्तुमयोग्यत्वेऽपि भूतसंघातात्मकानि भूतान्युद्दिश्य
- na← navocative singular neuter noun[advaita]ि अव्यक्तम् अदर्शनम् अनुपलब्धिः आदिः येषां भूतानां पुत्रमित्रादिकार्यकरणसंघातात्मकानां तानि अव्यक्तादीनि भूतानि प्रागुत्[viśiṣṭādvaita]ुष्यादि भूतानि सन्ति[dvaita]ं न जन्ममरणस्वरूपनिरूपणेन[śuddhādvaita]रपि साङ्ख्येनैवोपदिशति अव्यक्तादीनीति[bhakti]ां च स्वभावं पर्यालोच्य तदुपाधिके आत्मनो जन्ममरणे च शोको न कार्य इत्याह अव्यक्तादीनीति। अव्यक्तं प्रधानं तदेवादिः पूर्वर[advaita-bhakti]ोऽशोच्यत्वमुपपादितम्
- yuktas← yujnominative singular masculine noun
- kartum← kṛnominative singular masculine noun
- yatas← yatnominative plural masculine noun[viśiṣṭādvaita]वभावत्वेन पूर्वोत्तरावस्थायां सुखरूपत्वदुःखरूपत्वयोः अन्यतरविवेकानर्हानुपलभ्यदशापत्त्या चाशोचनीयत्वमुच्यते अव्यक्तादीनीत
- avyakta← avyaktavocative singular neuter noun[advaita]ादीनि अव्यक्तम् अदर्शनम् अनुपलब्धिः आदिः येषां भूतानां पुत्रमित्रादिकार्यकरणसंघातात्मकानां तानि अव्यक्तादीनि भूतानि प्रा[viśiṣṭādvaita]ादीनीति[dvaita]ादीनीति[śuddhādvaita]ादीनीति[bhakti]ादीनीति[advaita-bhakti]ान्यनुपलब्धानि पृथिव्यादिभूतमयानि शरीराणि मध्ये जन्मानन्तरं मरणात्प्राक् व्यक्तान्युपलब्धानि सन्ति निधने पुनरव्यक्तान्ये
- ādīni← ādānominative plural neuter noun
- bhūtāni← bhūnominative plural neuter noun[advaita]प्रागुत्पत्तेः उत्पन्नानि[viśiṣṭādvaita]सन्ति[śuddhādvaita]इत्यत्रैवं विवेचनीयम् भूतशब्देन यदि कार्यशरीराणि तदाऽव्यक्तं प्रधानं प्रकृतिस्तदादीनि तन्निधनान्येव[bhakti]शरीराणि कारणात्मनापि स्थितानामेवोत्पत्तेः
- vyakta← vyañjvocative singular masculine noun[advaita]ादीनि अव्यक्तम् अदर्शनम् अनुपलब्धिः आदिः येषां भूतानां पुत्रमित्रादिकार्यकरणसंघातात्मकानां तानि अव्यक्तादीनि भूतानि प्रा[viśiṣṭādvaita]ादीनीति[dvaita]ादीनीति[śuddhādvaita]ादीनीति[bhakti]ादीनीति[advaita-bhakti]ान्यनुपलब्धानि पृथिव्यादिभूतमयानि शरीराणि मध्ये जन्मानन्तरं मरणात्प्राक् व्यक्तान्युपलब्धानि सन्ति निधने पुनरव्यक्तान्ये
- madhyāni← madhyavocative plural neuter noun[advaita]। अव्यक्तनिधनान्येव पुनः अव्यक्तम् अदर्शनं निधनं मरणं येषां तानि अव्यक्तनिधनानि। मरणादूर्ध्वमप्यव्यक्ततामेव प्रतिपद्यन्त
- bhās← bhūnominative singular masculine noun
- rata← ramvocative singular masculine noun[advaita]िपद्यन्ते इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]िनियतस्वभावत्वेन पूर्वोत्तरावस्थायां सुखरूपत्वदुःखरूपत्वयोः अन्यतरविवेकानर्हानुपलभ्यदशापत्त्या चाशोचनीयत्वमुच्यते अव्यक्[śuddhādvaita]्वं च व्यक्त्यभिमति सुखिदुःखित्वादीति निरूपितम्।[bhakti]िबुद्धस्य स्वप्नदृष्टवस्तुष्विव शोको न युज्यत इत्यर्थः[advaita-bhakti]िभासमात्रजीवनानि शुक्तिरूप्यादिवन्नतु ज्ञानात्प्रागूर्ध्वं वा स्थितानि दृष्टिसृष्ट्यभ्युपगमात्
- avyakta← avyaktavocative singular neuter noun[advaita]ादीनि अव्यक्तम् अदर्शनम् अनुपलब्धिः आदिः येषां भूतानां पुत्रमित्रादिकार्यकरणसंघातात्मकानां तानि अव्यक्तादीनि भूतानि प्रा[viśiṣṭādvaita]ादीनीति[dvaita]ादीनीति[śuddhādvaita]ादीनीति[bhakti]ादीनीति[advaita-bhakti]ान्यनुपलब्धानि पृथिव्यादिभूतमयानि शरीराणि मध्ये जन्मानन्तरं मरणात्प्राक् व्यक्तान्युपलब्धानि सन्ति निधने पुनरव्यक्तान्ये
- nidhanāni← nidhanavocative plural neuter noun[advaita]। मरणादूर्ध्वमप्यव्यक्ततामेव प्रतिपद्यन्ते इत्यर्थः। तथा चोक्तम् अदर्शनादापतितः पुनश्चादर्शनं गतः। नासौ तव न तस्य त्वं व
- eva← evavocative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]द्रव्याणि अनुपलब्धपूर्वावस्थानि उपलब्धमनुष्यत्वादिमध्यमावस्थानि अनुपलब्धोत्तरावस्थानि स्वेषु स्वभावेषु वर्तन्ते इति न त[śuddhādvaita]आराग्रमात्रो ह्यवरोऽपि दृष्टो बुद्धेर्गुणेनात्मगुणो न चैव श्वे.उ.5[advaita-bhakti]ंसति तत्र तेषु मिथ्याभूतेष्वत्यन्ततुच्छेषु भूतेषु का परिदेवना को वा दुःखप्रलापः
- tat← tadvocative singular neuter noun[advaita]र का परिदेवना को वा प्रलापः अदृष्टदृष्टप्रनष्टभ्रान्तिभूतेषु भूतेष्वित्यर्थः[viśiṣṭādvaita]र परिदेवना निमित्तिम् अस्ति[śuddhādvaita]वात्। अन्यथा ध्वस्तघटादेरपि शोकः स्यात्। यदि वा भूतशब्देनात्मानः तदाऽव्यक्तस्याक्षरस्य महतो भूतस्य सकाशात् व्युच्चरितानि[bhakti]र तेषु का परिदेवना कः शोकनिमित्तो विलापः[advaita-bhakti]तथा इति न्यायेन मध्येऽपि न सन्त्येवैतानिनासतो विद्यते भावः इति प्रागुक्तेश्च
- ra← ravocative singular neuter noun[advaita]्शनम् अनुपलब्धिः आदिः येषां भूतानां पुत्रमित्रादिकार्यकरणसंघातात्मकानां तानि अव्यक्तादीनि भूतानि प्रागुत्पत्तेः उत्पन्ना[viśiṣṭādvaita]व्याणि अनुपलब्धपूर्वावस्थानि उपलब्धमनुष्यत्वादिमध्यमावस्थानि अनुपलब्धोत्तरावस्थानि स्वेषु स्वभावेषु वर्तन्ते इति न तत्र[dvaita]णस्वरूपनिरूपणेन[śuddhādvaita]पि साङ्ख्येनैवोपदिशति अव्यक्तादीनीति[bhakti]्यालोच्य तदुपाधिके आत्मनो जन्ममरणे[advaita-bhakti]्वप्रकारेणात्मनोऽशोच्यत्वमुपपादितम्
- kā← kāvivocative singular neuter noun[advaita]र्यकरणसंघातात्मकानां तानि अव्यक्तादीनि भूतानि प्रागुत्पत्तेः उत्पन्नानि[viśiṣṭādvaita]नर्हानुपलभ्यदशापत्त्या चाशोचनीयत्वमुच्यते अव्यक्तादीनीति[śuddhādvaita]र्यशरीराणि तदाऽव्यक्तं प्रधानं प्रकृतिस्तदादीनि तन्निधनान्येव[bhakti]र्य इत्याह अव्यक्तादीनीति[advaita-bhakti]रेणात्मनोऽशोच्यत्वमुपपादितम्
- paridevanā← paridevanānominative singular feminine noun[advaita]इति। तत्र का परिदेवना को वा प्रलापः अदृष्टदृष्टप्रनष्टभ्रान्तिभूतेषु भूतेष्वित्यर्थः।। दुर्विज्ञेयोऽयं प्रकृत आत्मा किं[viśiṣṭādvaita]निमित्तिम् अस्ति[bhakti]कः शोकनिमित्तो विलापः[advaita-bhakti]को वा दुःखप्रलापः
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 2.28, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_2.28 · anandgiri_2.28
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_2.28 · vedantadeshika_2.28
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_2.28 · jayatirtha_2.28
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_2.28
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_2.28
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_2.28
Theme-list memberships (6)
Show all theme-lists this verse participates in
- अव्यक्तwith 1.1, 2.25, 7.24, 8.18, 8.21, 9.4, …
- अव्यक्तादीनि भूतानिwith 8.20
- कार्यwith 2.25, 3.5, 3.17, 3.19, 4.16, 6.1, …
- ध्यानwith 1.1, 6.20, 11.19, 12.12, 13.24, 18.52
- युक्तwith 1.14, 2.39, 2.50, 2.51, 2.61, 2.64, …
- युक्तःwith 3.26, 4.18, 5.12, 5.23, 6.14, 15.14, …