Chapter 8 (Akṣara-Brahma-Yoga (The Yoga of the Imperishable Brahman)), verse 21
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
अव्यक्तो ऽक्षर इत्य् उक्तस् तम् आहुः परमां गतिम् | यं प्राप्य न निवर्तन्ते तद् धाम परमं मम
avyakto 'kṣara ity uktas tam āhuḥ paramāṃ gatim | yaṃ prāpya na nivartante tad dhāma paramaṃ mama
Word-by-word
- avyaktas← avyaktanominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]यैव पूर्वप्रकृतत्वात् अत्रापिअव्यक्तात् इत्येव परभेदः
- akṣaras← kṣar2nd person singular imperfect active verb
- itī← itinominative dual feminine noun
- uktas← vacnominative singular masculine noun
- tam← tayaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]प्राप्य न निवर्तन्ते तद् मम परमं धाम परमं नियमनस्थानम्
- āhus← brū3rd person plural present indicative active verb
- paramām← paramaaccusative singular feminine noun
- gatim← gamaccusative singular masculine noun[advaita]। यं परं भावं प्राप्य गत्वा न निवर्तन्ते संसाराय तत् धाम स्थानं परमं प्रकृष्टं मम विष्णोः परमं पदमित्यर्थः।।तल्लब्धेः उप[viśiṣṭādvaita]आहुः अयम् एवयः प्रयाति त्यजन् देहं स याति परमां गतिम्
- yam← īaccusative singular masculine noun[advaita]इत्यादिश्रुतावक्षर इत्युक्तस्तं वाक्षरं भावं परमां गतिंपुरुषान्न परं किंचित्सा काष्ठा सा परा गतिः इत्याद्याः श्रुतयो वद[viśiṣṭādvaita]एवयः प्रयाति त्यजन् देहं स याति परमां गतिम्
- pra← pravocative singular neuter noun[advaita]कृष्टां गतिम्[viśiṣṭādvaita]याति त्यजन् देहं स याति परमां गतिम्[dvaita]ाप्य न निवर्तन्ते इतिमामुपेत्य [8[śuddhādvaita]कृतिर्वाऽभिधेयायं प्राप्य न निवर्त्तन्ते इत्युक्तत्वात् जीवादौ तथात्वासम्भवात् तथा सति नित्यमुक्तत्वापत्त्या शास्त्रसाधन[bhakti]माणं दर्शयन्नाह -- अव्यक्त इति[advaita-bhakti]काशपरमानन्दरूपां गतिं पुरुषार्थविश्रान्तिम्
- apya← apyavocative singular neuter noun
- na← navocative singular neuter noun[advaita]निवर्तन्ते संसाराय[viśiṣṭādvaita]िर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते[dvaita]्यं प्राप्य न निवर्तन्ते इतिमामुपेत्य [8[śuddhādvaita]चाव्यक्तशब्देन जीवः प्रकृतिर्वाऽभिधेयायं प्राप्य न निवर्त्तन्ते इत्युक्तत्वात् जीवादौ तथात्वासम्भवात् तथा सति नित्यमुक्[bhakti]ाशे प्रमाणं दर्शयन्नाह -- अव्यक्त इति[advaita-bhakti]्यत्रापि श्रुतिषु स्मृतिषु
- nivartante← nivṛt3rd person plural present indicative active verb[advaita]संसाराय[viśiṣṭādvaita]तद् मम परमं धाम परमं नियमनस्थानम्[dvaita]इतिमामुपेत्य [8[advaita-bhakti]संसाराय तद्धाम स्वरूपं मम विष्णोः परमं सर्वोत्कृष्टम्
- tan← tanvocative singular masculine noun[advaita]ते संसाराय[viśiṣṭādvaita]ते तद् मम परमं धाम परमं नियमनस्थानम्[dvaita]ते इतिमामुपेत्य [8[śuddhādvaita]ते इत्युक्तत्वात् जीवादौ तथात्वासम्भवात् तथा सति नित्यमुक्तत्वापत्त्या शास्त्रसाधनादिवैफल्यापत्तेश्च[bhakti]त इति। तच्च ममैव धाम स्वरूपम्। ममैवेत्युपचारे षष्ठी राहोः शिर इतिवत्। अतोऽहमेव परमा गतिरित्यर्थः।[advaita-bhakti]ते संसाराय तद्धाम स्वरूपं मम विष्णोः परमं सर्वोत्कृष्टम्
- hāma← hānominative singular neuter noun
- paramam← paramaaccusative singular masculine noun
- mama← mā2nd person plural perfect active verb[advaita]विष्णोः परमं पदमित्यर्थः[viśiṣṭādvaita]परमं धाम परमं नियमनस्थानम्[śuddhādvaita]पुरुषोत्तमस्याधिष्ठानभूतं[bhakti]ैव धाम स्वरूपम्[advaita-bhakti]विष्णोः परमं सर्वोत्कृष्टम्
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 8.21, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_8.21 · anandgiri_8.21
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_8.21 · vedantadeshika_8.21
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_8.21 · jayatirtha_8.21
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_8.21
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_8.21
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_8.21
Theme-list memberships (5)
Show all theme-lists this verse participates in
- अक्षरं ब्रह्मwith 8.3
- अधियज्ञःwith 8.2
- अव्यक्तwith 1.1, 2.25, 2.28, 7.24, 8.18, 9.4, …
- यं प्राप्य न निवर्तन्तेwith 9.3
- सनातनःwith 2.24, 8.20, 15.7