Bhagavad Gītā Chapter 3, Verse 5: Krishna to Arjuna — Karma-Yoga
Bhagavad Gītā 3.5
न हि कश्चित् क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।
कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर् गुणैः ॥
na← na(252 verses)not (negation particle) hi← hi(70 verses)for, indeed, because (particle) kaśc← kaścit(15 verses)nominative masculine singular nounsomeone, anyoneit kṣaṇam← kṣaṇaaccusative masculine singular nounmoment, instant api← api(103 verses)also, even, although jātu← jātu(3 verses)ever, at any timeattested in commentariesadvaitaकदाचित् कश्चित् तिष्ठति अकर्मकृत् सन्bhaktiकास्यांचिदवस्थायां क्षणमात्रमपि कश्चिदपि ज्ञानी वाऽज्ञो वा अकर्मकृत्कर्माण्यकुर्वाणो न तिष्ठतिadvaita-bhaktiकदाचित्कश्चिदप्यजितेन्द्रियोऽकर्मकृत्सन्न तिष्ठति अपितु लौकिकवैदिककर्मानुष्ठानव्यग्र tiṣṭ← √sthā(27 verses)present indicative 3rd person singular verbto stand, remain (verbal root)ha← a(26 verses)negation prefix (un-, non-, not)ty akarma← karman(144 verses)compound (compound member)action, deed, the law of actionattested in commentariesadvaitaसर्वः प्राणी प्रकृतिजैः प्रकृतितो जातैः सत्त्वरजस्तमोभिः गुणैःviśiṣṭādvaitaअकुर्वाणः तिष्ठतिśuddhādvaitaकार्यत एवkṛt← kṛt(7 verses)nominative masculine singular noundoer, maker (from √kṛ); the kṛt-suffixes in Pāṇini
kāryate← √kāray(2 verses)present indicative pass 3rd person singular verbto cause to do (caus. of √kṛ)attested in commentariesadvaitaप्रवर्त्यते हि यस्मात् अवशviśiṣṭādvaitaप्रवर्त्यतेbhaktiकर्मणि प्रवर्तते अवशोऽस्वतन्त्रः सन्advaita-bhakti। अतः कर्माण्यकुर्वाणो न कश्चिदपि तिष्ठतीत्यर्थः। यतः स्वाभाविका गुणाश्चालकाः अतः परवशतया सर्वदा कर्माणि कुर्वतोऽशुद्धबु hy avaśaḥ← avaśa(5 verses)nominative masculine singular nounwithout will, helpless (a- + vaśa 'will')attested in commentariesviśiṣṭādvaitaकार्यते प्रवर्त्यते karma← karman(144 verses)accusative neuter singular nounaction, deed, the law of actionattested in commentariesadvaitaसर्वः प्राणी प्रकृतिजैः प्रकृतितो जातैः सत्त्वरजस्तमोभिः गुणैःviśiṣṭādvaitaअकुर्वाणः तिष्ठतिśuddhādvaitaकार्यत एव sarvaḥ← sarva(138 verses)nominative masculine singular nounall, entireattested in commentariesadvaitaप्राणी प्रकृतिजैः प्रकृतितो जातैः सत्त्वरजस्तमोभिः गुणैःviśiṣṭādvaitaपुरुषः प्रकृति समुद्भवैः सत्त्वरजस्तमोभिः प्राक्तनकर्मानुगुणं प्रवृद्धैः गुणैः स्वोचितं कर्म प्रति अवशः कार्यते प्रवर्तśuddhādvaitaप्रकृतिजैर्गुणैर्वा कर्म कार्यत एव prakṛti← prakṛti(28 verses)compound (compound member)primordial nature (pra- + √kṛ 'do' — 'that from which all is made')attested in commentariesviśiṣṭādvaitaसमुद्भवैः सत्त्वरजस्तमोभिः प्राक्तनकर्मानुगुणं प्रवृद्धैः गुणैः स्वोचितं कर्म प्रति अवशः कार्यते प्रवर्त्यतेjai← ja(16 verses)instrumental masculine plural nounborn of, produced from (suffix)r guṇaiḥ← guṇa(35 verses)instrumental masculine plural nounquality, attribute (esp. the three guṇas: sattva/rajas/tamas)attested in commentariesadvaita। अज्ञ इति वाक्यशेषः यतो वक्ष्यतिगुणैर्यो न विचाल्यते इति। सांख्यानां पृथक्करणात् अज्ञानामेव हि कर्मयोगः न ज्ञानिनाम्।viśiṣṭādvaitaस्वोचितं कर्म प्रति अवशः कार्यते प्रवर्त्यते
spoken
No one stands still even for a moment; every creature is driven helplessly to act by the qualities of nature, sattva, rajas, and tamas.