Chapter 2 (Sāṅkhya-Yoga (The Yoga of Knowledge)), verse 27
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर् ध्रुवं जन्म मृतस्य च | तस्माद् अपरिहार्ये ऽर्थे न त्वं शोचितुम् अर्हसि
jātasya hi dhruvo mṛtyur dhruvaṃ janma mṛtasya ca | tasmād aparihārye 'rthe na tvaṃ śocitum arhasi
Word-by-word
- jātasya← janVibhakti.Sasthi singular masculine noun[advaita]हि लब्धजन्मनः ध्रुवः अव्यभिचारी मृत्युः मरणं ध्रुवं जन्म मृतस्य च[viśiṣṭādvaita]इत्यादिकं व्याख्याति उत्पन्नस्येत्यादि[śuddhādvaita]ेति। मृत्युर्ध्रुवो मृतस्य च ध्रुवमवर्जनीयं जन्म। एवमवर्जनीयेऽर्थे न शोचितुमर्हसि।[bhakti]ेति। हि यस्माज्जातस्य स्वारम्भककर्मक्षये मृत्युर्धुवो निश्चितः। मृतस्य तत्तद्देहकृतेन कर्मणा जन्मापि ध्रुवमेव। तत्तस्माद[advaita-bhakti]स्वकृतधर्माधर्मादिवशाल्लब्धशरीरेन्द्रियसंबन्धनस्य स्थिरस्यात्मनो ध्रुव आवश्यको मृत्युस्तच्छरीरादिविच्छेदस्तदारम्भककर्मक
- hi← hinominative singular masculine noun[advaita]लब्धजन्मनः ध्रुवः अव्यभिचारी मृत्युः मरणं ध्रुवं जन्म मृतस्य च[viśiṣṭādvaita]तत्र तन्तुसंस्थानविशेषातिरेकेण द्रव्यान्तरं प्रतीयते[śuddhādvaita]यतः। जातस्येति। मृत्युर्ध्रुवो मृतस्य च ध्रुवमवर्जनीयं जन्म। एवमवर्जनीयेऽर्थे न शोचितुमर्हसि।[bhakti]यस्माज्जातस्य स्वारम्भककर्मक्षये मृत्युर्धुवो निश्चितः[advaita-bhakti]यस्मात् जातस्य स्वकृतधर्माधर्मादिवशाल्लब्धशरीरेन्द्रियसंबन्धनस्य स्थिरस्यात्मनो ध्रुव आवश्यको मृत्युस्तच्छरीरादिविच्छेद
- dhruvas← dhrunominative singular masculine noun
- mṛti← mṛlocative singular masculine noun
- us← unominative singular masculine noun
- dhruvam← dhruaccusative singular masculine noun
- janma← janmanvocative singular neuter noun[advaita]नः ध्रुवः अव्यभिचारी मृत्युः मरणं ध्रुवं जन्म मृतस्य च[viśiṣṭādvaita]अवर्जनीयम्[śuddhādvaita]। एवमवर्जनीयेऽर्थे न शोचितुमर्हसि।[bhakti]ापि ध्रुवमेव[advaita-bhakti]मृतस्य
- mṛtasya← mṛVibhakti.Sasthi singular masculine noun[advaita]च। तस्मादपरिहार्योऽयं जन्ममरणलक्षणोऽर्थः। तस्मिन्नपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि।। कार्यकरणसंघातात्मकान्यपि भूतान्य[viśiṣṭādvaita]जन्मव्याघाताभिप्रायेण चोदयति कथमिति[śuddhādvaita]च ध्रुवमवर्जनीयं जन्म। एवमवर्जनीयेऽर्थे न शोचितुमर्हसि।[bhakti]तत्तद्देहकृतेन कर्मणा जन्मापि ध्रुवमेव[advaita-bhakti]च प्राग्देहकृतकर्मफलोपभोगार्थं सानुशयस्यैव प्रस्तुतत्वान्न जीवन्मुक्तेर्व्यभिचारः। तस्मादेवमपरिहार्ये परिहर्तुमशक्येऽस्
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]ारी मृत्युः मरणं ध्रुवं जन्म मृतस्य च[viśiṣṭādvaita]अनुपलब्धेः[dvaita]ितुमर्हसीत्युक्तम् तत्र को[śuddhādvaita]ध्रुवमवर्जनीयं जन्म[bhakti]ितः। मृतस्य तत्तद्देहकृतेन कर्मणा जन्मापि ध्रुवमेव। तत्तस्मादेवमपरिहार्येऽर्थेऽवश्यंभाविनि जन्ममरणलक्षणेऽर्थे त्वं विद्व[advaita-bhakti]ामीत्यत आह द्वितीयश्लोकेन हि यस्मात् जातस्य स्वकृतधर्माधर्मादिवशाल्लब्धशरीरेन्द्रियसंबन्धनस्य स्थिरस्यात्मनो ध्रुव आवश्य
- tasmāt← tasmātnominative singular masculine noun
- aparihārye← aparihāryalocative singular neuter noun
- arthe← arthidative singular masculine noun
- na← navocative singular neuter noun[advaita]्मनः ध्रुवः अव्यभिचारी मृत्युः मरणं ध्रुवं जन्म मृतस्य च[viśiṣṭādvaita]्नस्य विनाशो ध्रुवः अवर्जनीय उपलभ्यते[dvaita]ियतत्वदित्याह जातस्येति[śuddhādvaita]ीयं जन्म[bhakti]िश्चितः[advaita-bhakti]न्वात्मन आभूतसंप्लवस्थायित्वपक्षे नित्यत्वपक्षे दृष्टादृष्टदुःखसंभवात्तद्भयेन शोचामीत्यत आह द्वितीयश्लोकेन हि यस्मात् जा
- tvam← tvaaccusative singular masculine noun
- śocitum← śucnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]अर्हसि
- arhasi← arh2nd person singular present indicative active verb[viśiṣṭādvaita]। सतो द्रव्यस्य पूर्वावस्थाविरोध्यवस्थान्तरप्राप्तिदर्शनेन यः अल्पीयान् शोकः सोऽपि मनुष्यादिभूतेषु न संभवति इत्याह।
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 2.27, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_2.27 · anandgiri_2.27
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_2.27 · vedantadeshika_2.27
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_2.27 · jayatirtha_2.27
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_2.27
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_2.27
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_2.27
Theme-list memberships (1)
Show all theme-lists this verse participates in
- ध्रुवwith 12.3, 12.4, 17.18, 18.78