Chapter 2 (Sāṅkhya-Yoga (The Yoga of Knowledge)), verse 29
Krishna → Arjuna · meter: upajāti
आश्चर्यवत् पश्यति कश्चिद् एनम् आश्चर्यवद् वदति तथैव चान्यः | आश्चर्यवच् चैनम् अन्यः शृणोति श्रुत्वाप्य् एनं वेद न चैव कश्चित्
āścaryavat paśyati kaścid enam āścaryavad vadati tathaiva cānyaḥ | āścaryavac cainam anyaḥ śṛṇoti śrutvāpy enaṃ veda na caiva kaścit
Word-by-word
- ās← anominative plural masculine noun
- cari← carlocative singular masculine noun[advaita-bhakti]त्रः प्राप्तदुष्प्रापज्ञानत्वात्सकललोकस्पृहणीयोऽत आश्चर्यवदेव भवति
- avat← avnominative singular neuter noun
- paśyati← dṛślocative singular masculine noun[advaita]कश्चित्[viśiṣṭādvaita]तथाविधः कश्चित् परस्मै वदति एवं कश्चिद्[dvaita]स आश्चर्यवदित्याद्युक्त्वा चतुर्थपादेन तदुपपादनं क्रियते तं व्याचष्टे दुर्लभत्वेने ति[bhakti]। सर्वगतस्य नित्यज्ञानानन्दस्वभावस्यात्मनोऽलौकिकत्वादैन्द्रजालिकवदघटमानं पश्यन्निव विस्मयेन पश्यति असंभावनाभिभूतत्वात्।[advaita-bhakti]। शास्त्राचार्योपदेशाभ्यामाविद्यकसर्वद्वैतनिषेधेन परमात्मस्वरूपमात्राकारायां वेदान्तमहावाक्यजन्यायां सर्वसुकृतफलभूतायामन
- kas← kasnominative singular masculine noun[advaita]माद्दृश्यमानं तेन तुल्यं आश्चर्यवत् आश्चर्यमिव एनम् आत्मानं पश्यति कश्चित्[dvaita]य न प्रकृतसङ्गतिर्दृश्यते तदुत्तरश्च पुनरुक्त इत्यत आह देहयोगे ति[advaita-bhakti]पृहणीयोऽत आश्चर्यवदेव भवति
- cit← citnominative singular masculine noun[advaita]। आश्चर्यवत् एनं वदति तथैव च अन्यः। आश्चर्यवच्च एनमन्यः श्रृणोति। श्रुत्वा दृष्ट्वा उक्त्वापि एनमात्मानं वेद न चैव कश्चि[viśiṣṭādvaita]पश्यति तथाविधः कश्चित् परस्मै वदति एवं कश्चिद्[dvaita]पश्यति स आश्चर्यवदित्याद्युक्त्वा चतुर्थपादेन तदुपपादनं क्रियते तं व्याचष्टे दुर्लभत्वेने ति[bhakti]पुनर्विपरीतभावनाभिभूतः श्रुत्वापि नैव वेद[advaita-bhakti]रानेकाकारप्रतीतिविषयं पश्यति
- a← avocative singular masculine noun[advaita]दृष्टपूर्वम् अद्भुतम् अकस्माद्दृश्यमानं तेन तुल्यं आश्चर्यवत् आश्चर्यमिव एनम् आत्मानं पश्यति कश्चित्[viśiṣṭādvaita]वस्थितम् अनन्तेषु जन्तुषु महता तपसा क्षीणपाप उपचितपुण्यः कश्चित् पश्यति तथाविधः कश्चित् परस्मै वदति एवं कश्चिद्[dvaita]प्रमेयस्येस्यादिना प्रागुक्तत्वात्पुनरिति[śuddhādvaita]वितर्क्यमिव पश्यतीत्यादि[bhakti]संभावनाभिभूतत्वात्[advaita-bhakti]न्यच्च इति न्यायात्त्वद्वचनार्थाप्रतिपत्तिरपि मम न दोषः
- īn← iaccusative plural masculine noun
- am← aaccusative singular masculine noun
- ās← anominative plural masculine noun
- cari← carlocative singular masculine noun[advaita-bhakti]त्रः प्राप्तदुष्प्रापज्ञानत्वात्सकललोकस्पृहणीयोऽत आश्चर्यवदेव भवति
- avat← avnominative singular neuter noun
- vadati← vad3rd person singular present indicative active verb[advaita]तथैव च अन्यः। आश्चर्यवच्च एनमन्यः श्रृणोति। श्रुत्वा दृष्ट्वा उक्त्वापि एनमात्मानं वेद न चैव कश्चित्। अथवा योऽयमात्मानं[viśiṣṭādvaita]एवं कश्चिद्[bhakti]च शृणोति च। अन्य कश्चित्पुनर्विपरीतभावनाभिभूतः श्रुत्वापि नैव वेद। चशब्दादुक्त्वापि न सम्यग्वेदेति द्रष्टव्यम्।[advaita-bhakti]तथैव चान्य इति
- tathā← tathānominative singular masculine noun[advaita]चात्माज्ञाननिमित्तविप्रलम्भस्य साधारणत्वादसाधारणोपलम्भस्य निरवकाशतेत्याह किं त्वामेवेति[viśiṣṭādvaita]विधः कश्चित् परस्मै वदति एवं कश्चिद्[bhakti]आश्चर्यवदन्यो वदति[advaita-bhakti]कश्चिदेनं
- eva← evavocative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]म् उक्तस्वभावं स्वेतरसमस्तवस्तुविसजातीयतया आश्चर्यवद् अवस्थितम् अनन्तेषु जन्तुषु महता तपसा क्षीणपाप उपचितपुण्यः कश्चित्[dvaita]ं यः कश्चित्पश्यति स आश्चर्यवदित्याद्युक्त्वा चतुर्थपादेन तदुपपादनं क्रियते तं व्याचष्टे दुर्लभत्वेने ति। दुर्लभत्वमाश्च[advaita-bhakti]मुपदेष्टुरभावादप्यात्मा दुर्विज्ञेयः
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]र्यवत् आश्चर्यम् अदृष्टपूर्वम् अद्भुतम् अकस्माद्दृश्यमानं तेन तुल्यं आश्चर्यवत् आश्चर्यमिव एनम् आत्मानं पश्यति कश्चित्[viśiṣṭādvaita]र्यवद् अवस्थितम् अनन्तेषु जन्तुषु महता तपसा क्षीणपाप उपचितपुण्यः कश्चित् पश्यति तथाविधः कश्चित् परस्मै वदति एवं कश्चिद्[dvaita]ेश्वरसरूपत्वात् सर्वथानाशान्न शोकः कार्य इत्युपसंहर्तुमैश्वरं सामर्थ्यं पुनर्दर्शयति आश्चर्यवदिति[śuddhādvaita]र्यवदित्याह आश्चर्यवदिति[bhakti]न्ति आत्माज्ञानादेवेत्याशयेनात्मनो दुर्विज्ञेयतामाह आश्चर्यवदिति[advaita-bhakti]न्ति तत्किं मामेव पुनः पुनरेवमुपालभसे अन्यच्च इति न्यायात्त्वद्वचनार्थाप्रतिपत्तिरपि मम न दोषः
- ānyas← annominative singular masculine noun
- ās← anominative plural masculine noun
- cari← carlocative singular masculine noun[advaita-bhakti]त्रः प्राप्तदुष्प्रापज्ञानत्वात्सकललोकस्पृहणीयोऽत आश्चर्यवदेव भवति
- avat← avnominative singular neuter noun
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]र्यवत् आश्चर्यम् अदृष्टपूर्वम् अद्भुतम् अकस्माद्दृश्यमानं तेन तुल्यं आश्चर्यवत् आश्चर्यमिव एनम् आत्मानं पश्यति कश्चित्[viśiṣṭādvaita]र्यवद् अवस्थितम् अनन्तेषु जन्तुषु महता तपसा क्षीणपाप उपचितपुण्यः कश्चित् पश्यति तथाविधः कश्चित् परस्मै वदति एवं कश्चिद्[dvaita]ेश्वरसरूपत्वात् सर्वथानाशान्न शोकः कार्य इत्युपसंहर्तुमैश्वरं सामर्थ्यं पुनर्दर्शयति आश्चर्यवदिति[śuddhādvaita]र्यवदित्याह आश्चर्यवदिति[bhakti]न्ति आत्माज्ञानादेवेत्याशयेनात्मनो दुर्विज्ञेयतामाह आश्चर्यवदिति[advaita-bhakti]न्ति तत्किं मामेव पुनः पुनरेवमुपालभसे अन्यच्च इति न्यायात्त्वद्वचनार्थाप्रतिपत्तिरपि मम न दोषः
- a← avocative singular masculine noun[advaita]दृष्टपूर्वम् अद्भुतम् अकस्माद्दृश्यमानं तेन तुल्यं आश्चर्यवत् आश्चर्यमिव एनम् आत्मानं पश्यति कश्चित्[viśiṣṭādvaita]वस्थितम् अनन्तेषु जन्तुषु महता तपसा क्षीणपाप उपचितपुण्यः कश्चित् पश्यति तथाविधः कश्चित् परस्मै वदति एवं कश्चिद्[dvaita]प्रमेयस्येस्यादिना प्रागुक्तत्वात्पुनरिति[śuddhādvaita]वितर्क्यमिव पश्यतीत्यादि[bhakti]संभावनाभिभूतत्वात्[advaita-bhakti]न्यच्च इति न्यायात्त्वद्वचनार्थाप्रतिपत्तिरपि मम न दोषः
- īn← iaccusative plural masculine noun
- am← aaccusative singular masculine noun
- an← añjinominative singular masculine noun[advaita]यः। आश्चर्यवच्च एनमन्यः श्रृणोति। श्रुत्वा दृष्ट्वा उक्त्वापि एनमात्मानं वेद न चैव कश्चित्। अथवा योऽयमात्मानं पश्यति स आ[viśiṣṭādvaita]यशब्दोऽत्र पूर्वोत्तरवाक्यगतकश्चिच्छब्दसमानार्थः[bhakti]य कश्चित्पुनर्विपरीतभावनाभिभूतः श्रुत्वापि नैव वेद[advaita-bhakti]यच्च इति न्यायात्त्वद्वचनार्थाप्रतिपत्तिरपि मम न दोषः
- yas← īnominative plural masculine noun[advaita]य दृष्टत्वेऽपि केवलस्य तदभावादस्ति दुर्विज्ञेयतेति श्लोकमवतारयति आहेति[viśiṣṭādvaita]यार्थः[dvaita]येस्यादिना प्रागुक्तत्वात्पुनरिति[advaita-bhakti]य व्यञ्जकं आविद्यकमप्यविद्याया विघातकं अविद्यामुपघ्नतत्कार्यतया स्वात्मानमप्युपहन्तीति
- śṛṇoti← śru3rd person singular present indicative active verb[bhakti]च। अन्य कश्चित्पुनर्विपरीतभावनाभिभूतः श्रुत्वापि नैव वेद। चशब्दादुक्त्वापि न सम्यग्वेदेति द्रष्टव्यम्।[advaita-bhakti]श्रुत्वाप्येनं वेदेति
- śrut← śrunominative singular masculine noun[advaita]वा दृष्ट्वा उक्त्वापि एनमात्मानं वेद न चैव कश्चित्[viśiṣṭādvaita]वा अपि एनं यथावद् अवस्थितं तत्त्वतो न कश्चिद् वेद। चकाराद् द्रष्टृवक्तृश्रोतृषु अपि तत्त्वतो दर्शनं तत्त्वतो वचनं तत्त्व[bhakti]वापि नैव वेद[advaita-bhakti]वाप्येनं वेदेति
- vāpi← vapnominative singular neuter noun[advaita]एनमात्मानं वेद न चैव कश्चित्[viśiṣṭādvaita]न वेद इत्युक्ते व्याघातशास्त्रानारम्भादिदोषः स्यादित्याशङ्क्योक्तम् यथावदवस्थितं तत्त्वत इति[bhakti]नैव वेद[advaita-bhakti]न वेदेति पञ्चप्रकारा उक्ताः
- a← avocative singular masculine noun[advaita]दृष्टपूर्वम् अद्भुतम् अकस्माद्दृश्यमानं तेन तुल्यं आश्चर्यवत् आश्चर्यमिव एनम् आत्मानं पश्यति कश्चित्[viśiṣṭādvaita]वस्थितम् अनन्तेषु जन्तुषु महता तपसा क्षीणपाप उपचितपुण्यः कश्चित् पश्यति तथाविधः कश्चित् परस्मै वदति एवं कश्चिद्[dvaita]प्रमेयस्येस्यादिना प्रागुक्तत्वात्पुनरिति[śuddhādvaita]वितर्क्यमिव पश्यतीत्यादि[bhakti]संभावनाभिभूतत्वात्[advaita-bhakti]न्यच्च इति न्यायात्त्वद्वचनार्थाप्रतिपत्तिरपि मम न दोषः
- īn← iaccusative plural masculine noun
- am← aaccusative singular masculine noun
- veda← vid3rd person singular present indicative active verb[advaita]न चैव कश्चित्[viśiṣṭādvaita]। चकाराद् द्रष्टृवक्तृश्रोतृषु अपि तत्त्वतो दर्शनं तत्त्वतो वचनं तत्त्वतः श्रवणं दुर्लभम् इति उक्तं भवति।[bhakti]। चशब्दादुक्त्वापि न सम्यग्वेदेति द्रष्टव्यम्।[advaita-bhakti]ान्तमहावाक्यजन्यायां सर्वसुकृतफलभूतायामन्तःकरणवृत्तौ प्रतिफलितं समाधिपरिपाकेन साक्षात्करोति कश्चिच्छमदमादिसाधनसंपन्नचरमश
- na← navocative singular neuter noun[advaita]ं तेन तुल्यं आश्चर्यवत् आश्चर्यमिव एनम् आत्मानं पश्यति कश्चित्[viśiṣṭādvaita]न्तेषु जन्तुषु महता तपसा क्षीणपाप उपचितपुण्यः कश्चित् पश्यति तथाविधः कश्चित् परस्मै वदति एवं कश्चिद्[dvaita]ियतत्वादात्मनश्चेश्वरसरूपत्वात् सर्वथानाशान्न शोकः कार्य इत्युपसंहर्तुमैश्वरं सामर्थ्यं पुनर्दर्शयति आश्चर्यवदिति[bhakti]्ति आत्माज्ञानादेवेत्याशयेनात्मनो दुर्विज्ञेयतामाह आश्चर्यवदिति[advaita-bhakti]नु विद्वांसोऽपि बहवः शोचन्ति तत्किं मामेव पुनः पुनरेवमुपालभसे अन्यच्च इति न्यायात्त्वद्वचनार्थाप्रतिपत्तिरपि मम न दोषः
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]र्यवत् आश्चर्यम् अदृष्टपूर्वम् अद्भुतम् अकस्माद्दृश्यमानं तेन तुल्यं आश्चर्यवत् आश्चर्यमिव एनम् आत्मानं पश्यति कश्चित्[viśiṣṭādvaita]र्यवद् अवस्थितम् अनन्तेषु जन्तुषु महता तपसा क्षीणपाप उपचितपुण्यः कश्चित् पश्यति तथाविधः कश्चित् परस्मै वदति एवं कश्चिद्[dvaita]ेश्वरसरूपत्वात् सर्वथानाशान्न शोकः कार्य इत्युपसंहर्तुमैश्वरं सामर्थ्यं पुनर्दर्शयति आश्चर्यवदिति[śuddhādvaita]र्यवदित्याह आश्चर्यवदिति[bhakti]न्ति आत्माज्ञानादेवेत्याशयेनात्मनो दुर्विज्ञेयतामाह आश्चर्यवदिति[advaita-bhakti]न्ति तत्किं मामेव पुनः पुनरेवमुपालभसे अन्यच्च इति न्यायात्त्वद्वचनार्थाप्रतिपत्तिरपि मम न दोषः
- eva← evavocative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]म् उक्तस्वभावं स्वेतरसमस्तवस्तुविसजातीयतया आश्चर्यवद् अवस्थितम् अनन्तेषु जन्तुषु महता तपसा क्षीणपाप उपचितपुण्यः कश्चित्[dvaita]ं यः कश्चित्पश्यति स आश्चर्यवदित्याद्युक्त्वा चतुर्थपादेन तदुपपादनं क्रियते तं व्याचष्टे दुर्लभत्वेने ति। दुर्लभत्वमाश्च[advaita-bhakti]मुपदेष्टुरभावादप्यात्मा दुर्विज्ञेयः
- kas← kasnominative singular masculine noun[advaita]माद्दृश्यमानं तेन तुल्यं आश्चर्यवत् आश्चर्यमिव एनम् आत्मानं पश्यति कश्चित्[dvaita]य न प्रकृतसङ्गतिर्दृश्यते तदुत्तरश्च पुनरुक्त इत्यत आह देहयोगे ति[advaita-bhakti]पृहणीयोऽत आश्चर्यवदेव भवति
- cit← citnominative singular masculine noun[advaita]। आश्चर्यवत् एनं वदति तथैव च अन्यः। आश्चर्यवच्च एनमन्यः श्रृणोति। श्रुत्वा दृष्ट्वा उक्त्वापि एनमात्मानं वेद न चैव कश्चि[viśiṣṭādvaita]पश्यति तथाविधः कश्चित् परस्मै वदति एवं कश्चिद्[dvaita]पश्यति स आश्चर्यवदित्याद्युक्त्वा चतुर्थपादेन तदुपपादनं क्रियते तं व्याचष्टे दुर्लभत्वेने ति[bhakti]पुनर्विपरीतभावनाभिभूतः श्रुत्वापि नैव वेद[advaita-bhakti]रानेकाकारप्रतीतिविषयं पश्यति
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 2.29, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_2.29 · anandgiri_2.29
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_2.29 · vedantadeshika_2.29
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_2.29 · jayatirtha_2.29
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_2.29
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_2.29
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_2.29
Theme-list memberships (7)
Show all theme-lists this verse participates in
- अन्यःwith 6.39, 15.17
- कश्चित्with 2.17, 3.5
- कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतःwith 7.3
- तथैव चान्यःwith 7.3
- पश्यतिwith 5.5, 6.30, 6.32, 13.27, 13.29, 13.30, …
- श्रुतwith 2.52, 2.53, 11.2, 13.13, 13.25
- श्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित्with 4.35