Chapter 3 (Karma-Yoga (The Yoga of Action)), verse 17
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
यस् त्व् आत्म-रतिर् एव स्याद् आत्म-तृप्तश् च मानवः | आत्मन्य् एव च संतुष्टस् तस्य कार्यं न विद्यते
yas tv ātma-ratir eva syād ātma-tṛptaś ca mānavaḥ | ātmany eva ca saṃtuṣṭas tasya kāryaṃ na vidyate
Word-by-word
- yas← īnominative plural masculine noun[advaita]तु सांख्यः आत्मज्ञाननिष्ठः आत्मरतिः आत्मन्येव रतिः न विषयेषु यस्य सः आत्मरति रेव स्यात् भवेत् आत्मतृप्त श्च आत्मनैव तृप्[viśiṣṭādvaita]य तस्य आत्मदर्शनाय कर्तव्यं न विद्यते स्वत एव सर्वदा दृष्टात्मस्वरूपत्वात्।[dvaita]त्विति[śuddhādvaita]य तु ज्ञानमेव नानात्मभूतं कर्मोपयुक्तमित्याह द्वाभ्याम् यस्त्विति[bhakti]त्वति द्वाभ्याम्[advaita-bhakti]त्विन्द्रियारामो न भवति परमार्थदर्शी स एवं जगच्चक्रप्रवृत्तिहेतुभूतं कर्माननुतिष्ठन्नपि न प्रत्यवैति कृतकृत्यत्वादित्याह
- tu← tunominative singular masculine noun[advaita]सांख्यः आत्मज्ञाननिष्ठः आत्मरतिः आत्मन्येव रतिः न विषयेषु यस्य सः आत्मरति रेव स्यात् भवेत् आत्मतृप्त श्च आत्मनैव तृप्तः[viśiṣṭādvaita]ज्ञानयोगकर्मयोगसाधननिरपेक्षः स्वत[dvaita]ष्ट इति[śuddhādvaita]ज्ञानमेव नानात्मभूतं कर्मोपयुक्तमित्याह द्वाभ्याम् यस्त्विति[bhakti]ष्टो भोगापेक्षारहितो यस्तस्य कर्तव्यं नास्ति[advaita-bhakti]भूतं कर्माननुतिष्ठन्नपि न प्रत्यवैति कृतकृत्यत्वादित्याह द्वाभ्याम् इन्द्रियारामो हि स्रक्चन्दनवनितादिषु रतिमनुभवति मनोज
- āt← aablative singular masculine noun[advaita]मज्ञाननिष्ठः आत्मरतिः आत्मन्येव रतिः न विषयेषु यस्य सः आत्मरति रेव स्यात् भवेत् आत्मतृप्त श्च आत्मनैव तृप्तः न अन्नरसादि[viśiṣṭādvaita]मरतिः आत्माभिमुखः आत्मना[dvaita]मन्येव[śuddhādvaita]मन्येवेति[bhakti]मन्येव रतिः प्रीतियस्य[advaita-bhakti]मरतिरात्मतृप्त आत्मसंतुष्ट इति
- ma← mavocative singular masculine noun[advaita]ज्ञाननिष्ठः आत्मरतिः आत्मन्येव रतिः न विषयेषु यस्य सः आत्मरति रेव स्यात् भवेत् आत्मतृप्त श्च आत्मनैव तृप्तः न अन्नरसादिन[viśiṣṭādvaita]योगसाधननिरपेक्षः स्वत[dvaita]नस्समाधानमपि न कार्यमित्यत आह यस्त्विति[śuddhādvaita]णामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते 3[bhakti]णाभनारम्भान्नैष्कर्म्यं इत्यादिनाऽज्ञस्यान्तःकरणशुद्ध्यर्थ कर्मयोगमुक्त्वा ज्ञानिनः कर्मानुपयोगमाह यस्त्वति द्वाभ्याम्[advaita-bhakti]ो न भवति परमार्थदर्शी स एवं जगच्चक्रप्रवृत्तिहेतुभूतं कर्माननुतिष्ठन्नपि न प्रत्यवैति कृतकृत्यत्वादित्याह द्वाभ्याम् इन्
- ratis← ramnominative singular masculine noun
- eva← evavocative singular neuter noun[advaita]मिति। अर्जुनस्य प्रश्नमित्येवमर्थमाशङ्क्याह भगवानिति संबन्धः। नन्वेषाशङ्का नावकाशमासादयत्यनात्मज्ञेन कर्तव्यं कर्मेति बह[viśiṣṭādvaita]आत्मरतिः आत्माभिमुखः आत्मना[dvaita]सन्सन्तुष्ट इत्यर्थः[bhakti]ात्मन्येव संतुष्टो भोगापेक्षारहितो यस्तस्य कर्तव्यं नास्ति[advaita-bhakti]ं जगच्चक्रप्रवृत्तिहेतुभूतं कर्माननुतिष्ठन्नपि न प्रत्यवैति कृतकृत्यत्वादित्याह द्वाभ्याम् इन्द्रियारामो हि स्रक्चन्दनवन
- syāt← as3rd person singular optative active verb[advaita]भवेत् आत्मतृप्त श्च आत्मनैव तृप्तः न अन्नरसादिना सः मानवः मनुष्यः संन्यासी आत्मन्येव[dvaita]यद्दर्शनादिनिमित्तं सुखं ततोऽन्यत्र
- āt← aablative singular masculine noun[advaita]मज्ञाननिष्ठः आत्मरतिः आत्मन्येव रतिः न विषयेषु यस्य सः आत्मरति रेव स्यात् भवेत् आत्मतृप्त श्च आत्मनैव तृप्तः न अन्नरसादि[viśiṣṭādvaita]मरतिः आत्माभिमुखः आत्मना[dvaita]मन्येव[śuddhādvaita]मन्येवेति[bhakti]मन्येव रतिः प्रीतियस्य[advaita-bhakti]मरतिरात्मतृप्त आत्मसंतुष्ट इति
- ma← mavocative singular masculine noun[advaita]ज्ञाननिष्ठः आत्मरतिः आत्मन्येव रतिः न विषयेषु यस्य सः आत्मरति रेव स्यात् भवेत् आत्मतृप्त श्च आत्मनैव तृप्तः न अन्नरसादिन[viśiṣṭādvaita]योगसाधननिरपेक्षः स्वत[dvaita]नस्समाधानमपि न कार्यमित्यत आह यस्त्विति[śuddhādvaita]णामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते 3[bhakti]णाभनारम्भान्नैष्कर्म्यं इत्यादिनाऽज्ञस्यान्तःकरणशुद्ध्यर्थ कर्मयोगमुक्त्वा ज्ञानिनः कर्मानुपयोगमाह यस्त्वति द्वाभ्याम्[advaita-bhakti]ो न भवति परमार्थदर्शी स एवं जगच्चक्रप्रवृत्तिहेतुभूतं कर्माननुतिष्ठन्नपि न प्रत्यवैति कृतकृत्यत्वादित्याह द्वाभ्याम् इन्
- tṛptas← tṛpnominative singular masculine noun[advaita]यात्मयेव संतुष्टस्यापि किंचित्कर्तव्यं मुक्तये भविष्यतीति नेत्याह य ईदृश इति
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]आत्मनैव तृप्तः न अन्नरसादिना सः मानवः मनुष्यः संन्यासी आत्मन्येव[viśiṣṭādvaita]सन्तुष्टः न उद्यानस्रक्चन्दनगीतवादित्रनृत्यादौ धारणपोषणभोग्यादिकं सर्वम् आत्मा[dvaita]्च तत्सुखं[bhakti]ात्मन्येव तृप्तः स्वानन्दानुभवेन निर्वृतः[advaita-bhakti]्चक्रप्रवृत्तिहेतुभूतं कर्माननुतिष्ठन्नपि न प्रत्यवैति कृतकृत्यत्वादित्याह द्वाभ्याम् इन्द्रियारामो हि स्रक्चन्दनवनितादि
- mānavas← mānavanominative singular masculine noun
- āt← aablative singular masculine noun[advaita]मज्ञाननिष्ठः आत्मरतिः आत्मन्येव रतिः न विषयेषु यस्य सः आत्मरति रेव स्यात् भवेत् आत्मतृप्त श्च आत्मनैव तृप्तः न अन्नरसादि[viśiṣṭādvaita]मरतिः आत्माभिमुखः आत्मना[dvaita]मन्येव[śuddhādvaita]मन्येवेति[bhakti]मन्येव रतिः प्रीतियस्य[advaita-bhakti]मरतिरात्मतृप्त आत्मसंतुष्ट इति
- man← maṅkinominative singular masculine noun[advaita]येव रतिः न विषयेषु यस्य सः आत्मरति रेव स्यात् भवेत् आत्मतृप्त श्च आत्मनैव तृप्तः न अन्नरसादिना सः मानवः मनुष्यः संन्यासी[viśiṣṭādvaita]येव इति पूर्वापरवत्आत्मतृप्तः इत्यत्राप्यवधारणं विवक्षितमित्यभिप्रायेणाह आत्मनैवेति[dvaita]येव च सन्तुष्ट इति। तत्स्थ एव सन्सन्तुष्ट इत्यर्थः। नान्यत्किमपि सन्तोषकारणमित्यवधारणम्। आत्मना तृप्तः। न ह्यात्मन्यलम्ब[śuddhādvaita]येवेति[bhakti]येव रतिः प्रीतियस्य[advaita-bhakti]येव च संतुष्ट इत्यत्र चकारः समुच्चयार्थः। य एवंभूतस्तस्याधिकारहेत्वभावात्किमपि कार्यं वैदिकं लौकिकं वा न विद्यते।
- i← inominative singular masculine noun[advaita]त्येतत्[viśiṣṭādvaita]त्यादिना वक्ष्यमाणत्वाच्च तन्मध्येयस्त्वात्मरतिः इत्यादिश्लोकौ न ज्ञानयोगाद्यधिकारिविषयौ किन्तु फलदशाविषयावित्यभिप्रायेण[dvaita]त्यभिधानात्[śuddhādvaita]ति योगमार्गीयपुरुषार्थसिद्ध्यर्थं कर्म विहितं विधेयमित्युक्तम् साङ्क्यमार्गीयस्य तु ज्ञानमेव नानात्मभूतं कर्मोपयुक्तमित्[bhakti]त्यादिनाऽज्ञस्यान्तःकरणशुद्ध्यर्थ कर्मयोगमुक्त्वा ज्ञानिनः कर्मानुपयोगमाह यस्त्वति द्वाभ्याम्[advaita-bhakti]न्द्रियारामो हि स्रक्चन्दनवनितादिषु रतिमनुभवति मनोज्ञान्नपानादिषु तृप्तिम् पशुपुत्रहिरण्यादिलाभेन रोगाद्यभावेन
- eva← evavocative singular neuter noun[advaita]मिति। अर्जुनस्य प्रश्नमित्येवमर्थमाशङ्क्याह भगवानिति संबन्धः। नन्वेषाशङ्का नावकाशमासादयत्यनात्मज्ञेन कर्तव्यं कर्मेति बह[viśiṣṭādvaita]आत्मरतिः आत्माभिमुखः आत्मना[dvaita]सन्सन्तुष्ट इत्यर्थः[bhakti]ात्मन्येव संतुष्टो भोगापेक्षारहितो यस्तस्य कर्तव्यं नास्ति[advaita-bhakti]ं जगच्चक्रप्रवृत्तिहेतुभूतं कर्माननुतिष्ठन्नपि न प्रत्यवैति कृतकृत्यत्वादित्याह द्वाभ्याम् इन्द्रियारामो हि स्रक्चन्दनवन
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]आत्मनैव तृप्तः न अन्नरसादिना सः मानवः मनुष्यः संन्यासी आत्मन्येव[viśiṣṭādvaita]सन्तुष्टः न उद्यानस्रक्चन्दनगीतवादित्रनृत्यादौ धारणपोषणभोग्यादिकं सर्वम् आत्मा[dvaita]्च तत्सुखं[bhakti]ात्मन्येव तृप्तः स्वानन्दानुभवेन निर्वृतः[advaita-bhakti]्चक्रप्रवृत्तिहेतुभूतं कर्माननुतिष्ठन्नपि न प्रत्यवैति कृतकृत्यत्वादित्याह द्वाभ्याम् इन्द्रियारामो हि स्रक्चन्दनवनितादि
- saṃtuṣṭas← saṃtuṣnominative singular masculine noun[advaita]यापि किंचित्कर्तव्यं मुक्तये भविष्यतीति नेत्याह य ईदृश इति
- tasya← tadVibhakti.Sasthi singular neuter noun[advaita]कार्यं करणीयं न विद्यते नास्ति इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]आत्मदर्शनाय कर्तव्यं न विद्यते स्वत[dvaita]ैव नास्ति हि इति वचनात्[bhakti]कर्तव्यं नास्ति[advaita-bhakti]ाधिकारहेत्वभावात्किमपि कार्यं वैदिकं लौकिकं वा न विद्यते
- kāryam← kṛaccusative singular masculine noun
- na← navocative singular neuter noun[advaita]निष्ठः आत्मरतिः आत्मन्येव रतिः न विषयेषु यस्य सः आत्मरति रेव स्यात् भवेत् आत्मतृप्त श्च आत्मनैव तृप्तः न अन्नरसादिना सः[viśiṣṭādvaita]योगकर्मयोगसाधननिरपेक्षः स्वत[dvaita]स्समाधानमपि न कार्यमित्यत आह यस्त्विति[śuddhādvaita]कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते 3[bhakti]कर्मणाभनारम्भान्नैष्कर्म्यं इत्यादिनाऽज्ञस्यान्तःकरणशुद्ध्यर्थ कर्मयोगमुक्त्वा ज्ञानिनः कर्मानुपयोगमाह यस्त्वति द्वाभ्य[advaita-bhakti]्द्रियारामो न भवति परमार्थदर्शी स एवं जगच्चक्रप्रवृत्तिहेतुभूतं कर्माननुतिष्ठन्नपि न प्रत्यवैति कृतकृत्यत्वादित्याह द्वा
- vidyate← vid3rd person singular present indicative active verb[advaita]नास्ति इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]स्वत एव सर्वदा दृष्टात्मस्वरूपत्वात्।[dvaita]।स्थितप्रज्ञस्यापि कार्यो देहादिर्दृश्यते। यद्वास्वधर्मो मम तुष्ट्यर्थः सा हि सर्वैरपेक्षिता इति वचनाच्च पञ्चरात्रे। अन्
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 3.17, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_3.17 · anandgiri_3.17
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_3.17 · vedantadeshika_3.17
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_3.17 · jayatirtha_3.17
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_3.17
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_3.17
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_3.17
Theme-list memberships (6)
Show all theme-lists this verse participates in
- अपने लियेwith 3.7, 3.9, 3.13, 3.31, 4.1, 12.3
- कर्मयोगस्तु कामिनाम्with 3.28, 3.38
- कार्यwith 2.25, 2.28, 3.5, 3.19, 4.16, 6.1, …
- तस्य कार्यं न विद्यतेwith 3.21
- नाभावो विद्यते सतःwith 2.16, 4.2, 4.3, 4.20, 6.1, 6.40
- स्वयंwith 3.13, 3.19, 3.21, 3.26, 3.27, 3.28, …