Chapter 8 (Akṣara-Brahma-Yoga (The Yoga of the Imperishable Brahman)), verse 9
Krishna → Arjuna · vocative: Tāta · meter: triṣṭubh
कविं पुराणम् अनुशासितारम् अणोर् अणीयांसम् अनुस्मरेद् यः | सर्वस्य धातारम् अचिन्त्य-रूपम् आदित्य-वर्णं तमसः परस्तात्
kaviṃ purāṇam anuśāsitāram aṇor aṇīyāṃsam anusmared yaḥ | sarvasya dhātāram acintya-rūpam āditya-varṇaṃ tamasaḥ parastāt
Word-by-word
- kavim← kaviaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]इत्यादिभिः सर्वज्ञत्वादयो गुणाः ऐश्वर्यप्रदत्वार्थमनुसन्धेयतयोक्ताः न तु प्राप्यत्वार्थमिति फलितम्
- purāṇam← purāṇaaccusative singular masculine noun
- anuśāsitā← anuśāsitṛnominative singular masculine noun[advaita]रं सर्वस्य जगतः प्रशासितारम् अणोः सूक्ष्मादपि अणीयांसं सूक्ष्मतरम् अनुस्मरेत् अनुचिन्तयेत्[viśiṣṭādvaita]रं विश्वस्य प्रशासितारम् अणोः अणीयांसं जीवाद्[bhakti]रं नियन्तारं अणोः सूक्ष्मादप्यणीयांसमतिसूक्ष्मम् आकाशकालदिग्भ्योऽप्यतिसूक्ष्मतरं सर्वस्य धातारं पोषकं अपरिमितमहित्वादचिन[advaita-bhakti]रं सर्वस्य जगतो नियन्तारं अणोरणीयांसं सूक्ष्मादप्याकाशादेः सूक्ष्मतरं तदुपादानत्वात्
- āram← ṛaccusative singular masculine noun
- aṇos← aṇuablative singular masculine noun
- anus← anunominative singular masculine noun[advaita]मरेत् अनुचिन्तयेत्[viśiṣṭādvaita]मरेत् स तम्[advaita-bhakti]मरेच्चिन्तयेद्यः कश्चिदपि स तं यातीति पूर्वेणैव संबन्धः
- mara← mṛvocative singular masculine noun[advaita]ेत् अनुचिन्तयेत्[viśiṣṭādvaita]ेत् स तम्[dvaita]्थः। इत्यत आह -- डुधाञि ति। तृचः कर्तृवाचित्वं प्रसिद्धमेव। परमेश्वरस्य धातृत्वसद्भावे किं प्रमाणं इत्यत आह -- धाते ति।[śuddhādvaita]्यादाधिदेवं परमात्मानं अणोरणीयांसं समनुस्मरेत् अणोर्जीवादप्यणुतरम्अण्वीं जीवकलां ध्यायेत् इति वाक्यात्[advaita-bhakti]ेच्चिन्तयेद्यः कश्चिदपि स तं यातीति पूर्वेणैव संबन्धः
- it← inominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]यर्थः।अथ कैवल्यार्थिनां स्मरणप्रकारम् आह --[dvaita]यारभ्यतस्य प्रसादादिच्छन्ति (ते तत्प्रसादाद्गच्छन्ति) तदादिष्टफलां गतिम् [म.भा.12
- yas← īnominative plural masculine noun[advaita]येव नित्यचैतन्यप्रकाशो वर्णो यस्य तम् आदित्यवर्णम् तमसः परस्तात् अज्ञानलक्षणात् मोहान्धकारात् परं तम् अनुचिन्तयत् याति इ[viśiṣṭādvaita]वरूपम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् अप्राकृतस्वासाधारणदिव्यरूपम् तम् एवंभूतम् अहरहः अभ्यस्यमानभक्तियुक्त योगबलेन आरूढसंस्का[dvaita]ति तत्कथं भगवतो विशेषणं इत्यत आह -- कविमि ति[śuddhādvaita]थं याति तमेव विशिनष्टि -- कविमिति[bhakti]य तं तमसः प्रकृतेः परस्ताद्वर्तमानंवेदाहमेतं पुरुषं महान्तम्[advaita-bhakti]य तम् आदित्यस्येव सकलजगदवभासको वर्णः प्रकाशो यस्य तम् सर्वस्य जगतोऽवभासकमिति यावत्
- sarvasya← sarvaVibhakti.Sasthi singular masculine noun[advaita]जगतः प्रशासितारम् अणोः सूक्ष्मादपि अणीयांसं सूक्ष्मतरम् अनुस्मरेत् अनुचिन्तयेत्[viśiṣṭādvaita]धातारं सर्वस्य स्रष्टारम् अचिन्त्यरूपं सकलेतरविसजातीयस्वरूपम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् अप्राकृतस्वासाधारणदिव्यरूपम् तम[dvaita]धातारं इत्येतत् भगवत[bhakti]धातारं पोषकं अपरिमितमहित्वादचिन्त्यरूपम् मलीमसयोर्मनोबुद्ध्योरगोचरं आदित्यवत्स्वपरप्रकाशात्मको वर्णः स्वरूपं यस्य तं तम[advaita-bhakti]जगतो नियन्तारं अणोरणीयांसं सूक्ष्मादप्याकाशादेः सूक्ष्मतरं तदुपादानत्वात्
- dhātāram← dhāaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]इत्यत्र सर्वस्येति पदमाकर्षणीयम् विशेषनिर्देशाभावाद्वा सर्वविषयत्वमित्यभिप्रायेण -- विश्वस्येत्युक्तम्
- acintya← acintyavocative singular neuter noun[advaita]रूपं न अस्य रूपं नियतं विद्यमानमपि केनचित् चिन्तयितुं शक्यते इति अचिन्त्यरूपः तम् आदित्यवर्णम् आदित्यस्येव नित्यचैतन्यप्[viśiṣṭādvaita]रूपं सकलेतरविसजातीयस्वरूपम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् अप्राकृतस्वासाधारणदिव्यरूपम् तम् एवंभूतम् अहरहः अभ्यस्यमानभक्तियुक
- rū← runominative dual masculine noun[advaita]पं न अस्य रूपं नियतं विद्यमानमपि केनचित् चिन्तयितुं शक्यते इति अचिन्त्यरूपः तम् आदित्यवर्णम् आदित्यस्येव नित्यचैतन्यप्रक[viśiṣṭādvaita]पं सकलेतरविसजातीयस्वरूपम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् अप्राकृतस्वासाधारणदिव्यरूपम् तम् एवंभूतम् अहरहः अभ्यस्यमानभक्तियुक्त[dvaita]पः।सर्वस्य धातारं इत्येतत् भगवत एव नान्येषामित्यत्र प्रमाणमाह -- ब्रह्मे ति। तेन भगवताऽऽदिष्टं दत्तं फलं सुखं यस्यां सा[śuddhādvaita]प्य प्रयाणकाले योगिनां ज्ञानिनां भक्तानां[bhakti]पम् मलीमसयोर्मनोबुद्ध्योरगोचरं आदित्यवत्स्वपरप्रकाशात्मको वर्णः स्वरूपं यस्य तं तमसः प्रकृतेः परस्ताद्वर्तमानंवेदाहमेतं[advaita-bhakti]पं यस्य तम् आदित्यस्येव सकलजगदवभासको वर्णः प्रकाशो यस्य तम् सर्वस्य जगतोऽवभासकमिति यावत्
- upam← vapaccusative singular masculine noun
- āt← aablative singular masculine noun
- itya← ivocative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]र्थः।अथ कैवल्यार्थिनां स्मरणप्रकारम् आह --[dvaita]ारभ्यतस्य प्रसादादिच्छन्ति (ते तत्प्रसादाद्गच्छन्ति) तदादिष्टफलां गतिम् [म.भा.12
- varṇam← varṇaaccusative singular masculine noun[advaita]आदित्यस्येव नित्यचैतन्यप्रकाशो वर्णो यस्य तम् आदित्यवर्णम् तमसः परस्तात् अज्ञानलक्षणात् मोहान्धकारात् परं तम् अनुचिन्तय
- tamasas← tamasanominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]तन्महिनाजायतैकं [यजुः2
- paras← parasnominative singular masculine noun[advaita]तात् अज्ञानलक्षणात् मोहान्धकारात् परं तम् अनुचिन्तयत् याति इति पूर्वेण संबन्धः[viśiṣṭādvaita]तात् अप्राकृतस्वासाधारणदिव्यरूपम् तम् एवंभूतम् अहरहः अभ्यस्यमानभक्तियुक्त योगबलेन आरूढसंस्कारतया अचलेन मनसा प्रयाणकाले भ[dvaita]तादित्यव्यक्तं वै तमः परस्ताद्धि सततः इति पिप्पलादशाखायाम् मत्युर्वाव तमो मृत्युर्वा मृत्युर्वै तमो ज्योतिरमृतम् [बृ.उ.1[śuddhādvaita]तात्परतरम्[bhakti]ताद्वर्तमानंवेदाहमेतं पुरुषं महान्तम्[advaita-bhakti]तात्तमसो मोहान्धकारादज्ञानलक्षणात्परस्तात् प्रकाशरूपत्वेन तमोविरोधिनमिति यावत्
- tāt← tātnominative singular masculine noun[advaita]अज्ञानलक्षणात् मोहान्धकारात् परं तम् अनुचिन्तयत् याति इति पूर्वेण संबन्धः[viśiṣṭādvaita]अप्राकृतस्वासाधारणदिव्यरूपम् तम् एवंभूतम् अहरहः अभ्यस्यमानभक्तियुक्त योगबलेन आरूढसंस्कारतया अचलेन मनसा प्रयाणकाले भ्रुव[dvaita]परतः स्थितम्[śuddhādvaita]परतरम्[bhakti]इति श्रुतिः[advaita-bhakti]तमसो मोहान्धकारादज्ञानलक्षणात्परस्तात् प्रकाशरूपत्वेन तमोविरोधिनमिति यावत्
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 8.9, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_8.9 · anandgiri_8.9
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_8.9 · vedantadeshika_8.9
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_8.9 · jayatirtha_8.9
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_8.9
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_8.9
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_8.9
Theme-list memberships (5)
Show all theme-lists this verse participates in
- अनुस्मरwith 8.7, 8.13
- आदित्यwith 5.16, 10.21, 11.6, 15.12
- पुराणwith 2.20, 11.38, 15.4
- रूपम्with 11.3, 11.9, 11.16, 11.20, 11.49, 15.3
- सर्वस्यwith 2.30, 3.40, 5.15, 7.25, 10.8, 13.17, …