Chapter 11 (Viśvarūpa-Darśana-Yoga (The Yoga of the Vision of the Universal Form)), verse 16
Krishna → Arjuna · meter: triṣṭubh
अनेक-बाहूदर-वक्त्र-नेत्रं पश्यामि त्वा सर्वतो ऽनन्त-रूपम् | नान्तं न मध्यं न पुनस् तवादिं पश्यामि विश्वेश्वर विश्व-रूप
aneka-bāhūdara-vaktra-netraṃ paśyāmi tvā sarvato 'nanta-rūpam | nāntaṃ na madhyaṃ na punas tavādiṃ paśyāmi viśveśvara viśva-rūpa
Word-by-word
- an← añjinominative singular masculine noun[advaita]तम्? अन्तः अवसानम्? न मध्यम्? मध्यं नाम द्वयोः कोट्योः अन्तरम्? न पुनः तव आदिम् -- न देवस्य अन्तं पश्यामि? न मध्यं पश्या[viśiṣṭādvaita]तं न मध्यं न पुनः तव आदिं[dvaita]यथाअनादिमत्परं ब्रह्म [13[bhakti]तं मध्यमादिं
- ek← ejnominative singular masculine noun
- a← avocative singular masculine noun[advaita]नेकबाहूदरवक्त्रनेत्रम् अनेके बाहवः उदराणि वक्त्राणि नेत्राणि[viśiṣṭādvaita]नेकबाहूदरवक्त्रनेत्रम् अनन्तरूपं त्वां सर्वतः पश्यामि[dvaita]नेकशब्दोऽनन्तवाची?अनन्तबाहुं [11[śuddhādvaita]नेकेति[bhakti]नेकेति[advaita-bhakti]नेकेति
- bāhū← bāhunominative dual masculine noun[advaita]दरवक्त्रनेत्रम् अनेके बाहवः उदराणि वक्त्राणि नेत्राणि[viśiṣṭādvaita]दरवक्त्रनेत्रम् अनन्तरूपं त्वां सर्वतः पश्यामि[dvaita]दरवक्त्रनेत्रं इत्यत्रानेकशब्दस्य द्व्यादौ पर्यवसानात् विवक्षितमर्थमाह -- अनेकेति[advaita-bhakti]दरवक्त्रनेत्रं पश्यामि त्वां सर्वतः सर्वत्र
- udara← udaravocative singular neuter noun[advaita]ाणि वक्त्राणि नेत्राणि[advaita-bhakti]ाणि वक्त्राणि नेत्राणि चानेकानि यस्य तमनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं पश्यामि त्वां सर्वतः सर्वत्र
- vaktra← vaktravocative singular neuter noun[advaita]नेत्रम् अनेके बाहवः उदराणि वक्त्राणि नेत्राणि[viśiṣṭādvaita]नेत्रम् अनन्तरूपं त्वां सर्वतः पश्यामि[dvaita]मेकम् इति[advaita-bhakti]ाणि नेत्राणि चानेकानि यस्य तमनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं पश्यामि त्वां सर्वतः सर्वत्र
- netram← nīaccusative singular masculine noun[advaita]अनेके बाहवः उदराणि वक्त्राणि नेत्राणि[viśiṣṭādvaita]अनन्तरूपं त्वां सर्वतः पश्यामि
- paśyāmi← dṛś1st person singular present indicative active verb[advaita]त्वा त्वां सर्वतः सर्वत्र अनन्तरूपम् अनन्तानि रूपाणि अस्य इति अनन्तरूपः तम् अनन्तरूपम्[viśiṣṭādvaita]। विश्वेश्वर विश्वस्त नियन्तः विश्वरूप विश्वशरीर यतः त्वम् अनन्तः? अतः तव न अन्तं न मध्यं न पुनः तव आदिं च पश्यामि।[dvaita]त्वां सर्वतोऽनन्तरूपंत्वया ततं विश्वमनन्तरूप [11[bhakti]। अनन्तानि रूपाणि यस्य तं त्वां सर्वतः पश्यामि। तव तु अन्तं मध्यमादिं च न पश्यामि सर्वगतत्वात्।[advaita-bhakti]त्वां सर्वतः सर्वत्र
- tvā← tvanominative singular feminine noun[advaita]त्वां सर्वतः सर्वत्र अनन्तरूपम् अनन्तानि रूपाणि अस्य इति अनन्तरूपः तम् अनन्तरूपम्[viśiṣṭādvaita]ं सर्वतः पश्यामि[dvaita]द्युक्तिस्तु तदात्मकत्वेनापि भवति[bhakti]ं सर्वतः पश्यामि[advaita-bhakti]ं सर्वतः सर्वत्र
- sarvatas← sarvatasnominative singular masculine noun
- an← añjinominative singular masculine noun[advaita]तम्? अन्तः अवसानम्? न मध्यम्? मध्यं नाम द्वयोः कोट्योः अन्तरम्? न पुनः तव आदिम् -- न देवस्य अन्तं पश्यामि? न मध्यं पश्या[viśiṣṭādvaita]तं न मध्यं न पुनः तव आदिं[dvaita]यथाअनादिमत्परं ब्रह्म [13[bhakti]तं मध्यमादिं
- anta← antivocative singular masculine noun[advaita]म्? अन्तः अवसानम्? न मध्यम्? मध्यं नाम द्वयोः कोट्योः अन्तरम्? न पुनः तव आदिम् -- न देवस्य अन्तं पश्यामि? न मध्यं पश्याम[viśiṣṭādvaita]ं न मध्यं न पुनः तव आदिं[dvaita]रेव समाहिते[bhakti]ं मध्यमादिं
- rū← runominative dual masculine noun[advaita]पम् अनन्तानि रूपाणि अस्य इति अनन्तरूपः तम् अनन्तरूपम्[viśiṣṭādvaita]पं त्वां सर्वतः पश्यामि[dvaita]पं पुरुवक्त्रमेकम् इति[bhakti]पाणि यस्य तं त्वां सर्वतः पश्यामि[advaita-bhakti]पाणि यस्येति तम्
- upam← vapaccusative singular masculine noun
- na← navocative singular neuter noun[advaita]ेकबाहूदरवक्त्रनेत्रम् अनेके बाहवः उदराणि वक्त्राणि नेत्राणि[viśiṣṭādvaita]ेकबाहूदरवक्त्रनेत्रम् अनन्तरूपं त्वां सर्वतः पश्यामि[dvaita]ेकशब्दोऽनन्तवाची?अनन्तबाहुं [11[śuddhādvaita]ेकेति। कूटस्थत्वात्।[bhakti]ेकेति। अनेकानि बाह्वादीनि यस्य तादृशं पश्यामि। अनन्तानि रूपाणि यस्य तं त्वां सर्वतः पश्यामि। तव तु अन्तं मध्यमादिं च न प[advaita-bhakti]् तमेव विशिनष्टि -- अनेकेति
- antam← antiaccusative singular masculine noun[advaita]? अन्तः अवसानम्? न मध्यम्? मध्यं नाम द्वयोः कोट्योः अन्तरम्? न पुनः तव आदिम् -- न देवस्य अन्तं पश्यामि? न मध्यं पश्यामि?
- na← navocative singular neuter noun[advaita]ेकबाहूदरवक्त्रनेत्रम् अनेके बाहवः उदराणि वक्त्राणि नेत्राणि[viśiṣṭādvaita]ेकबाहूदरवक्त्रनेत्रम् अनन्तरूपं त्वां सर्वतः पश्यामि[dvaita]ेकशब्दोऽनन्तवाची?अनन्तबाहुं [11[śuddhādvaita]ेकेति। कूटस्थत्वात्।[bhakti]ेकेति। अनेकानि बाह्वादीनि यस्य तादृशं पश्यामि। अनन्तानि रूपाणि यस्य तं त्वां सर्वतः पश्यामि। तव तु अन्तं मध्यमादिं च न प[advaita-bhakti]् तमेव विशिनष्टि -- अनेकेति
- madhyam← madhyaaccusative singular masculine noun[advaita]? मध्यं नाम द्वयोः कोट्योः अन्तरम्? न पुनः तव आदिम् -- न देवस्य अन्तं पश्यामि? न मध्यं पश्यामि? न पुनः आदिं पश्यामि?[viśiṣṭādvaita]इत्यादौ विद्यमानस्यादर्शनं न विवक्षितम् अर्जुनस्य दिव्यचक्षुर्लाभेन तदयोगात्? अन्यत्रअनन्तरूपम् इति
- na← navocative singular neuter noun[advaita]ेकबाहूदरवक्त्रनेत्रम् अनेके बाहवः उदराणि वक्त्राणि नेत्राणि[viśiṣṭādvaita]ेकबाहूदरवक्त्रनेत्रम् अनन्तरूपं त्वां सर्वतः पश्यामि[dvaita]ेकशब्दोऽनन्तवाची?अनन्तबाहुं [11[śuddhādvaita]ेकेति। कूटस्थत्वात्।[bhakti]ेकेति। अनेकानि बाह्वादीनि यस्य तादृशं पश्यामि। अनन्तानि रूपाणि यस्य तं त्वां सर्वतः पश्यामि। तव तु अन्तं मध्यमादिं च न प[advaita-bhakti]् तमेव विशिनष्टि -- अनेकेति
- punas← punanominative singular masculine noun[dvaita]तवादिं पश्यामि इत्याद्यन्ताभावोक्तेरुपचरितत्वपरिहाराय न मध्यमित्युक्तम्
- tava← tuvocative singular masculine noun[advaita]सः त्वम् अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रः तम् अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रम्[viśiṣṭādvaita]न अन्तं न मध्यं न पुनः तव आदिं[dvaita]ाची?अनन्तबाहुं [11[bhakti]तु अन्तं मध्यमादिं[advaita-bhakti]तु पुनर्नान्तमवसानं न मध्यं नाप्यादिं पश्यामि सर्वगतत्वात्
- ādim← ādāaccusative singular masculine noun[advaita]-- न देवस्य अन्तं पश्यामि? न मध्यं पश्यामि? न पुनः आदिं पश्यामि?
- paśyāmi← dṛś1st person singular present indicative active verb[advaita]त्वा त्वां सर्वतः सर्वत्र अनन्तरूपम् अनन्तानि रूपाणि अस्य इति अनन्तरूपः तम् अनन्तरूपम्[viśiṣṭādvaita]। विश्वेश्वर विश्वस्त नियन्तः विश्वरूप विश्वशरीर यतः त्वम् अनन्तः? अतः तव न अन्तं न मध्यं न पुनः तव आदिं च पश्यामि।[dvaita]त्वां सर्वतोऽनन्तरूपंत्वया ततं विश्वमनन्तरूप [11[bhakti]। अनन्तानि रूपाणि यस्य तं त्वां सर्वतः पश्यामि। तव तु अन्तं मध्यमादिं च न पश्यामि सर्वगतत्वात्।[advaita-bhakti]त्वां सर्वतः सर्वत्र
- viśva← viśvavocative singular neuter noun[advaita]ेश्वर विश्वरूप[viśiṣṭādvaita]ेश्वर विश्वस्त नियन्तः विश्वरूप विश्वशरीर यतः त्वम् अनन्तः? अतः तव न अन्तं न मध्यं न पुनः तव आदिं[dvaita]तश्चक्षुरुत विश्वतोमुखो विश्वतोबाहुरुत विश्वतस्पात्[advaita-bhakti]ेश्वर हे विश्वरूप। संबोधनद्वयमतिसंभ्रमात्।
- īśvara← īśvaravocative singular masculine noun[dvaita]स्य युक्त्यगोचरत्वेन तदनवकाशादिति भावेनाह -- अचिन्त्या इति
- viśva← viśvavocative singular neuter noun[advaita]ेश्वर विश्वरूप[viśiṣṭādvaita]ेश्वर विश्वस्त नियन्तः विश्वरूप विश्वशरीर यतः त्वम् अनन्तः? अतः तव न अन्तं न मध्यं न पुनः तव आदिं[dvaita]तश्चक्षुरुत विश्वतोमुखो विश्वतोबाहुरुत विश्वतस्पात्[advaita-bhakti]ेश्वर हे विश्वरूप। संबोधनद्वयमतिसंभ्रमात्।
- rū← runominative dual masculine noun[advaita]पम् अनन्तानि रूपाणि अस्य इति अनन्तरूपः तम् अनन्तरूपम्[viśiṣṭādvaita]पं त्वां सर्वतः पश्यामि[dvaita]पं पुरुवक्त्रमेकम् इति[bhakti]पाणि यस्य तं त्वां सर्वतः पश्यामि[advaita-bhakti]पाणि यस्येति तम्
- upa← upanominative singular masculine noun[dvaita]चारत्वपरिहाराय न मध्यमिति
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 11.16, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_11.16 · anandgiri_11.16
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_11.16 · vedantadeshika_11.16
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_11.16 · jayatirtha_11.16
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_11.16
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_11.16
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_11.16
Theme-list memberships (1)
Show all theme-lists this verse participates in
- रूपम्with 8.9, 11.3, 11.9, 11.20, 11.49, 15.3