Bhagavad Gītā Chapter 15, Verse 3: Krishna to Arjuna — Puruṣottama-Yoga
Bhagavad Gītā 15.3
न रूपमस्येह तथोपलभ्यते नान्तो न चादिर् न च संप्रतिष्ठा ।
अश्वत्थमेनं सुविरूढमूलमसङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा ॥
na← na(252 verses)not (negation particle) rūpam← rūpa(23 verses)nominative neuter singular nounform, shape, appearance; the visible aspectattested in commentariesadvaitaअस्य इह यथा उपवर्णितं तथा नैव उपलभ्यते, स्वप्नमरीच्युदकमायागन्धर्वनगरसमत्वात् दृष्टनष्टस्वरूपो हि स इति अत asy← idam(122 verses)genitive masculine singular nounthis (proximal demonstrative)attested in commentariesadvaitaइह यथा उपवर्णितं तथा नैव उपलभ्यते, स्वप्नमरीच्युदकमायागन्धर्वनगरसमत्वात् दृष्टनष्टस्वरूपो हि स इति अतviśiṣṭādvaitaवृक्षस्य चतुर्मुखादित्वेन ऊर्ध्वमूलत्वं तत्संतानपरम्परया मनुष्याग्रत्वेन अधःशाखत्वं मनुष्यत्वे कृतैः कर्ममिः मूलभूतैः पdvaitaरूपं नोपलभ्यत इत्युक्ते प्रमाणबाधः, अत उक्तम् -- तथे तिeha tath← tathā(47 verses)thus, in that manner; likewiseopalabhyate nānto na← na(252 verses)not (negation particle) cādir na← na(252 verses)not (negation particle) ca← ca(391 verses)and; (homonym: also the consonant ca) saṃpratiṣṭhā← sampratiṣṭhānominative feminine singular noun(sam- + pratiṣṭhā: foundation)attested in commentariesadvaitaस्थितिः मध्यम् अस्य न केनचित् उपलभ्यतेbhaktiस्थितिः कथं तिष्ठतीति न चोपलभ्यतेadvaita-bhaktiस्थितिर्मध्यस्योपलभ्यते आद्यन्तप्रतियोगिकत्वात्तस्य
aśvattham← aśvattha(3 verses)accusative masculine singular nounthe sacred fig tree (Ficus religiosa); the world-treeattested in commentariesadvaitaएनं यथोक्तं सुविरूढमूलं सुष्ठु विरूढानि विरोहं गतानि सुदृढानि मूलानि यस्य तम् एनं सुविरूढमूलम्, असङ्गशस्त्रे ण असङ्गः प enaṃ← enad(18 verses)accusative masculine singular nounthis, this here (close demonstrative) su← su(11 verses)good, well; auspicious prefix-virūḍha← vi-√ruhcompound participle (compound member)to grow forth, sprout (vi- + √ruh)-mūlam← mūla(4 verses)accusative masculine singular nounroot, base, foundation asaṅga← asaṅgacompound (compound member)(a- + saṅga: attachment)attested in commentariesdvaitaएव शस्त्रमिति व्याख्यानमसदिति भावेनाह -- असङ्गे ति-śastreṇa← śastra(6 verses)instrumental neuter singular nounweaponattested in commentariesviśiṣṭādvaitaछित्त्वा ततः विषयासङ्गाद्bhaktiछित्त्वा तत्त्वज्ञाने यतेतेत्याह -- अश्वत्थमेनमिति सार्धेन dṛḍhena← dṛḍha(5 verses)instrumental neuter singular nounfirm, fixed (past participle of √dṛṃh)attested in commentariesadvaitaपरमात्माभिमुख्यनिश्चयदृढीकृतेन पुनः पुनः विवेकाभ्यासाश्मनिशितेन च्छित्वा संसारवृक्षं सबीजम् उद्धृत्यviśiṣṭādvaitaगुणमयभोगासङ्गाख्येन शस्त्रेण छित्त्वा ततः विषयासङ्गाद्bhaktiवैराग्येण शस्त्रेण छित्त्वा तत्त्वज्ञाने यतेतेत्याह -- अश्वत्थमेनमिति सार्धेनadvaita-bhaktiपरमात्माज्ञानौत्सुक्यदृढीकृतेन पुनः पुनर्विवेकाभ्यासनिशितेन छित्त्वा समूलमुद्धृत्य वैराग्यशमदमादिसंपत्त्या सर्वकर्मसंन् chittvā← chid(3 verses)convto cut, sever (verbal root)attested in commentariesviśiṣṭādvaitaततः विषयासङ्गाद्dvaitaइत्यस्यसबीजमुद्धृत्य इति (शं.) व्याख्यानमसदिति भावेनाह -- छेदश्चे तिbhaktiतत्त्वज्ञाने यतेतेत्याह -- अश्वत्थमेनमिति सार्धेनadvaita-bhaktiसमूलमुद्धृत्य वैराग्यशमदमादिसंपत्त्या सर्वकर्मसंन्यासं कृत्वेत्येतत्
spoken
The form of this tree cannot be grasped here; no end, no beginning, no ground beneath it can be found. Cut it, deep-rooted as it is, with the firm sword of non-attachment.