Summon
Chapter 8 (Akṣara-Brahma-Yoga (The Yoga of the Imperishable Brahman)), verse 3
KrishnaArjuna · meter: anuṣṭubh
अक्षरं ब्रह्म परमं स्वभावो ऽध्यात्मम् उच्यते | भूतभावोद्भव-करो विसर्गः कर्म-संज्ञितः
akṣaraṃ brahma paramaṃ svabhāvo 'dhyātmam ucyate | bhūtabhāvodbhava-karo visargaḥ karma-saṃjñitaḥ

Word-by-word

  • akṣaramkṣar1st person singular imperfect active verb
  • brahmabrahmanvocative singular neuter noun
    [advaita](गीता 8
    [viśiṣṭādvaita]इति निर्दिष्टं परमम् अक्षरं न क्षरति इति अक्षरं क्षेत्रज्ञं समष्टिरूपम् तथा
    [dvaita]। वेदादिशङ्काव्यावृत्त्यर्थमेतत्। आत्मन्यधि यत्तदध्यात्मम्। आत्माधिकारे यत्तदिति वा। तथा हि -- जैवः स्वभावः। स्वाख्यो भा
    [śuddhādvaita]ेति परमात्मेति भगवानिति शब्द्यते इति भागवतपद्ये [1
    [bhakti]एतद्वै तदक्षरं गार्गि ब्राह्मणा अभिवदन्ति इति श्रुतेः
    [advaita-bhakti]ात्र विवक्षितं ब्रह्मशब्देन नतु सोपाधिकमिति प्रथमप्रश्नस्योत्तरमाह -- अक्षरं न क्षरतीत्यविनाशि अश्नुते वा सर्वमिति सर्वव
  • paramamparamaaccusative singular masculine noun
    [advaita]इति च निरतिशये ब्रह्मणि अक्षरे उपपन्नतरम् विशेषणम्। तस्यैव परस्य ब्रह्मणः प्रतिदेहं प्रत्यगात्मभावः स्वभावः स्वो भावः स
    [viśiṣṭādvaita]अक्षरं न क्षरति इति अक्षरं क्षेत्रज्ञं समष्टिरूपम् तथा
  • svabhāvassvabhāvanominative singular masculine noun
  • adhyātmamadhyātmamnominative singular masculine noun
    [advaita]उच्यते
    [viśiṣṭādvaita]उच्यते स्वभावः प्रकृतिः अनात्मभूतम् आत्मनि संबद्ध्यमानं भूतसूक्ष्मतद्वासनादिकं पञ्चाग्निविद्यायां ज्ञातव्यतया उदितम् तद
  • ucyatevac3rd person singular present indicative passive verb
    [advaita]। आत्मानं देहम् अधिकृत्य प्रत्यगात्मतया प्रवृत्तं परमार्थब्रह्मावसानं वस्तु स्वभावः अध्यात्मम् उच्यते अध्यात्मशब्देन अभि
    [viśiṣṭādvaita]स्वभावः प्रकृतिः अनात्मभूतम् आत्मनि संबद्ध्यमानं भूतसूक्ष्मतद्वासनादिकं पञ्चाग्निविद्यायां ज्ञातव्यतया उदितम् तदुभयं प्
  • bhubhūvocative singular masculine noun
  • utunominative singular masculine noun
    [dvaita]तरे तु कस्मात्अक्षरं परमं ब्रह्म इति सविशेषणमुपादीयते इत्यत आह -- परममि ति
    [śuddhādvaita]कृष्टमक्षरं न क्षरतीत्यक्षरं क्षेत्रज्ञं समष्टिव्यष्टिमूलं कूटस्थं गणितानन्दकमध्यात्मरूपं भगवतोऽभिन्नमपि पृथगुच्यते भगवद
    [bhakti]पत्तिः उद्भवश्च उत्कृष्टत्वेन भवनमुद्भवःआदित्याज्जायते वृष्टिर्वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः इत्युक्तक्रमेण वृद्धिः तौ भूतभावोद
    [advaita-bhakti]तिष्ठद्धोमो वषट्कारप्रयोगान्तः स
  • abhāvaabhāvavocative singular masculine noun
  • udbhavaudbhū2nd person singular imperative active verb
    [advaita]ः भूतभावोद्भवः तं करोतीति भूतभावोद्भवकरः भूतवस्तूत्पत्तिकर इत्यर्थः
    [dvaita]करी च सेश्वरक्रिया चेति विग्रहः। ईश्वरक्रियाग्रहणं कर्मशब्देनैकार्थ्यप्रतिपत्त्यर्थम्। एवंलक्षणो यो विसर्गः स कर्मसंज्ञि
    [śuddhādvaita]करो) विसर्गःअग्नौ प्रास्ताहुतिः सम्यगादित्यमुपतिष्ठति (ते) इति पञ्चम्यामाहुतावापः पुरुषवचसो भवन्ति [छा.उ.5
    [bhakti]श्च उत्कृष्टत्वेन भवनमुद्भवःआदित्याज्जायते वृष्टिर्वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः इत्युक्तक्रमेण वृद्धिः तौ भूतभावोद्भवौ करोति य
  • karaskṛnominative singular masculine noun
  • visargasvisṛjnominative singular masculine noun
    [viśiṣṭādvaita]य ज्ञातव्यत्वे
    [advaita-bhakti]त्यागस्तत्तच्छास्त्रविहितो यागदानहोमात्मकः स इह कर्मसंज्ञितः कर्मशब्देनोक्त इति यावत्
  • karmakarmanvocative singular neuter noun
    [advaita]संज्ञितः कर्मशब्दित इत्येतत्
    [viśiṣṭādvaita]संज्ञितः
    [dvaita]शब्देनैकार्थ्यप्रतिपत्त्यर्थम्
    [śuddhādvaita]पदस्यार्थः विशेषेण सर्जनस्वभावत्वात् इति पूर्वेषां वेद्यं निर्णीत्तम्
    [bhakti]णामुपलक्षणमेतत्
    [advaita-bhakti]धारयपरिग्रहस्य श्रुतपदार्थान्वयेन निषादस्थपत्यधिकरपासिद्धत्वात्
  • samsaaccusative singular masculine noun
    [viśiṣṭādvaita]बद्धमिति यावत्
    [dvaita]भवे तद्व्यावृत्त्यर्थः स्वशब्दः
    [śuddhādvaita]यगादित्यमुपतिष्ठति (ते) इति पञ्चम्यामाहुतावापः पुरुषवचसो भवन्ति [छा.उ.5
    [advaita-bhakti]यगादित्यमुपतिष्ठते
  • jñitasjñānominative singular masculine noun

Intertextual panel

The 8 verses most likely to be intertexts of 8.3, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.

Doctrinal projections

How each major school's commentary tradition reads this verse.

Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_8.3 · anandgiri_8.3
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_8.3 · vedantadeshika_8.3
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_8.3 · jayatirtha_8.3
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_8.3
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_8.3
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_8.3

Theme-list memberships (6)

Show all theme-lists this verse participates in
  • अक्षरwith 8.11, 10.25, 10.33, 11.18, 11.37, 12.1, …
  • अक्षरं ब्रह्मwith 8.21
  • अक्षरं ब्रह्म परमम्with 8.11
  • ब्रह्मwith 1.1, 2.72, 3.14, 3.15, 4.21, 4.24, …
  • भूतभावोद्भवकरो विसर्गः कर्मसंज्ञितःwith 9.7
  • ममैवांशो जीवलोकेwith 3.30, 4.24, 4.40, 5.22