Chapter 6 (Dhyāna-Yoga (The Yoga of Meditation)), verse 2
Krishna → Arjuna · vocative: Pāṇḍava · meter: anuṣṭubh
यं संन्यासम् इति प्राहुर् योगं तं विद्धि पाण्डव | न ह्य् असंन्यस्त-संकल्पो योगी भवति कश्चन
yaṃ saṃnyāsam iti prāhur yogaṃ taṃ viddhi pāṇḍava | na hy asaṃnyasta-saṃkalpo yogī bhavati kaścana
Word-by-word
- yam← īaccusative singular masculine noun
- saṃnyāsam← saṃnyasaccusative singular masculine noun[advaita]इति प्राहुः श्रुतिस्मृतिविदः योगं कर्मानुष्ठानलक्षणं तं परमार्थसंन्यासं विद्धि जानीहि
- iti← inominative singular neuter noun[advaita]प्राहुः श्रुतिस्मृतिविदः योगं कर्मानुष्ठानलक्षणं तं परमार्थसंन्यासं विद्धि जानीहि[viśiṣṭādvaita]आत्मयाथात्म्यज्ञानम् इति प्राहुः तं कर्म योगम्[advaita-bhakti]ब्राह्मणाः पुत्रैषणायाश्च वित्तैषणायाश्च लोकैषणायाश्च व्युत्थायाथ मिक्षाचर्यं चरन्ति इत्याद्याः
- prāhus← prabrū3rd person plural present indicative active verb[śuddhādvaita]त्यागविधया तं योगमेव विद्धि
- yogam← yujaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]एव विद्धि। तद् उपपादयति न ह्यसंन्यस्तसंकल्पो योगी भवति कश्चन इति। आत्मयाथात्म्यानुसन्धानेन अनात्मनि प्रकृतौ आत्मसंकल्पः
- tam← tayaccusative singular masculine noun[advaita]। ध्यानयोगस्य फलनिरपेक्षः कर्मयोगो बहिरङ्गं साधनमिति तं संन्यासत्वेन स्तुत्वा अधुना कर्मयोगस्य ध्यानयोगसाधनत्वं दर्शयति[viśiṣṭādvaita]।कर्मयोग एव अप्रमादेन योगं साधयति इत्याह
- viddhi← vid2nd person singular imperative active verb[advaita]जानीहि[viśiṣṭādvaita]। तद् उपपादयति न ह्यसंन्यस्तसंकल्पो योगी भवति कश्चन इति। आत्मयाथात्म्यानुसन्धानेन अनात्मनि प्रकृतौ आत्मसंकल्पः संन्यस्तः[śuddhādvaita]यत्रत्यकर्मसु फलसङ्कल्पत्यागस्य निरूप्यमाणत्वात्। तथाहि नहीति। असन्न्यस्तसङ्कल्पः योगी न भवति। तादृशकर्मकर्त्ता चेद्योग[advaita-bhakti]। हे पाण्डव अब्रह्मदत्तं ब्रह्मदत्तमित्याह तं वयं मन्यामहे ब्रह्मदत्तसदृशोऽयमिति न्यायात्परशब्दः परत्र प्रयुज्यमानः सादृ
- pāṇḍava← pāṇḍavavocative singular masculine noun[advaita]। कर्मयोगस्य प्रवृत्तिलक्षणस्य तद्विपरीतेन निवृत्तिलक्षणेन परमार्थसंन्यासेन कीदृशं सामान्यमङ्गीकृत्य तद्भाव उच्यते इत्यप[advaita-bhakti]अब्रह्मदत्तं ब्रह्मदत्तमित्याह तं वयं मन्यामहे ब्रह्मदत्तसदृशोऽयमिति न्यायात्परशब्दः परत्र प्रयुज्यमानः सादृश्यं बोधयति
- na← navocative singular neuter noun[advaita]्यासं संन्यासम् इति प्राहुः श्रुतिस्मृतिविदः योगं कर्मानुष्ठानलक्षणं तं परमार्थसंन्यासं विद्धि जानीहि[viśiṣṭādvaita]योग इति आत्मयाथात्म्यज्ञानम् इति प्राहुः तं कर्म योगम्[dvaita]्न्यासोऽपि योगान्तर्भूत इत्याह यं सन्न्यासमिति[śuddhādvaita]्नाह यं सन्न्यासमिति[bhakti]्यासत्वं संपादयन्नाह यमिति[advaita-bhakti]्यासेऽपि संन्याशब्दप्रयोगे निमित्तभूतं गुणयोगं दर्शयितुमाह यं सर्वकर्मतत्फलपरित्यागं संन्यासमिति प्राहुः श्रुतयःसंन्यास
- hi← hinominative singular masculine noun[advaita]हे पाण्डव। कर्मयोगस्य प्रवृत्तिलक्षणस्य तद्विपरीतेन निवृत्तिलक्षणेन परमार्थसंन्यासेन कीदृशं सामान्यमङ्गीकृत्य तद्भाव उच[viśiṣṭādvaita]उक्तेषु कर्मयोगेषु अनेवंभूतः कश्चन कर्मयोगी भवतियस्य सर्वे समारम्भाः कामसंकल्पवर्जिताः[dvaita]तः। अतएव वक्ष्यत्युपायवानिति अन्तर्भूतत्वादैक्योक्तिरित्यर्थः। सन्न्यासस्य योगान्तर्भूतत्वमुपपाद्यते न ही ति। तदसत् सङ्क[śuddhādvaita]नहीति[bhakti]। कुत इत्यपेक्षायामितिशब्दोक्तो हेतुर्योगेऽप्यस्तीत्याह नहीति। न संन्यस्तः फलसंकल्पो येन सः कर्मनिष्ठो ज्ञाननिष्ठो वा कश[advaita-bhakti]तकर्मानुष्ठानं तं संन्यासं विद्धि
- asam← asaccusative singular masculine noun
- nyasta← nyasvocative singular masculine noun[advaita]संकल्पः असंन्यस्तः अपरित्यक्तः फलविषयः संकल्पः अभिसंधिः येन सः असंन्यस्तसंकल्पः कश्चन कश्चिदपि कर्मी योगी समाधानवान् भवत[viśiṣṭādvaita]संकल्पो योगी भवति कश्चन इति[śuddhādvaita]सङ्कल्पः योगी न भवति[bhakti]ः फलसंकल्पो येन सः कर्मनिष्ठो ज्ञाननिष्ठो वा कश्चिदपि न हि योगी भवति[advaita-bhakti]संकल्पोऽत्यक्तफलसंकल्पः कश्चन कश्चिदपि योगी न भवति अपितु सर्वो योगी त्यक्तफलसंकल्प
- sam← saaccusative singular masculine noun[advaita]इति प्राहुः श्रुतिस्मृतिविदः योगं कर्मानुष्ठानलक्षणं तं परमार्थसंन्यासं विद्धि जानीहि[viśiṣṭādvaita]भवाः मनु.2[śuddhādvaita]पादयन्नाह यं सन्न्यासमिति
- kalpas← kalpanominative singular masculine noun[advaita]य चित्तवेक्षेपहेतुत्वात्[advaita-bhakti]तु रागाख्यस्तृतीयो विपर्ययभेदस्तन्निरोधमात्रमपि गौण्या वृत्त्या योग इति संन्यास इति चोच्यत इति न विरोधः
- yogī← yoginnominative singular masculine noun[advaita]कर्म कुर्वाण[viśiṣṭādvaita]भवति कश्चन इति[dvaita]चेत्युक्त्या प्राप्तात्यन्तभेदशङ्कानिवृत्त्यर्थमिति शेषः[śuddhādvaita]न भवति[bhakti]भवति। अतः फलसंकल्पत्यागसाम्यात्संन्यासात्संन्यासी च फलसंकल्पत्यागादेव चित्तविक्षेपाभावाद्योगी च भवत्येव स इत्यर्थः।[advaita-bhakti]न भवति अपितु सर्वो योगी त्यक्तफलसंकल्प
- bhavati← bhū3rd person singular present indicative active verb[advaita]न संभवतीत्यर्थः फलसंकल्पस्य चित्तवेक्षेपहेतुत्वात्[viśiṣṭādvaita]कश्चन इति[śuddhādvaita]। तादृशकर्मकर्त्ता चेद्योग्येव न। तथा चेद्योग्येवेति भावः।[bhakti]। अतः फलसंकल्पत्यागसाम्यात्संन्यासात्संन्यासी च फलसंकल्पत्यागादेव चित्तविक्षेपाभावाद्योगी च भवत्येव स इत्यर्थः।[advaita-bhakti]अपितु सर्वो योगी त्यक्तफलसंकल्प
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 6.2, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_6.2 · anandgiri_6.2
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_6.2 · vedantadeshika_6.2
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_6.2 · jayatirtha_6.2
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_6.2
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_6.2
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_6.2
Theme-list memberships (7)
Show all theme-lists this verse participates in
- कश्चनwith 3.18, 5.15, 7.26, 8.27
- पाण्डवwith 1.1, 1.2, 1.14, 1.20, 4.35, 10.37, …
- विद्धिwith 2.17, 3.15, 3.32, 4.13, 4.14, 4.32, …
- संकल्पwith 4.19, 6.4, 6.24
- संन्यासwith 1.1, 5.1, 5.2, 5.3, 5.4, 5.6, …
- संन्यासीwith 5.3, 6.1, 6.4
- सात्त्विक त्यागwith 3.9