Chapter 6 (Dhyāna-Yoga (The Yoga of Meditation)), verse 3
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
आरुरुक्षोर् मुनेर् योगं कर्म कारणम् उच्यते | योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणम् उच्यते
ārurukṣor muner yogaṃ karma kāraṇam ucyate | yogārūḍhasya tasyaiva śamaḥ kāraṇam ucyate
Word-by-word
- a← avocative singular masculine noun[advaita]नारूढस्य ध्यानयोगे अवस्थातुमशक्तस्यैवेत्यर्थः[dvaita]परोक्षज्ञानिन इत्यर्थः
- arus← arusnominative singular masculine noun
- ukṣos← ukṣVibhakti.Sasthi dual neuter noun
- munes← muniablative singular masculine noun
- yogam← yujaccusative singular masculine noun[advaita]। कर्म कारणं साधनम् उच्यते। योगारूढस्य पुनः तस्यैव शमः उपशमः सर्वकर्मभ्यो निवृत्तिः कारणं योगारूढस्य साधनम् उच्यते इत्यर[viśiṣṭādvaita]आत्मावलोकनं प्राप्तुम् इच्छोः मुमुक्षोः कर्मयोग
- karma← karmanvocative singular neuter noun[advaita]फलसंन्यासिन इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]योग एव कारणम् उच्यते तस्य एव योगारूढस्य प्रतिष्ठितयोगस्य एव शमः कर्मनिवृत्तिः कारणम् उच्यते। यावदात्मावलोकनरूपमोक्षप्राप[dvaita]कर्त्तव्यं इत्यत आह आरुरुक्षोर्मुनेरिति[śuddhādvaita]स्वधर्मकरणं तदारोहे कारणमुच्यते[bhakti]योग एव प्राप्त इत्याशङ्क्य तस्यावधिमाह आरुरुक्षोरिति। ज्ञानयोगमारोढुं प्राप्तुमिच्छोः पुंसस्तदारोहे कारणं कर्मोच्यते चित[advaita-bhakti]योग एव यावज्जीवमनुष्ठेय इति नेत्याह योगमन्तःकरणशुद्धिरूपं वैराग्यमारुरुक्षोरारोढुमिच्छोर्न त्वारूढस्य मुनेर्भविष्यतः कर्
- kāraṇam← kāraṇanominative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]उच्यते[dvaita]। अपरोक्षज्ञानिनोऽपि समाध्यादि फलमुक्तम् पृ.199200। तस्य सर्वोपशमेन समाधिरेव कारणं प्राधान्येनेत्यर्थः। तथापि यदा भोक्तव
- ucyate← vac3rd person singular present indicative passive verb[advaita]। योगारूढस्य पुनः तस्यैव शमः उपशमः सर्वकर्मभ्यो निवृत्तिः कारणं योगारूढस्य साधनम् उच्यते इत्यर्थः। यावद्यावत् कर्मभ्यः उ[viśiṣṭādvaita]तस्य एव योगारूढस्य प्रतिष्ठितयोगस्य एव शमः कर्मनिवृत्तिः कारणम् उच्यते। यावदात्मावलोकनरूपमोक्षप्राप्तिः तावत्कर्म कार्य
- yoga← yujvocative singular masculine noun[advaita]े अवस्थातुमशक्तस्यैवेत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]म् आत्मावलोकनं प्राप्तुम् इच्छोः मुमुक्षोः कर्मयोग[dvaita]मारुरुक्षोपायसम्पूर्तिमिच्छोः[śuddhādvaita]ेऽपि साङ्ख्यवत्कर्त्तव्यव्यवस्थामाह आरुरुक्षोरिति[bhakti]एव प्राप्त इत्याशङ्क्य तस्यावधिमाह आरुरुक्षोरिति। ज्ञानयोगमारोढुं प्राप्तुमिच्छोः पुंसस्तदारोहे कारणं कर्मोच्यते चित्तश[advaita-bhakti]एव यावज्जीवमनुष्ठेय इति नेत्याह योगमन्तःकरणशुद्धिरूपं वैराग्यमारुरुक्षोरारोढुमिच्छोर्न त्वारूढस्य मुनेर्भविष्यतः कर्मफल
- ārūḍhasya← āruhVibhakti.Sasthi singular masculine noun
- tasya← tadVibhakti.Sasthi singular neuter noun[advaita]ैवेत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]एव योगारूढस्य प्रतिष्ठितयोगस्य एव शमः कर्मनिवृत्तिः कारणम् उच्यते। यावदात्मावलोकनरूपमोक्षप्राप्तिः तावत्कर्म कार्यम् इत[dvaita]सर्वोपशमेन समाधिरेव कारणं प्राधान्येनेत्यर्थः[śuddhādvaita]ैव योगारूढस्य सतः सर्वतः संयतचेतसः शमः समस्तसङ्कल्पपरित्यागस्तद्दाढर्ये कारणं स्थूणाखननवन्मतं योगारूढतया सिद्धत्वात्[bhakti]ावधिमाह आरुरुक्षोरिति[advaita-bhakti]ैव पूर्वं कर्मिणोऽपि सतः शमः सर्वकर्मसंन्यासएव कारणमनुष्ठेयतया ज्ञानपरिपाकसाधनमुच्यते
- eva← evavocative singular neuter noun[advaita]कारो भिन्नक्रमः शमशब्देन संबध्यते[viśiṣṭādvaita]कारणम् उच्यते[dvaita]सुखिनः परम्[bhakti]प्राप्त इत्याशङ्क्य तस्यावधिमाह आरुरुक्षोरिति[advaita-bhakti]यावज्जीवमनुष्ठेय इति नेत्याह योगमन्तःकरणशुद्धिरूपं वैराग्यमारुरुक्षोरारोढुमिच्छोर्न त्वारूढस्य मुनेर्भविष्यतः कर्मफलतृष
- śamas← śamnominative singular masculine noun[advaita]य योगारूढत्वे कारणत्वं विवृणोति यावद्यावदिति[viśiṣṭādvaita]तन्निवृत्तिरेवात्र भवितुमर्हतीत्यभिप्रायेणशमः कर्मनिवृत्तिरित्युक्तम्
- kāraṇam← kāraṇanominative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]उच्यते[dvaita]। अपरोक्षज्ञानिनोऽपि समाध्यादि फलमुक्तम् पृ.199200। तस्य सर्वोपशमेन समाधिरेव कारणं प्राधान्येनेत्यर्थः। तथापि यदा भोक्तव
- ucyate← vac3rd person singular present indicative passive verb[advaita]। योगारूढस्य पुनः तस्यैव शमः उपशमः सर्वकर्मभ्यो निवृत्तिः कारणं योगारूढस्य साधनम् उच्यते इत्यर्थः। यावद्यावत् कर्मभ्यः उ[viśiṣṭādvaita]तस्य एव योगारूढस्य प्रतिष्ठितयोगस्य एव शमः कर्मनिवृत्तिः कारणम् उच्यते। यावदात्मावलोकनरूपमोक्षप्राप्तिः तावत्कर्म कार्य
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 6.3, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_6.3 · anandgiri_6.3
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_6.3 · vedantadeshika_6.3
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_6.3 · jayatirtha_6.3
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_6.3
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_6.3
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_6.3
Theme-list memberships (1)
Show all theme-lists this verse participates in
- आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यतेwith 2.55, 3.30, 4.12, 5.11