Chapter 5 (Karma-Sannyāsa-Yoga (The Yoga of Renunciation)), verse 14
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः | न कर्म-फल-संयोगं स्वभावस् तु प्रवर्तते
na kartṛtvaṃ na karmāṇi lokasya sṛjati prabhuḥ | na karma-phala-saṃyogaṃ svabhāvas tu pravartate
Word-by-word
- na← navocative singular neuter noun[advaita]कर्तृत्वं स्वतः कुरु इति ना पि कर्माणि रथघटप्रासादादीनि ईप्सिततमानि लोकस्य सृजति उत्पादयति प्रभुः आत्मा[viśiṣṭādvaita]ुष्यस्थावरात्मना प्रकृतिसंसर्गेण वर्तमानस्य लोकस्य देवाद्यसाधारणं कर्तृत्वं तत्तदसाधारणानि कर्माणि तत्तत् कर्म जन्यदेवाद[dvaita]च करोति वस्तुत इत्याह न कर्तृत्वमिति। प्रभुर्हि जीवो जडमपेक्ष्य।[śuddhādvaita]ो बन्धुः 6[bhakti]नुएष एव साधु कर्म कारयति तं यमेभ्यो लोकेभ्य उन्निनीषत एष एवासाधु कर्म कारयति तं यमेभ्यो लोकेभ्योऽधो निनीषते इत्यादिश्रुत[advaita-bhakti]भवति एवमात्मनोऽपि कर्तृत्वं कारयितृत्वं
- kartṛtvam← kartṛtvanominative singular neuter noun
- na← navocative singular neuter noun[advaita]कर्तृत्वं स्वतः कुरु इति ना पि कर्माणि रथघटप्रासादादीनि ईप्सिततमानि लोकस्य सृजति उत्पादयति प्रभुः आत्मा[viśiṣṭādvaita]ुष्यस्थावरात्मना प्रकृतिसंसर्गेण वर्तमानस्य लोकस्य देवाद्यसाधारणं कर्तृत्वं तत्तदसाधारणानि कर्माणि तत्तत् कर्म जन्यदेवाद[dvaita]च करोति वस्तुत इत्याह न कर्तृत्वमिति। प्रभुर्हि जीवो जडमपेक्ष्य।[śuddhādvaita]ो बन्धुः 6[bhakti]नुएष एव साधु कर्म कारयति तं यमेभ्यो लोकेभ्य उन्निनीषत एष एवासाधु कर्म कारयति तं यमेभ्यो लोकेभ्योऽधो निनीषते इत्यादिश्रुत[advaita-bhakti]भवति एवमात्मनोऽपि कर्तृत्वं कारयितृत्वं
- karmāṇi← karmanvocative plural neuter noun[advaita]रथघटप्रासादादीनि ईप्सिततमानि लोकस्य सृजति उत्पादयति प्रभुः आत्मा[viśiṣṭādvaita]तत्तत् कर्म जन्यदेवादिफलसंयोगं[śuddhādvaita]तत्फलसंयोगं[bhakti]त्यजेत्
- lokasi← lok2nd person singular present indicative active verb
- a← avocative singular masculine noun[advaita]विद्यालक्षणा प्रकृतिः माया प्रवर्तते दैवी हि इत्यादिना वक्ष्यमाणा[viśiṣṭādvaita]स्य देवतिर्यङ्मनुष्यस्थावरात्मना प्रकृतिसंसर्गेण वर्तमानस्य लोकस्य देवाद्यसाधारणं कर्तृत्वं तत्तदसाधारणानि कर्माणि तत्तत[dvaita]स्य जीवविषयत्वे प्रभुरित्येतदसम्भवीत्यत आह प्रभुर्ही ति[śuddhādvaita]न्यथा कर्तृत्वाद्यहङ्कारादिना मिथ्याचरणमेव भविष्यति[bhakti]नाद्यविद्याकामवशात्प्रवृत्तिस्वभावं जीवलोकमीश्वरः कर्मसु नियुङ्क्ते न तु स्वयमेव कर्तृत्वादिकमुत्पादयतीत्यर्थः[advaita-bhakti]थवा नभसि तलमलिनतादिवद्वस्तुवृत्त्या तत्र नास्त्येवेति संदेहापोहायाह लोकस्य देहादेः कर्तृत्वं प्रभुरात्मा स्वामी न सृजति
- sṛjati← sṛj3rd person singular present indicative active verb[advaita]उत्पादयति प्रभुः आत्मा[viśiṣṭādvaita]नोत्पादयति[śuddhādvaita]। किन्तु तादृशः स्वभावो लोकनिष्ठः स्वत एव प्रवर्तते। अन्यथा परमात्मनो वैषम्यनैर्घृण्यप्रसङ्गः।[bhakti]किंतु जीवस्यैव स्वभावोऽविद्यैव कर्तृत्वादिरूपेण प्रवर्तते[advaita-bhakti]त्वं कुर्विति नियोगेन
- prabhus← prabhūnominative singular masculine noun
- na← navocative singular neuter noun[advaita]कर्तृत्वं स्वतः कुरु इति ना पि कर्माणि रथघटप्रासादादीनि ईप्सिततमानि लोकस्य सृजति उत्पादयति प्रभुः आत्मा[viśiṣṭādvaita]ुष्यस्थावरात्मना प्रकृतिसंसर्गेण वर्तमानस्य लोकस्य देवाद्यसाधारणं कर्तृत्वं तत्तदसाधारणानि कर्माणि तत्तत् कर्म जन्यदेवाद[dvaita]च करोति वस्तुत इत्याह न कर्तृत्वमिति। प्रभुर्हि जीवो जडमपेक्ष्य।[śuddhādvaita]ो बन्धुः 6[bhakti]नुएष एव साधु कर्म कारयति तं यमेभ्यो लोकेभ्य उन्निनीषत एष एवासाधु कर्म कारयति तं यमेभ्यो लोकेभ्योऽधो निनीषते इत्यादिश्रुत[advaita-bhakti]भवति एवमात्मनोऽपि कर्तृत्वं कारयितृत्वं
- karma← karmanvocative singular neuter noun[advaita]ाणि रथघटप्रासादादीनि ईप्सिततमानि लोकस्य सृजति उत्पादयति प्रभुः आत्मा[viśiṣṭādvaita]ाणि तत्तत् कर्म जन्यदेवादिफलसंयोगं[śuddhādvaita]ाणि तत्फलसंयोगं[bhakti]कारयति तं यमेभ्यो लोकेभ्य उन्निनीषत एष एवासाधु कर्म कारयति तं यमेभ्यो लोकेभ्योऽधो निनीषते इत्यादिश्रुतेः परमेश्वरेणैव श[advaita-bhakti]ाणीप्सिततमानि घटादीनि स्वयं सृजति कर्तापि न भवतीत्यर्थः
- phala← phal2nd person singular imperative active verb[advaita]ेन संयोगं न कर्मफलसंयोगम्[viśiṣṭādvaita]संयोगं[śuddhādvaita]संयोगं[bhakti]ेषु कर्मसु कर्तृत्वेन प्रयुज्यमानोऽस्वतन्त्रः पुरुषः कथं तानि कर्माणि त्यजेत्[advaita-bhakti]संबन्धं सृजति भोजयितापि भोक्तापि न भवतीत्यर्थः
- saṃyogam← saṃyujaccusative singular masculine noun[advaita]। यदि किञ्चिदपि स्वतः न करोति न कारयति च देही कः तर्हि कुर्वन् कारयंश्च प्रवर्तते इति उच्यते स्वभावस्तु स्वो भावः स्वभाव
- svabhāvas← svabhāvanominative singular masculine noun[advaita]तु स्वो भावः स्वभावः अविद्यालक्षणा प्रकृतिः माया प्रवर्तते दैवी हि इत्यादिना वक्ष्यमाणा[advaita-bhakti]तु अज्ञानात्मिका दैवी माया प्रकृतिः प्रवर्तते
- tu← tunominative singular masculine noun[advaita]स्वो भावः स्वभावः अविद्यालक्षणा प्रकृतिः माया प्रवर्तते दैवी हि इत्यादिना वक्ष्यमाणा[viśiṣṭādvaita]प्रवर्तते स्वभावः प्रकृतिवासना अनादिकालप्रवृत्तपूर्वपूर्वकर्मजनितदेवाद्याकारप्रकृतिसंसर्गकृततत्तदात्माभिमानजनितवासनाकृत[dvaita]त इत्याह न कर्तृत्वमिति[śuddhādvaita]रात्मैव नान्यः सोऽपि प्राकृतस्वभावमय इति तन्निरोधं दृढयितुं सिद्धान्तमाह न कर्तृत्वमिति[bhakti]जीवस्यैव स्वभावोऽविद्यैव कर्तृत्वादिरूपेण प्रवर्तते[advaita-bhakti]वृत्त्या तत्र नास्त्येवेति संदेहापोहायाह लोकस्य देहादेः कर्तृत्वं प्रभुरात्मा स्वामी न सृजति त्वं कुर्विति नियोगेन
- pravartate← pravṛt3rd person singular present indicative active verb[advaita]इति उच्यते स्वभावस्तु स्वो भावः स्वभावः अविद्यालक्षणा प्रकृतिः माया प्रवर्तते दैवी हि इत्यादिना वक्ष्यमाणा[viśiṣṭādvaita]स्वभावः प्रकृतिवासना अनादिकालप्रवृत्तपूर्वपूर्वकर्मजनितदेवाद्याकारप्रकृतिसंसर्गकृततत्तदात्माभिमानजनितवासनाकृतम् ईदृशं क[śuddhādvaita]। अन्यथा परमात्मनो वैषम्यनैर्घृण्यप्रसङ्गः।[bhakti]। अनाद्यविद्याकामवशात्प्रवृत्तिस्वभावं जीवलोकमीश्वरः कर्मसु नियुङ्क्ते न तु स्वयमेव कर्तृत्वादिकमुत्पादयतीत्यर्थः।
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 5.14, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_5.14 · anandgiri_5.14
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_5.14 · vedantadeshika_5.14
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_5.14 · jayatirtha_5.14
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_5.14
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_5.14
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_5.14
Theme-list memberships (9)
Show all theme-lists this verse participates in
- कर्माणिwith 1.1, 2.48, 3.26, 3.27, 3.30, 4.14, …
- न कर्माणिwith 4.41
- नैव किञ्चित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित्with 5.8, 5.9
- प्रकृतिं यान्ति भूतानिwith 3.33
- प्रभुwith 9.16, 9.17, 9.18, 9.24, 11.4
- प्रभुःwith 5.15, 9.18
- मा कर्मफलहेतुर्भूःwith 2.47
- संयोगwith 5.27, 5.28, 6.23, 6.43, 13.26, 18.38
- स्वभावःwith 2.7