Chapter 16

अभयं सत्त्व-संशुद्धिर् ज्ञान-योग-व्यवस्थितिः | दानं दमश् च यज्ञश् च स्वाध्यायस् तप आर्जवम्

अहिंसा सत्यम् अक्रोधस् त्यागः शान्तिर् अपैशुनम् | दया भूतेष्व् अलोलुप्त्वं मार्दवं ह्रीर् अचापलम्

तेजः क्षमा धृतिः शौचम् अद्रोहो नातिमानिता | भवन्ति संपदं दैवीम् अभिजातस्य भारत

दम्भो दर्पो ऽतिमानश् च क्रोधः पारुष्यम् एव च | अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ संपदम् आसुरीम्

दैवी संपद् विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता | मा शुचः संपदं दैवीम् अभिजातो ऽसि पाण्डव

द्वौ भूत-सर्गौ लोके ऽस्मिन् दैव आसुर एव च | दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे शृणु

प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च जना न विदुर् आसुराः | न शौचं नापि चाचारो न सत्यं तेषु विद्यते

असत्यम् अप्रतिष्ठं ते जगद् आहुर् अनीश्वरम् | अपरस्पर-संभूतं किम् अन्यत् काम-हैतुकम्

एतां दृष्टिम् अवष्टभ्य नष्टात्मानो ऽल्प-बुद्धयः | प्रभवन्त्य् उग्र-कर्माणः क्षयाय जगतो ऽहिताः

कामम् आश्रित्य दुष्पूरं दम्भ-मान-मदान्विताः | मोहाद् गृहीत्वासद्-ग्राहान् प्रवर्तन्ते ऽशुचिव्रताः

चिन्ताम् अपरिमेयां च प्रलयान्ताम् उपाश्रिताः | कामोपभोग-परमा एतावद् इति निश्चिताः

आशा-पाश-शतैर् बद्धाः काम-क्रोध-परायणाः | ईहन्ते काम-भोगार्थम् अन्यायेनार्थ-संचयान्

इदम् अद्य मया लब्धम् इदं प्राप्स्ये मनोरथम् | इदम् अस्तीदम् अपि मे भविष्यति पुनर् धनम्

असौ मया हतः शत्रुर् हनिष्ये चापरान् अपि | ईश्वरो ऽहम् अहं भोगी सिद्धो ऽहं बलवान् सुखी

आढ्यो ऽभिजनवान् अस्मि को ऽन्यो ऽस्ति सदृशो मया | यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्य् अज्ञान-विमोहिताः

अनेक-चित्त-विभ्रान्ता मोह-जाल-समावृताः | प्रसक्ताः काम-भोगेषु पतन्ति नरके ऽशुचौ

आत्म-संभाविताः स्तब्धा धन-मान-मदान्विताः | यजन्ते नाम-यज्ञैस् ते दम्भेनाविधि-पूर्वकम्

अहंकारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः | माम् आत्म-पर-देहेषु प्रद्विषन्तो ऽभ्यसूयकाः

तान् अहं द्विषतः क्रूरान् संसारेषु नराधमान् | क्षिपाम्य् अजस्रम् अशुभान् आसुरीष्व् एव योनिषु

आसुरीं योनिम् आपन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि | माम् अप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्य् अधमां गतिम्

त्रि-विधं नरकस्येदं द्वारं नाशनम् आत्मनः | कामः क्रोधस् तथा लोभस् तस्माद् एतत् त्रयं त्यजेत्

एतैर् विमुक्तः कौन्तेय तमो-द्वारैस् त्रिभिर् नरः | आचरत्य् आत्मनः श्रेयस् ततो याति परां गतिम्

यः शास्त्र-विधिम् उत्सृज्य वर्तते काम-कारतः | न स सिद्धिम् अवाप्नोति न सुखं न परां गतिम्

तस्माच् छास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्य-व्यवस्थितौ | ज्ञात्वा शास्त्र-विधानोक्तं कर्म कर्तुम् इहार्हसि