Chapter 16 (Daivāsura-Sampad-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction Between Divine and Demonic Endowments)), verse 8
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
असत्यम् अप्रतिष्ठं ते जगद् आहुर् अनीश्वरम् | अपरस्पर-संभूतं किम् अन्यत् काम-हैतुकम्
asatyam apratiṣṭhaṃ te jagad āhur anīśvaram | aparaspara-saṃbhūtaṃ kim anyat kāma-haitukam
Word-by-word
- asati← as3rd person singular present indicative active verb
- am← aaccusative singular masculine noun
- apratiṣṭham← apratiṣṭhaaccusative singular masculine noun
- te← tānominative dual feminine noun[advaita]आसुराः जनाः जगत् आहुः? अनीश्वरम् न[viśiṣṭādvaita]न धृता हि पृथिवी? सर्वान् लोकान् बिभर्ति[dvaita]षामेव सत्यम् [बृ.उ.2[śuddhādvaita][तैत्ति.2[bhakti]रन्? ईश्वरानङ्गीकारे[advaita-bhakti]श्वरो नियन्ता यस्य तदनीश्वरं ते आसुरा जगदाहुः
- jagat← jagatnominative singular masculine noun[advaita]सर्वम् असत्यम्? अप्रतिष्ठं[viśiṣṭādvaita]एतत् सत्यशब्दनिर्दिष्टब्रह्मकार्यतया ब्रह्मात्मकम् इति न आहुः[śuddhādvaita]कामहैतुकमिति वदन्ति सहजासुराः[bhakti]किमन्यत्कारणमस्य? नास्त्यन्यत्किंचित्? किंतु कामहैतुकम्[advaita-bhakti]कामहैतुकं कामहेतुकमेव कामहैतुकं कामातिरिक्तकारणशून्यम्
- āhus← brū3rd person plural present indicative active verb
- anīśvaram← anīśvaraaccusative singular masculine noun[advaita]न च धर्माधर्मसव्यपेक्षकः अस्य शासिता ईश्वरः विद्यते इति अतः अनीश्वरं जगत् आहुः। किं च? अपरस्परसंभूतं कामप्रयुक्तयोः स्त
- aparas← aparanominative singular masculine noun[advaita]परसंभूतं कामप्रयुक्तयोः स्त्रीपुरुषयोः अन्योन्यसंयोगात् जगत् सर्वं संभूतम्[viśiṣṭādvaita]परसम्भूतं किम् अन्यत् योषित्पुरुषयोः परस्परसम्बन्धेन जातम् इदं मनुष्यपश्वादिकम् उपलभ्यते[dvaita]परसम्भूतं इत्यस्यापरं परस्मात् सम्भूतमिति व्याख्यानमसत् प्रतिषेधप्रकरणात्[śuddhādvaita]परसम्भूतं अपरस्परसम्भूतयोरन्योन्यसङ्गतयोः प्रकृतिरूपयोषित्पुरुषयोः परस्परसम्बन्धेन जातमिदं मनुष्यपश्वाद्युपलभ्यतेऽनेवम्भ[bhakti]परसंभूतमिति[advaita-bhakti]परेति। अपरस्परसंभूतं कामप्रयुक्तयोः स्त्रीपुंसयोरन्योन्यसंयोगात्संभूतं जगत्कामहैतुकं कामहेतुकमेव कामहैतुकं कामातिरिक्तका
- para← pṝ2nd person singular imperative active verb[advaita]स्परसंभूतं कामप्रयुक्तयोः स्त्रीपुरुषयोः अन्योन्यसंयोगात् जगत् सर्वं संभूतम्[viśiṣṭādvaita]ब्रह्मणा सर्वेश्वरेण मया एतत् नियमितम् इति[dvaita]ीत्येनाहुः[śuddhādvaita]मकाष्ठापन्नसत्यवस्तुकृतिसाध्यत्वात्तदात्मकं जगदेतत्तदसुरा असत्यमाहुः मायास्वाज्ञानकल्पितत्वादियुक्तिभिः[bhakti]स्परसंभूतमिति[advaita-bhakti]्यविषयं तत्त्वावेदकं वेदाख्यं प्रमाणं तदुपजीवि पुराणादि
- saṃbhūtam← samasaccusative singular masculine noun[advaita]। किमन्यत् कामहैतुकं कामहेतुकमेव कामहैतुकम्। किमन्यत् जगतः कारणम् न किञ्चित् अदृष्टं धर्माधर्मादि कारणान्तरं विद्यते जगत
- kim← kimnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]अन्यत् योषित्पुरुषयोः परस्परसम्बन्धेन जातम् इदं मनुष्यपश्वादिकम् उपलभ्यते
- anyat← anyavocative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]योषित्पुरुषयोः परस्परसम्बन्धेन जातम् इदं मनुष्यपश्वादिकम् उपलभ्यते
- kāma← kāmavocative singular masculine noun[advaita]प्रयुक्तयोः स्त्रीपुरुषयोः अन्योन्यसंयोगात् जगत् सर्वं संभूतम्[viśiṣṭādvaita]हेतुकम् इति[śuddhādvaita]हैतुकमिति वदन्ति सहजासुराः[bhakti]हैतुकम्[advaita-bhakti]प्रयुक्तयोः स्त्रीपुंसयोरन्योन्यसंयोगात्संभूतं जगत्कामहैतुकं कामहेतुकमेव कामहैतुकं कामातिरिक्तकारणशून्यम्
- ha← havocative singular masculine noun[advaita]ुः? अनीश्वरम् न[viśiṣṭādvaita]्मकार्यतया ब्रह्मात्मकम् इति न आहुः[dvaita]ुः। तस्योपनिषत्सत्यस्य सत्यमिति प्राणा वै सत्यं तेषामेव सत्यम् [बृ.उ.2।1।20] इति हि श्रुतिः। द्वे वा व ब्रह्मणो रूपे मूर[śuddhādvaita]ुः मायास्वाज्ञानकल्पितत्वादियुक्तिभिः[bhakti]-- असत्यमिति[advaita-bhakti]ासादीनि सन्ति तत्कथं प्रवृत्तिनिवृत्तितत्प्रमाणाद्यज्ञानं? ज्ञाने वाज्ञोल्लङ्घिनां शासितरि भगवति सति कथं तदननुष्ठानेन शौ
- ait← i3rd person singular imperfect active verb
- uk← vacnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]तम्।वदन्ति च एवम् अपरस्परसम्भूतं किम् अन्यत् योषित्पुरुषयोः परस्परसम्बन्धेन जातम् इदं मनुष्यपश्वादिकम् उपलभ्यते। अनेवंभू
- am← aaccusative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 16.8, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_16.8 · anandgiri_16.8
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_16.8 · vedantadeshika_16.8
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_16.8 · jayatirtha_16.8
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_16.8
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_16.8
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_16.8
Theme-list memberships (1)
Show all theme-lists this verse participates in
- सत्यम्with 10.4, 10.5, 16.2