Chapter 16 (Daivāsura-Sampad-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction Between Divine and Demonic Endowments)), verse 4
Krishna → Arjuna · vocative: Pārtha · meter: anuṣṭubh
दम्भो दर्पो ऽतिमानश् च क्रोधः पारुष्यम् एव च | अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ संपदम् आसुरीम्
dambho darpo 'timānaś ca krodhaḥ pāruṣyam eva ca | ajñānaṃ cābhijātasya pārtha saṃpadam āsurīm
Word-by-word
- dambhas← dambhanominative singular masculine noun
- darpas← darpanominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]य विशेषमाहविषयानुभवनिमित्त इति
- atimānas← atimannominative plural masculine noun
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]। पारुष्यमेव च परुषवचनम् -- यथा काणम् चक्षुष्मान् विरूपम् रूपवान् हीनाभिजनम् उत्तमाभिजनः इत्यादि। अज्ञानं च अविवेकज्ञानं[viśiṣṭādvaita]स्वविद्याभिजनाननुगुणोऽभिमानः[śuddhādvaita]कारैः पूर्वप्रतियोगिनो गृह्यन्ते स्पष्टमन्यत्[bhakti]ित्तस्योत्सेकः? अभिमानो व्याख्यातः? क्रोधः प्रसिद्धः? पारुष्यं निष्ठुरत्वम्? अज्ञानमविवेकः? आसुरीमित्युपलक्षणम्[advaita-bhakti]वा असुराश्चोभये प्राजापत्याः तं स्पृधिरे ततोऽसुरा अतिमानेनैव कस्मिन्नु वयं जुहुवामेति स्वेष्वेवास्येषु जुह्वतश्चेरुस्ते
- krodhas← krodhanominative singular masculine noun[advaita]तु कोपापरपर्यायः स्वपरापकारप्रवृत्तिहेतुर्नेत्रादिविकारलिङ्गोऽन्तःकरणवृत्तिविशेषः
- pāruṣyam← pāruṣyanominative singular neuter noun
- eva← evavocative singular neuter noun[viśiṣṭādvaita]साधुबहिष्काराच्छास्त्रबहिष्कारोऽपि स्यादेवेत्यर्थः[śuddhādvaita]? अतोऽसुरा मापृस्ष्टाःत्रयः प्राजापत्याः ৷৷. देवा मनुष्या असुराश्च [बृ.उ.5[advaita-bhakti]भवन्ति न त्वभयाद्या गुणा इत्यर्थः
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]। पारुष्यमेव च परुषवचनम् -- यथा काणम् चक्षुष्मान् विरूपम् रूपवान् हीनाभिजनम् उत्तमाभिजनः इत्यादि। अज्ञानं च अविवेकज्ञानं[viśiṣṭādvaita]स्वविद्याभिजनाननुगुणोऽभिमानः[śuddhādvaita]कारैः पूर्वप्रतियोगिनो गृह्यन्ते स्पष्टमन्यत्[bhakti]ित्तस्योत्सेकः? अभिमानो व्याख्यातः? क्रोधः प्रसिद्धः? पारुष्यं निष्ठुरत्वम्? अज्ञानमविवेकः? आसुरीमित्युपलक्षणम्[advaita-bhakti]वा असुराश्चोभये प्राजापत्याः तं स्पृधिरे ततोऽसुरा अतिमानेनैव कस्मिन्नु वयं जुहुवामेति स्वेष्वेवास्येषु जुह्वतश्चेरुस्ते
- ajñās← jñā2nd person singular imperfect active verb
- nam← naaccusative singular masculine noun[advaita]-- यथा काणम् चक्षुष्मान् विरूपम् रूपवान् हीनाभिजनम् उत्तमाभिजनः इत्यादि[viśiṣṭādvaita]। दर्पः कृत्याकृत्याविवेककरो विषयानुभवनिमित्तो हर्षः।, अतिमानः च स्वविद्याभिजनाननुगुणोऽभिमानः। क्रोधः परपीडाफलचित्तविकार
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]। पारुष्यमेव च परुषवचनम् -- यथा काणम् चक्षुष्मान् विरूपम् रूपवान् हीनाभिजनम् उत्तमाभिजनः इत्यादि। अज्ञानं च अविवेकज्ञानं[viśiṣṭādvaita]स्वविद्याभिजनाननुगुणोऽभिमानः[śuddhādvaita]कारैः पूर्वप्रतियोगिनो गृह्यन्ते स्पष्टमन्यत्[bhakti]ित्तस्योत्सेकः? अभिमानो व्याख्यातः? क्रोधः प्रसिद्धः? पारुष्यं निष्ठुरत्वम्? अज्ञानमविवेकः? आसुरीमित्युपलक्षणम्[advaita-bhakti]वा असुराश्चोभये प्राजापत्याः तं स्पृधिरे ततोऽसुरा अतिमानेनैव कस्मिन्नु वयं जुहुवामेति स्वेष्वेवास्येषु जुह्वतश्चेरुस्ते
- abhijātasya← abhijanVibhakti.Sasthi singular masculine noun[advaita]पार्थ[viśiṣṭādvaita]भवन्ति
- pārtha← pārthavocative singular masculine noun[advaita]। किम् अभिजातस्येति? आह -- संपदम् आसुरीम् असुराणां संपत् आसुरी ताम् अभिजातस्य इत्यर्थः।।अनयोः संपदोः कार्यम् उच्यते --,[advaita-bhakti]ेति संबोधयन्विशुद्धमातृकत्वेन तदयोग्यत्वं सूचयति
- sam← saaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]पदमभिव्यक्तुमाह -- भगवदाज्ञातिवृत्तिशीला इति[śuddhādvaita]पदमाह -- दम्भ इति
- padam← padaccusative singular masculine noun[advaita]आसुरीम् असुराणां संपत् आसुरी ताम् अभिजातस्य इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]अभिजातस्य भवन्ति
- āsus← as3rd person plural perfect active verb
- īm← īaccusative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 16.4, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_16.4 · anandgiri_16.4
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_16.4 · vedantadeshika_16.4
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_16.4 · jayatirtha_16.4
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_16.4
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_16.4
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_16.4
Theme-list memberships (4)
Show all theme-lists this verse participates in
- अज्ञानwith 3.26, 3.28, 4.42, 5.10, 5.15, 5.16, …
- क्रोधwith 1.34, 1.35, 2.56, 2.62, 2.63, 3.37, …
- ज्ञानwith 1.1, 3.1, 3.2, 3.3, 3.26, 3.32, …
- पार्थwith 1.25, 1.26, 1.28, 1.29, 1.30, 2.3, …