Chapter 16 (Daivāsura-Sampad-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction Between Divine and Demonic Endowments)), verse 1
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
अभयं सत्त्व-संशुद्धिर् ज्ञान-योग-व्यवस्थितिः | दानं दमश् च यज्ञश् च स्वाध्यायस् तप आर्जवम्
abhayaṃ sattva-saṃśuddhir jñāna-yoga-vyavasthitiḥ | dānaṃ damaś ca yajñaś ca svādhyāyas tapa ārjavam
Word-by-word
- abhayam← abhayaaccusative singular masculine noun[advaita]अभीरुता[viśiṣṭādvaita]। सत्त्वसंशुद्धिः सत्त्वस्य अन्तःकरणस्य रजस्तमोभ्याम् असंस्पृष्टत्वम्। ज्ञानयोगव्यवस्थितिः प्रकृतिवियुक्तात्मस्वरूपविवेक
- sat← satnominative singular masculine noun[advaita]त्वसंशुद्धिः सत्त्वस्य अन्तःकरणस्य संशुद्धिः संव्यवहारेषु परवञ्चनामायानृतादिपरिवर्जनं शुद्धसत्त्वभावेन व्यवहारः इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]त्वसंशुद्धिः सत्त्वस्य अन्तःकरणस्य रजस्तमोभ्याम् असंस्पृष्टत्वम्[dvaita]?देवद्विजगुरुप्राज्ञ -- [17[bhakti]त्वस्य चित्तस्य संशुद्धिः सुप्रसन्नता? ज्ञानयोगे आत्मज्ञानोपाये व्यवस्थितिः परिनिष्ठा? दानं स्वभोज्यस्यान्नादेर्यथोचितं[advaita-bhakti]त्वस्यान्तःकरणस्य शुद्धिर्निर्मलता तस्याः सम्यक्ता भगवत्तत्त्वस्फूर्तियोग्यता सत्त्वसंशुद्धिः परवञ्चनमायानृतादिपरिवर्जनं
- tva← tvavocative singular neuter noun[advaita]संशुद्धिः सत्त्वस्य अन्तःकरणस्य संशुद्धिः संव्यवहारेषु परवञ्चनामायानृतादिपरिवर्जनं शुद्धसत्त्वभावेन व्यवहारः इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]संशुद्धिः सत्त्वस्य अन्तःकरणस्य रजस्तमोभ्याम् असंस्पृष्टत्वम्[dvaita]ात् पुनरुक्तिप्रसङ्गात्? अतो वक्ष्यमाणान्तर्गतं यदत्र पृथगुच्यते तद्व्यतिरिक्तमेव? तच्च प्रधानस्यैवोपलक्षणत्वोपपत्तेर्नो[śuddhādvaita]ादसम्मूढस्य दैवत्वं? तदितरस्य चासुरत्वमिति विभजन् पूर्वं दैवीं सम्पदमाह त्रिभिः श्रीभगवान् -- अभयमिति[bhakti]ा दैवीमेवाश्रिता नराः[advaita-bhakti]ेनोक्तास्ताश्च दैव्यासुरी राक्षसी चेति प्राणिनां प्रकृतयो नवमेऽध्याये सूचिताः
- sam← saaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]पदं दैवीमभिजातोऽसि पाण्डव [16[śuddhādvaita]मूढो जानाति पुरुषोत्तमम् [15[advaita-bhakti]यक्ता भगवत्तत्त्वस्फूर्तियोग्यता सत्त्वसंशुद्धिः परवञ्चनमायानृतादिपरिवर्जनं वा परस्य व्याजेन वशीकरणं परवञ्चनं? हृदयेऽन्य
- śuddhis← śudhnominative singular masculine noun
- jñāna← jñāvocative singular masculine noun[advaita]योगव्यवस्थितिः ज्ञानं शास्त्रतः आचार्यतश्च आत्मादिपदार्थानाम् अवगमः? अवगतानाम् इन्द्रियाद्युपसंहारेण एकाग्रतया स्वात्मसं[viśiṣṭādvaita]योगव्यवस्थितिः प्रकृतिवियुक्तात्मस्वरूपविवेकनिष्ठा[dvaita]मोक्षयोः साधनंयतन्तोऽप्यकृतात्मानः [15[śuddhādvaita]मसम्मोहः इत्युक्तत्वादसम्मूढस्य दैवत्वं? तदितरस्य चासुरत्वमिति विभजन् पूर्वं दैवीं सम्पदमाह त्रिभिः श्रीभगवान् -- अभयमित[bhakti]ेऽधिकारिणोऽनधिकारिणश्च विवेकार्थं षोडशाध्यायारम्भः[advaita-bhakti]ोपायानुष्ठानप्रवृत्तिहेतुः सात्त्विकी शुभवासना दैवी प्रकृतिरित्युच्यते
- yoga← yujvocative singular masculine noun[advaita]व्यवस्थितिः ज्ञानं शास्त्रतः आचार्यतश्च आत्मादिपदार्थानाम् अवगमः? अवगतानाम् इन्द्रियाद्युपसंहारेण एकाग्रतया स्वात्मसंवेद[viśiṣṭādvaita]संयोगरूपस्य दुःखस्य[bhakti]े आत्मज्ञानोपाये व्यवस्थितिः परिनिष्ठा? दानं स्वभोज्यस्यान्नादेर्यथोचितं संविभागः? दमो बाह्येन्द्रियसंयमः? यज्ञो यथाधिका[advaita-bhakti]्यता सत्त्वसंशुद्धिः परवञ्चनमायानृतादिपरिवर्जनं वा परस्य व्याजेन वशीकरणं परवञ्चनं? हृदयेऽन्यथा कृत्वा बहिरन्यथा व्यवहरणं
- vyavasthitis← vyavasthānominative singular masculine noun
- dānam← dāaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]। विभागोऽत्र गुणक्रियादिभिर्वक्ष्यमाणैःयया स्वप्नं (सुप्तं) भयं शोकम् [18।35] इत्यादिभिः। तमश्शीलं हि भयम् तत्सात्त्विकस
- damas← damnominative singular masculine noun
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]नामायानृतादिपरिवर्जनं शुद्धसत्त्वभावेन व्यवहारः इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]-- इष्टानिष्टवियोगसंयोगरूपस्य दुःखस्य[dvaita]र्यादि[śuddhādvaita]ासुरत्वमिति विभजन् पूर्वं दैवीं सम्पदमाह त्रिभिः श्रीभगवान् -- अभयमिति[bhakti]्यन्त इति निर्णेतुं तद्विवेकोऽथ षोडशे[advaita-bhakti]मूलान्यनुसन्ततानि कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके इत्यत्र मनुष्यदेहे प्राग्भवीयकर्मानुसारेण व्यज्यमाना वासनाः संसारस्यावान्तर
- yajñas← yajnominative singular masculine noun[advaita]य स्वाध्यायेन पृथक्करणात्[advaita-bhakti]य स्वाध्यायपदेन पृथगुक्तेः
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]नामायानृतादिपरिवर्जनं शुद्धसत्त्वभावेन व्यवहारः इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]-- इष्टानिष्टवियोगसंयोगरूपस्य दुःखस्य[dvaita]र्यादि[śuddhādvaita]ासुरत्वमिति विभजन् पूर्वं दैवीं सम्पदमाह त्रिभिः श्रीभगवान् -- अभयमिति[bhakti]्यन्त इति निर्णेतुं तद्विवेकोऽथ षोडशे[advaita-bhakti]मूलान्यनुसन्ततानि कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके इत्यत्र मनुष्यदेहे प्राग्भवीयकर्मानुसारेण व्यज्यमाना वासनाः संसारस्यावान्तर
- svādhi← svādhīvocative singular neuter noun
- āyas← inominative singular masculine noun
- tapa← tapvocative singular masculine noun[advaita]ः वक्ष्यमाणं शारीरादि[viśiṣṭādvaita]ः कृच्छ्रचान्द्रायणद्वादश्युपवासादेः भगवत्प्रीणनकर्मयोग्यतापादनस्य करणम्[dvaita]ो ब्रह्मचर्यादि[bhakti]उत्तराध्याये वक्ष्यमाणं शारीरादि? आर्जवमवक्रता[advaita-bhakti]्रवृत्तिहेतुभूता सात्त्विकी शुभवासना दैवी संपत्? शास्त्रातिक्रमेण तन्निषिद्धविषयप्रवृत्तिहेतुभूता राजसी? तामसी चाशुभवासन
- ārjavam← ārjavaaccusative singular masculine noun[advaita]ऋजुत्वं सर्वदा[viśiṣṭādvaita]मनोवाक्कायकर्मवृत्तीनाम् एकनिष्ठा परेषु
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 16.1, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_16.1 · anandgiri_16.1
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_16.1 · vedantadeshika_16.1
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_16.1 · jayatirtha_16.1
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_16.1
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_16.1
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_16.1
Theme-list memberships (5)
Show all theme-lists this verse participates in
- आर्जवम्with 13.7, 17.14
- ज्ञानwith 1.1, 3.1, 3.2, 3.3, 3.26, 3.32, …
- ज्ञान-योगwith 3.3, 5.5
- दानम्with 10.4, 10.5, 17.22
- यज्ञःwith 3.14, 4.33, 8.2, 9.16