Chapter 16 (Daivāsura-Sampad-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction Between Divine and Demonic Endowments)), verse 23
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
यः शास्त्र-विधिम् उत्सृज्य वर्तते काम-कारतः | न स सिद्धिम् अवाप्नोति न सुखं न परां गतिम्
yaḥ śāstra-vidhim utsṛjya vartate kāma-kārataḥ | na sa siddhim avāpnoti na sukhaṃ na parāṃ gatim
Word-by-word
- yas← īnominative plural masculine noun[advaita]य सर्वपुरुषार्थासिद्धिरित्याह -- नापीति[viśiṣṭādvaita]य शास्त्रशब्देनोपात्तत्वात् तद्व्यापारोऽत्र विधिशब्दविवक्षित इत्याह -- विधिरनुशासनमिति[śuddhādvaita]त्ववयवाः पुरुषोत्तमस्य इत्याज्ञाय देवयजनं हरिणा सदोक्तं इति शास्त्रविधिमुत्सृज्य कामकारतः अशास्त्रीयस्वच्छन्दश्रद्धातो व[advaita-bhakti]मादश्रेयोनाचरणस्य श्रेयआचरणस्य न शास्त्रमेव निमित्तं तयोः शास्त्रैकगम्यत्वात्तस्मात् --
- śāstra← śāstravocative singular neuter noun[advaita]विधिं शास्त्रं वेदः[viśiṣṭādvaita]ं वेदाः विधिः अनुशासनम् वेदाख्यं मदनुशासनम् उत्सृज्य[śuddhādvaita]ोक्तस्वधर्माचरणां विना न भवतीत्याह -- य इति[bhakti]विधिं वेदविहितं धर्ममुत्सृज्य[advaita-bhakti]मेव निमित्तं तयोः शास्त्रैकगम्यत्वात्तस्मात् --
- vidhim← vidhāaccusative singular masculine noun
- utsṛjya← utsṛjnominative singular masculine noun[advaita]त्यक्त्वा वर्तते कामकारतः कामप्रयुक्तः सन्? न सः सिद्धिं पुरुषार्थयोग्यताम् अवाप्नोति? न[viśiṣṭādvaita]यः कामकारतो वर्तते स्वच्छन्दानुगणमार्गेण वर्तते? न स सिद्धिम् अवाप्नोति? न काम् अपि आमुष्मिकीं सिद्धिम् अवाप्नोति। न सु[advaita-bhakti]ाश्रद्धया परित्यज्य कामकारतः स्वेच्छामात्रेण वर्तते विहितमपि नाचरति निषिद्धमप्याचरति
- vartate← vṛt3rd person singular present indicative active verb[advaita]कामकारतः कामप्रयुक्तः सन्? न सः सिद्धिं पुरुषार्थयोग्यताम् अवाप्नोति? न[viśiṣṭādvaita]स्वच्छन्दानुगणमार्गेण वर्तते? न स सिद्धिम् अवाप्नोति? न काम्[bhakti]स सिद्धिं तत्त्वज्ञानं न प्राप्नोति[advaita-bhakti]विहितमपि नाचरति निषिद्धमप्याचरति
- kāma← kāmavocative singular masculine noun[advaita]कारतः कामप्रयुक्तः सन्? न सः सिद्धिं पुरुषार्थयोग्यताम् अवाप्नोति? न[viśiṣṭādvaita]कारतो वर्तते स्वच्छन्दानुगणमार्गेण वर्तते? न स सिद्धिम् अवाप्नोति? न काम्[śuddhādvaita]ादित्यागश्च शास्त्रोक्तस्वधर्माचरणां विना न भवतीत्याह -- य इति[bhakti]ादित्यागश्च स्वधर्माचरणं विना न भवतीत्याह -- य इति[advaita-bhakti]कारतः स्वेच्छामात्रेण वर्तते विहितमपि नाचरति निषिद्धमप्याचरति
- na← navocative singular neuter noun[advaita]कारणं विधिप्रतिषेधाख्यम् उत्सृज्य त्यक्त्वा वर्तते कामकारतः कामप्रयुक्तः सन्? न सः सिद्धिं पुरुषार्थयोग्यताम् अवाप्नोति?[viśiṣṭādvaita]ुशासनम् वेदाख्यं मदनुशासनम् उत्सृज्य[śuddhādvaita]ा न भवतीत्याह -- य इति[bhakti]ा न भवतीत्याह -- य इति[advaita-bhakti]ाचरणस्य श्रेयआचरणस्य न शास्त्रमेव निमित्तं तयोः शास्त्रैकगम्यत्वात्तस्मात् --
- sa← savocative singular masculine noun[advaita]्त्रविधिं शास्त्रं वेदः[viśiṣṭādvaita]्त्रं वेदाः विधिः अनुशासनम् वेदाख्यं मदनुशासनम् उत्सृज्य[śuddhādvaita]्त्रोक्तस्वधर्माचरणां विना न भवतीत्याह -- य इति[bhakti]्वधर्माचरणं विना न भवतीत्याह -- य इति[advaita-bhakti]्मादश्रेयोनाचरणस्य श्रेयआचरणस्य न शास्त्रमेव निमित्तं तयोः शास्त्रैकगम्यत्वात्तस्मात् --
- siddhim← sidhaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]अवाप्नोति? न काम्
- ava← uvocative singular masculine noun[advaita]ाप्नोति? न[viśiṣṭādvaita]ाप्नोति? न काम्
- āpnoti← āp3rd person singular present indicative active verb
- na← navocative singular neuter noun[advaita]कारणं विधिप्रतिषेधाख्यम् उत्सृज्य त्यक्त्वा वर्तते कामकारतः कामप्रयुक्तः सन्? न सः सिद्धिं पुरुषार्थयोग्यताम् अवाप्नोति?[viśiṣṭādvaita]ुशासनम् वेदाख्यं मदनुशासनम् उत्सृज्य[śuddhādvaita]ा न भवतीत्याह -- य इति[bhakti]ा न भवतीत्याह -- य इति[advaita-bhakti]ाचरणस्य श्रेयआचरणस्य न शास्त्रमेव निमित्तं तयोः शास्त्रैकगम्यत्वात्तस्मात् --
- sukham← sukhamnominative singular masculine noun
- na← navocative singular neuter noun[advaita]कारणं विधिप्रतिषेधाख्यम् उत्सृज्य त्यक्त्वा वर्तते कामकारतः कामप्रयुक्तः सन्? न सः सिद्धिं पुरुषार्थयोग्यताम् अवाप्नोति?[viśiṣṭādvaita]ुशासनम् वेदाख्यं मदनुशासनम् उत्सृज्य[śuddhādvaita]ा न भवतीत्याह -- य इति[bhakti]ा न भवतीत्याह -- य इति[advaita-bhakti]ाचरणस्य श्रेयआचरणस्य न शास्त्रमेव निमित्तं तयोः शास्त्रैकगम्यत्वात्तस्मात् --
- parām← parāaccusative singular feminine noun
- gatim← gamaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]कुतः परां गतिं प्राप्नोति इत्यर्थः
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 16.23, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_16.23 · anandgiri_16.23
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_16.23 · vedantadeshika_16.23
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_16.23 · jayatirtha_16.23
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_16.23
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_16.23
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_16.23
Theme-list memberships (1)
Show all theme-lists this verse participates in
- सिद्धwith 1.1, 2.48, 3.20, 4.12, 4.22, 4.38, …