Chapter 16 (Daivāsura-Sampad-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction Between Divine and Demonic Endowments)), verse 3
Krishna → Arjuna · vocative: Bhārata · meter: anuṣṭubh
तेजः क्षमा धृतिः शौचम् अद्रोहो नातिमानिता | भवन्ति संपदं दैवीम् अभिजातस्य भारत
tejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucam adroho nātimānitā | bhavanti saṃpadaṃ daivīm abhijātasya bhārata
Word-by-word
- tā← tannominative singular masculine noun[advaita]दीप्तिः[viśiṣṭādvaita]। धृतिः महत्याम् अपि आपदि कृत्यकर्तव्यतावधारणम्। शौचं बाह्यान्तःकरणानां कृत्ययोग्यता शास्त्रीया। अद्रोहः परेषु अनुपरोधः[śuddhādvaita]मभिजातस्य दैवजीवस्य भवन्तीत्यर्थः[bhakti]आत्मन्यतिपूज्यत्वाभिमानस्तदभावो नातिमानिता? एतान्यभयादीनि षड्विंशतिप्रकाराणि दैवीं संपदमभिजातस्य भवन्ति[advaita-bhakti]नि करणानि शरीरं
- ijas← yajnominative plural masculine noun
- kṣamā← kṣamānominative singular masculine noun[advaita]आक्रुष्टस्य ताडितस्य वा अन्तर्विक्रियानुत्पत्तिः? उत्पन्नायां विक्रियायाम् उपशमन् अक्रोधः इति अवोचाम[viśiṣṭādvaita]परनिमित्तपीडानुभवे[dvaita]तु क्रोधाभावेन सहापकर्तुरनपकारः[bhakti]परिभवादिषूत्पद्यमानेषु क्रोधप्रतिबन्धः? धृतिर्दुःखादिभिरवसीदतश्चित्तस्य स्थिरीकरणम्? शौचं बाह्याभ्यन्तरशुद्धिः? अद्रोहो[advaita-bhakti]सत्यपि सामर्थ्ये परिभवहेतुंप्रति क्रोधस्यानुत्पत्तिः
- dhṛtis← dhṛnominative singular masculine noun
- śa← śavocative singular masculine noun[advaita]मन् अक्रोधः इति अवोचाम[viśiṣṭādvaita]ौचं बाह्यान्तःकरणानां कृत्ययोग्यता शास्त्रीया[dvaita]त्रोरपकर्तुः[śuddhādvaita]्रीभगवान् -- अभयमिति[bhakti]्चित्तस्य स्थिरीकरणम्? शौचं बाह्याभ्यन्तरशुद्धिः? अद्रोहो जिघांसाराहित्यं? अतिमानिता आत्मन्यतिपूज्यत्वाभिमानस्तदभावो नात[advaita-bhakti]ेषः। येनोत्तम्भितानि करणानि शरीरं च नावसीदन्ति। एतत्त्रयं क्षत्रियस्यासाधारणम्। शौचमाभ्यन्तरं अर्थप्रयोगादौ मायानृतादिरा
- a← avocative singular masculine noun[advaita]न्तर्विक्रियानुत्पत्तिः? उत्पन्नायां विक्रियायाम् उपशमन् अक्रोधः इति अवोचाम[viśiṣṭādvaita]नभिभवनीयत्वम्[dvaita]क्रोधदोषकृच्छत्रोः क्षमावान्स निगद्यते इत्यभिधानात्[śuddhādvaita]भयमिति[bhakti]द्रोहो जिघांसाराहित्यं? अतिमानिता आत्मन्यतिपूज्यत्वाभिमानस्तदभावो नातिमानिता? एतान्यभयादीनि षड्विंशतिप्रकाराणि दैवीं संप[advaita-bhakti]र्थप्रयोगादौ मायानृतादिराहित्यं नतु मृज्जलादिजनितं बाह्यमत्र ग्राह्यम्
- ucam← vacaccusative singular masculine noun
- at← adnominative singular masculine noun[advaita]यर्थं मानः अतिमानः? सः यस्य विद्यते सः अतिमानी? तद्भावः अतिमानिता? तदभावः नातिमानिता आत्मनः पूज्यतातिशयभावनाभाव इत्यर्थः[advaita-bhakti]यर्थं मानितात्मनि पूज्यत्वातिशयभावनातिमानिता,तदभावो नातिमानिता पूज्येषु नम्रता
- rohas← ruhnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]य ततो विशेषप्रदर्शनायाह -- परेष्वनुपरोध इति
- na← navocative singular neuter noun[advaita]त्वग्गता दीप्तिः[viśiṣṭādvaita]ैः अनभिभवनीयत्वम्[dvaita]सहापकर्तुरनपकारः[śuddhādvaita]ाति पुरुषोत्तमम् [15[bhakti]ेषु क्रोधप्रतिबन्धः? धृतिर्दुःखादिभिरवसीदतश्चित्तस्य स्थिरीकरणम्? शौचं बाह्याभ्यन्तरशुद्धिः? अद्रोहो जिघांसाराहित्यं? अत[advaita-bhakti]भिभाव्यत्वम्
- atimān← atimannominative singular masculine noun
- itā← inominative singular feminine noun
- bhavanti← bhū3rd person plural present indicative active verb[advaita]अभयादीनि एतदन्तानि संपदं अभिजातस्य[viśiṣṭādvaita]। देवसम्बन्धिनी संपत् दैवी देवा भगवदाज्ञानुवृत्तिशीलाः? तेषां संपत्। सा च भगवदाज्ञानुवृत्तिः एव? ताम अभिजातस्य ताम् अभिम[śuddhādvaita]? देवसम्बन्धिनी दैवी[bhakti]। देवयोग्यां सात्त्विकीं संपदमभिलक्ष्य तदाभिमुख्येन जातस्य भाविकल्याणस्य पुंसो भवन्तीत्यर्थः।[advaita-bhakti]निष्पद्यन्ते दैवीं शुद्धसत्वमयीं संपदं वासनासन्ततिं शरीरारम्भकाले पुण्यकर्मभिरभिव्यक्तामभिलक्ष्य जातस्य पुरुषस्यतं विद्
- sam← saaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]बन्धिनी संपत् दैवी देवा भगवदाज्ञानुवृत्तिशीलाः? तेषां संपत्[śuddhādvaita]मूढो जानाति पुरुषोत्तमम् [15
- padam← padaccusative singular masculine noun[advaita]दैवीं देवानां या संपत् ताम् अभिलक्ष्य जातस्य देवविभूत्यर्हस्य भाविकल्याणस्य इत्यर्थः?[viśiṣṭādvaita]अभिजातस्य भवन्ति
- daivīm← daivīaccusative singular feminine noun
- abhijātasya← abhijanVibhakti.Sasthi singular masculine noun[advaita]। किं विशिष्टां संपदम् दैवीं देवानां या संपत् ताम् अभिलक्ष्य जातस्य देवविभूत्यर्हस्य भाविकल्याणस्य इत्यर्थः? हे भारत ।।अ[viśiṣṭādvaita]भवन्ति
- bhās← bhūnominative singular masculine noun
- rata← ramvocative singular masculine noun[advaita]िषेधकः अन्तःकरणवृत्तिविशेषः? येन उत्तम्भितानि करणानि देहश्च न अवसीदन्ति[viśiṣṭādvaita]ि चित्तविकाररहितता[śuddhādvaita]्वमिति विभजन् पूर्वं दैवीं सम्पदमाह त्रिभिः श्रीभगवान् -- अभयमिति[bhakti]िबन्धः? धृतिर्दुःखादिभिरवसीदतश्चित्तस्य स्थिरीकरणम्? शौचं बाह्याभ्यन्तरशुद्धिः? अद्रोहो जिघांसाराहित्यं? अतिमानिता आत्मन[advaita-bhakti]ि क्रोधस्यानुत्पत्तिः
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 16.3, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_16.3 · anandgiri_16.3
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_16.3 · vedantadeshika_16.3
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_16.3 · jayatirtha_16.3
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_16.3
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_16.3
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_16.3
Theme-list memberships (3)
Show all theme-lists this verse participates in
- क्षमाwith 10.4, 10.5, 10.34
- धृतिःwith 10.34, 13.6, 18.33, 18.34, 18.35
- शौचम्with 17.14