Chapter 16 (Daivāsura-Sampad-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction Between Divine and Demonic Endowments)), verse 5
Krishna → Arjuna · vocative: Pāṇḍava · meter: anuṣṭubh
दैवी संपद् विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता | मा शुचः संपदं दैवीम् अभिजातो ऽसि पाण्डव
daivī saṃpad vimokṣāya nibandhāyāsurī matā | mā śucaḥ saṃpadaṃ daivīm abhijāto 'si pāṇḍava
Word-by-word
- daivī← daivīnominative singular feminine noun[advaita]संपत् या? सा विमोक्षाय संसारबन्धनात्[viśiṣṭādvaita]मदाज्ञानुवृत्तिरूपा संपद् विमोक्षाय बन्धात् मुक्तये भवति क्रमेण मत्प्राप्तये भवति इत्यर्थः[dvaita]ं सम्पदमभिजातः प्रतिजातः[śuddhādvaita]सम्पदिति[bhakti]संपदिति[advaita-bhakti]ति। यस्य वर्णस्य यस्याश्रमस्य च या विहिता सात्त्विकी फलाभिसन्धिरहिता क्रिया सा तस्य दैवी संपत्। सा सत्त्वशुद्धिभगवद्भक्त
- sam← saaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]पत् इत्यर्धेन[dvaita]पदमभिजातः प्रतिजातः[śuddhādvaita]पदिति। विमोक्षाय विशेषतो मोक्षाय पुष्टिर्मयादाभेदेन निबन्धायासुरीति नितरां बन्धायाज्ञदुर्ज्ञत्वभेदेनेत्यर्थः। एतन्निशम्य
- pat← patnominative singular masculine noun[advaita]या? सा विमोक्षाय संसारबन्धनात्[viśiṣṭādvaita]इत्यर्धेन[dvaita]तिर्लक्षिसम्बन्धे चोक्तानुपपत्तिः स्यात् किन्तु प्रत्यर्थे लक्षणे कर्मप्रवचनीयः[bhakti]तया युक्तो मयोक्ते तत्त्वज्ञानेऽधिकारी? आसुर्या संपदा युक्तस्तु नित्यं संसारीत्यर्थः[advaita-bhakti]। सा सत्त्वशुद्धिभगवद्भक्तिर्ज्ञानयोगस्थितिपर्यन्ता सती संसारबन्धनाद्विमोक्षाय कैवल्याय भवति अतः सैवोपादेया श्रेयोर्थिभि
- vimokṣāya← vimokṣadative singular masculine noun[advaita]संसारबन्धनात्[viśiṣṭādvaita]बन्धात् मुक्तये भवति क्रमेण मत्प्राप्तये भवति इत्यर्थः[śuddhādvaita]विशेषतो मोक्षाय पुष्टिर्मयादाभेदेन निबन्धायासुरीति नितरां बन्धायाज्ञदुर्ज्ञत्वभेदेनेत्यर्थः[advaita-bhakti]कैवल्याय भवति अतः सैवोपादेया श्रेयोर्थिभिः
- nibandhāyās← nibandhablative singular feminine noun
- us← unominative singular masculine noun
- ī← inominative dual masculine noun
- matā← mannominative singular feminine noun[advaita]अभिप्रेता[viśiṣṭādvaita]इत्युक्ते शास्त्रीयमर्यादानतिलङ्घिन्यपि स्वात्मनिस्थिरो निगूढाहङ्कारः [द.रू.2[advaita-bhakti]संमता शास्त्राणां तदनुसारिणां च
- mā← māvocative singular neuter noun[advaita]शुचः शोकं मा कार्षीः[viśiṣṭādvaita]कृथाः त्वं तु दैवीं संपदम् अभिजातः असि[dvaita]। नायं धातुः सकर्मकः तत्कथं द्वितीया इत्याशङ्क्य अभिलक्ष्य जात इति केचित्(शं.)व्याचक्षते? तदसत्। अर्जुनस्य देवत्वेन देवत[śuddhādvaita]श्वासयति -- मा शुच इति[bhakti]श्वासयति[advaita-bhakti]श्वासयति भगवान् -- मा शुच इति
- śucas← śucnominative plural masculine noun
- sam← saaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]पत् इत्यर्धेन[dvaita]पदमभिजातः प्रतिजातः[śuddhādvaita]पदिति। विमोक्षाय विशेषतो मोक्षाय पुष्टिर्मयादाभेदेन निबन्धायासुरीति नितरां बन्धायाज्ञदुर्ज्ञत्वभेदेनेत्यर्थः। एतन्निशम्य
- padam← padaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]अभिजातः असि
- daivīm← daivīaccusative singular feminine noun[advaita]अभिजातः असि अभिलक्ष्य जातोऽसि? भाविकल्याणः त्वम् असि इत्यर्थः?
- abhijātas← abhijannominative singular masculine noun[dvaita]य पार्थ सम्पदमासुरीम् [16
- asi← as2nd person singular present indicative active verb[advaita]अभिलक्ष्य जातोऽसि? भाविकल्याणः त्वम् असि इत्यर्थः?[viśiṣṭādvaita]। हे पाण्डव धार्मिकाग्रेसरस्य हि पाण्डोः तनयः त्वम् इति अभिप्रायः।
- pāṇḍava← pāṇḍavavocative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]धार्मिकाग्रेसरस्य हि पाण्डोः तनयः त्वम् इति अभिप्रायः[śuddhādvaita]ेति सन्बोधयति[bhakti]? मा शुचः शोकं मा कार्षीः[advaita-bhakti]? पण्डुपुत्रेष्वन्येष्वपि दैवी संपत्प्रसिद्धा किं पुनस्त्वयीति भावः
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 16.5, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_16.5 · anandgiri_16.5
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_16.5 · vedantadeshika_16.5
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_16.5 · jayatirtha_16.5
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_16.5
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_16.5
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_16.5
Theme-list memberships (8)
Show all theme-lists this verse participates in
- कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसुwith 2.47, 3.19, 4.3, 5.17, 7.29, 8.16
- नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाच्युतwith 18.73
- पाण्डवwith 1.1, 1.2, 1.14, 1.20, 4.35, 6.2, …
- पार्थwith 1.25, 1.26, 1.28, 1.29, 1.30, 2.3, …
- पुरुषः सुखदुःखानां भोक्तृत्वे हेतुरुच्यतेwith 3.28
- मा शुचःwith 2.11, 18.66
- यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम्with 5.1
- यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मेwith 2.7, 3.1, 3.2, 5.1