Chapter 16 (Daivāsura-Sampad-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction Between Divine and Demonic Endowments)), verse 21
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
त्रि-विधं नरकस्येदं द्वारं नाशनम् आत्मनः | कामः क्रोधस् तथा लोभस् तस्माद् एतत् त्रयं त्यजेत्
tri-vidhaṃ narakasyedaṃ dvāraṃ nāśanam ātmanaḥ | kāmaḥ krodhas tathā lobhas tasmād etat trayaṃ tyajet
Word-by-word
- tṛ← tṛvocative singular neuter noun
- i← inominative singular masculine noun[advaita]दं द्वारं नाशनम् आत्मनः?[viśiṣṭādvaita]ति। त्रयाणां स्वरूपं पूर्वम् एव व्याख्यातम्। द्वारं मार्गो हेतुः इत्यर्थः। तस्मात् एतत् त्रयं त्यजेत्। तस्माद् अतिघोरनरक[śuddhādvaita]तितस्मादेतत्त्रयं त्यजेत् इति हितोपदेशः[advaita-bhakti]दं त्रिविधं त्रिप्रकारं नरकस्य प्राप्तौ द्वारं साधनं सर्वस्या आसुर्याः संपदो मूलभूतमात्मनो नाशनं सर्वपुरुषार्थायोग्यतासं
- vidham← vidhāaccusative singular masculine noun
- narakasya← narakaVibhakti.Sasthi singular masculine noun[advaita]प्राप्तौ इदं द्वारं नाशनम् आत्मनः?[viśiṣṭādvaita]एतत् त्रिविधं द्वारम्[bhakti]द्वारम्[advaita-bhakti]प्राप्तौ द्वारं साधनं सर्वस्या आसुर्याः संपदो मूलभूतमात्मनो नाशनं सर्वपुरुषार्थायोग्यतासंपादनेनात्यन्ताधमयोनिप्रापकं
- idam← idamnominative singular masculine noun
- dvāram← dvāriaccusative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]तत् च आत्मनो नाशनम् काम क्रोधः लोभ इति। त्रयाणां स्वरूपं पूर्वम् एव व्याख्यातम्। द्वारं मार्गो हेतुः इत्यर्थः। तस्मात्[bhakti]। अतएवात्मनो नाशनं नीचयोनिप्रापकम्। तस्मादेतत्त्रयं सर्वात्मना त्यजेत्।
- na← navocative singular neuter noun[advaita]रकस्य प्राप्तौ इदं द्वारं नाशनम् आत्मनः?[viśiṣṭādvaita]रकस्य एतत् त्रिविधं द्वारम्[śuddhādvaita]ाशे मूलं[bhakti]ामासुरदोषाणां मध्ये सकलदोषमूलभूतं दोषत्रयं सर्वथा वर्जनीयमित्याह -- त्रिविधमिति[advaita-bhakti]न्वासुरी संपदनन्तभेदवती कथं पुरुषायुषेणापि परिहर्तुं शक्येतेत्याशङ्क्य तां संक्षिप्याह -- त्रिविधमिति
- aśanam← aśananominative singular neuter noun
- āt← aablative singular masculine noun[advaita]मनः? यत् द्वारं प्रविशन्नेव नश्यति आत्मा कस्मैचित् पुरुषार्थाय योग्यो न भवति इत्येतत्? अतः उच्यते द्वारं नाशनमात्मनः इति[viśiṣṭādvaita]मनो नाशनम् काम क्रोधः लोभ इति[śuddhādvaita]मनाशे मूलं
- manas← mannominative singular masculine noun
- kāmas← kāmanominative singular masculine noun
- krodhas← krodhanominative singular masculine noun[śuddhādvaita]तथा लोभ इतितस्मादेतत्त्रयं त्यजेत् इति हितोपदेशः[advaita-bhakti]तथा लोभ इति प्राग्व्याख्यातम्
- tathā← tathānominative singular masculine noun[advaita]लोभः। तस्मात् एतत् त्रयं त्यजेत्। यतः एतत् द्वारं नाशनम् आत्मनः तस्मात् कामादित्रयमेतत् त्यजेत्।।त्यागस्तुतिरियम् --,[śuddhādvaita]लोभ इतितस्मादेतत्त्रयं त्यजेत् इति हितोपदेशः[advaita-bhakti]लोभ इति प्राग्व्याख्यातम्
- lobhas← lubhnominative singular masculine noun
- tasmāt← tasmātnominative singular masculine noun[advaita]एतत् त्रयं त्यजेत्[viśiṣṭādvaita]एतत् त्रयं त्यजेत्
- etat← etadvocative singular neuter noun[advaita]त्रयं त्यजेत्[viśiṣṭādvaita]त्रिविधं द्वारम्[advaita-bhakti]त्रयत्यागेनैव सर्वाप्यासुरीसंपत्त्यक्ता भवति
- trayam← trayaaccusative singular masculine noun
- tyajet← tyaj3rd person singular optative active verb[advaita]। यतः एतत् द्वारं नाशनम् आत्मनः तस्मात् कामादित्रयमेतत् त्यजेत्।।त्यागस्तुतिरियम् --,[viśiṣṭādvaita]। तस्माद् अतिघोरनरकहेतुत्वात् कामक्रोधलोभानाम् एतत् त्रितयं दूरतः परित्यजेत्।[śuddhādvaita]इति हितोपदेशः[advaita-bhakti]। एतत्त्रयत्यागेनैव सर्वाप्यासुरीसंपत्त्यक्ता भवति। एतत्त्रयत्यागश्च उत्पन्नस्य विवेकेन कार्यप्रतिबन्धस्ततः परं चानुत्पत
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 16.21, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_16.21 · anandgiri_16.21
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_16.21 · vedantadeshika_16.21
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_16.21 · jayatirtha_16.21
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_16.21
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_16.21
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_16.21
Theme-list memberships (2)
Show all theme-lists this verse participates in
- आत्मनःwith 5.16, 6.5, 6.11, 6.19, 16.22
- क्रोधwith 1.34, 1.35, 2.56, 2.62, 2.63, 3.37, …