Chapter 11 (Viśvarūpa-Darśana-Yoga (The Yoga of the Vision of the Universal Form)), verse 37
Krishna → Arjuna · meter: triṣṭubh
कस्माच् च ते न नमेरन् महात्मन् गरीयसे ब्रह्मणो ऽप्य् आदि-कर्त्रे | अनन्त देवेश जगन्-निवास त्वम् अक्षरं सद् असत् तत्-परं यत्
kasmāc ca te na nameran mahātman garīyase brahmaṇo 'py ādi-kartre | ananta deveśa jagan-nivāsa tvam akṣaraṃ sad asat tat-paraṃ yat
Word-by-word
- kasmāt← kasmātnominative singular masculine noun[viśiṣṭādvaita]इत्यादिकं पूर्वेण सङ्गमयति -- युक्ततामिति
- ca← cavocative singular masculine noun[advaita]्च हेतोः ते तुभ्यं न नमेरन् नमस्कुर्युः हे महात्मन्? गरीयसे गुरुतराय यतः ब्रह्मणः हिरण्यगर्भस्य अपि आदिकर्ता कारणम् अतः[viśiṣṭādvaita]ित् (कठ0 1[dvaita]ासावात्मा चेति महात्मा[śuddhādvaita]्चेति। ऐश्वर्यं वैराग्यं वा ब्रह्मणः समष्टिपुरुषजीवस्यादिकर्तृत्वेनालिप्तत्वात्सदसत्परमक्षरं इति नित्यत्वेन क्षरणाभावान्[bhakti]ब्रह्मणोऽपि जनकाय[advaita-bhakti]्च हेतोस्ते तुभ्यं न नमेरन्न नमस्कुर्युः सिद्धसङ्घाः सर्वेऽपि। हे महात्मन्परमोदारचित्त? हे अनन्त सर्वपरिच्छेदशून्य? हे द
- te← tānominative dual feminine noun[advaita]तुभ्यं न नमेरन् नमस्कुर्युः[viśiṣṭādvaita]तुभ्यं गरीयसे ब्रह्मणः हिरण्यगर्भस्य[dvaita]-- यच्चाप्नोति यदादत्ते यच्चात्ति विषयानिह[bhakti]तुभ्यं न नमेरन्नमस्कारं न कुर्युः[advaita-bhakti]तुभ्यं न नमेरन्न नमस्कुर्युः सिद्धसङ्घाः सर्वेऽपि
- na← navocative singular neuter noun[advaita]नमेरन् नमस्कुर्युः[viśiṣṭādvaita]् ते तुभ्यं गरीयसे ब्रह्मणः हिरण्यगर्भस्य[dvaita]े इति तदाह -- कस्मादित्यादिना[śuddhādvaita]ालिप्तत्वात्सदसत्परमक्षरं इति नित्यत्वेन क्षरणाभावान्निरतिशयैश्वर्यं सर्वविभिन्नधर्माश्रयं त्वमेव ब्रह्मेत्याह[bhakti]्? हे अनन्त? हे देवेश? हे जगन्निवास। कस्माद्धेतोस्ते तुभ्यं न नमेरन्नमस्कारं न कुर्युः। कथंभूताय। ब्रह्मणोऽपि गरीयसे गुर[advaita-bhakti]नमेरन्न नमस्कुर्युः सिद्धसङ्घाः सर्वेऽपि
- nama← namvocative singular masculine noun[advaita]ेरन् नमस्कुर्युः[viśiṣṭādvaita]स्कुर्युः? अनन्त देवेश जगन्निवास त्वम्[dvaita]स्यन्ति [11[bhakti]ेरन्नमस्कारं न कुर्युः[advaita-bhakti]ेरन्न नमस्कुर्युः सिद्धसङ्घाः सर्वेऽपि
- īran← īrnominative singular masculine noun
- mahāt← mahablative singular masculine noun[advaita]मन्? गरीयसे गुरुतराय यतः ब्रह्मणः हिरण्यगर्भस्य[viśiṣṭādvaita]मन् ते तुभ्यं गरीयसे ब्रह्मणः हिरण्यगर्भस्य[dvaita]मा। आत्मशब्दश्चोक्तो भारते -- यच्चाप्नोति यदादत्ते यच्चात्ति विषयानिह। यच्चास्य सन्ततो भावस्तस्मादात्मेति भण्यते इति। तत[bhakti]मन्? हे अनन्त? हे देवेश? हे जगन्निवास। कस्माद्धेतोस्ते तुभ्यं न नमेरन्नमस्कारं न कुर्युः। कथंभूताय। ब्रह्मणोऽपि गरीयसे ग[advaita-bhakti]मन्परमोदारचित्त?
- man← maṅkinominative singular masculine noun[advaita]? गरीयसे गुरुतराय यतः ब्रह्मणः हिरण्यगर्भस्य[viśiṣṭādvaita]ते तुभ्यं गरीयसे ब्रह्मणः हिरण्यगर्भस्य[dvaita]नक्षुद्रचित्तेत्यल्पार्थप्रतीतिनिरासार्थमाह -- पूर्णश्चे ति[bhakti]? हे अनन्त? हे देवेश? हे जगन्निवास। कस्माद्धेतोस्ते तुभ्यं न नमेरन्नमस्कारं न कुर्युः। कथंभूताय। ब्रह्मणोऽपि गरीयसे गुरु[advaita-bhakti]परमोदारचित्त?
- garīyase← garīyasalocative singular neuter noun[advaita]गुरुतराय यतः ब्रह्मणः हिरण्यगर्भस्य[viśiṣṭādvaita]ब्रह्मणः हिरण्यगर्भस्य[bhakti]गुरुतराय आदिकर्त्रे[advaita-bhakti]गुरुतराय आदिकर्त्रे ब्रह्मणोऽपि जनकाय
- brahmaṇas← brahmanablative singular neuter noun
- api← apinominative singular masculine noun[advaita]आदिकर्ता कारणम् अतः तस्मात् आदिकर्त्रे[viśiṣṭādvaita]आदि भूताय कर्त्रे? हिरण्यगर्भादयः कस्माद्
- ādi← ādānominative singular neuter noun[advaita]कर्ता कारणम् अतः तस्मात् आदिकर्त्रे[viśiṣṭādvaita]भूताय कर्त्रे? हिरण्यगर्भादयः कस्माद्[bhakti]कर्त्रे[advaita-bhakti]कर्त्रे ब्रह्मणोऽपि जनकाय
- kartre← kṛdative singular masculine noun[advaita]। कथम् एते न नमस्कुर्युः अतः हर्षादीनां नमस्कारस्य च स्थानं त्वं अर्हः विषयः इत्यर्थः। हे अनन्त देवेश हे जगन्निवास त्वम्[viśiṣṭādvaita]? हिरण्यगर्भादयः कस्माद्[bhakti]च ब्रह्मणोऽपि जनकाय। किंच सत्। व्यक्तं असदव्यक्तं च ताभ्यां परं मूलकारणं यदक्षरं ब्रह्म तच्च त्वमेव। एतैर्नवभिर्हेतुभिस[advaita-bhakti]ब्रह्मणोऽपि जनकाय
- an← añjinominative singular masculine noun[advaita]यत् इति अभिप्रायः[viśiṣṭādvaita]यत् मुक्तात्मतत्त्वं
- anta← antivocative singular masculine noun
- deveśa← deveśavocative singular masculine noun[advaita]हे जगन्निवास त्वम् अक्षरं तत् परम्? यत् वेदान्तेषु श्रूयते। किं तत् सदसत् इति। सत् विद्यमानम्? असत् च यत्र नास्ति इति ब[viśiṣṭādvaita]जगन्निवास त्वम्[bhakti]? हे जगन्निवास। कस्माद्धेतोस्ते तुभ्यं न नमेरन्नमस्कारं न कुर्युः। कथंभूताय। ब्रह्मणोऽपि गरीयसे गुरुतराय आदिकर्त्रे च ब्[advaita-bhakti]हिरण्यगर्भादीनामपि देवानां नियन्तः?
- nivāsa← nivasvocative singular masculine noun[advaita]त्वम् अक्षरं[viśiṣṭādvaita]त्वम्[bhakti]। कस्माद्धेतोस्ते तुभ्यं न नमेरन्नमस्कारं न कुर्युः। कथंभूताय। ब्रह्मणोऽपि गरीयसे गुरुतराय आदिकर्त्रे च ब्रह्मणोऽपि जनका[advaita-bhakti]सर्वाश्रय तुभ्यं कीदृशाय
- tvam← tvaaccusative singular masculine noun[advaita]अक्षरं[viśiṣṭādvaita]एव अक्षरम् न क्षरति इति अक्षरम् जीवात्मतत्त्वम्न जायते म्रियते वा विपश्चित् (कठ0 1।2।18) इत्यादिश्रुतिसिद्धो जीवात्मा ह[dvaita]। आङ्पूर्वाददो मन्। तत्वं च। इह देहे। सन्ततो भावो नित्या सत्ता। आङ्पूर्वात्तनोतेर्ङ्मन्। सदसद्भावात्मकं विश्वं त्वमेवेति
- akṣaram← kṣar1st person singular imperfect active verb[viśiṣṭādvaita]न क्षरति इति अक्षरम् जीवात्मतत्त्वम्न जायते म्रियते वा विपश्चित् (कठ0 1
- sat← satnominative singular masculine noun[advaita]इति। सत् विद्यमानम्? असत् च यत्र नास्ति इति बुद्धिः ते उपधानभूते सदसती यस्य अक्षरस्य? यद्द्वारेण सदसती इति उपचर्यते। पर[viśiṣṭādvaita]च त्वम् एव? सदसच्छब्दनिर्दिष्टं कार्यकारणभावेन अवस्थितं प्रकृतितत्त्वम्? नामरूपविभागवत्तया कार्यावस्थं सच्छब्दनिर्दिष्ट[dvaita]ता। आङ्पूर्वात्तनोतेर्ङ्मन्। सदसद्भावात्मकं विश्वं त्वमेवेति सत्तादिप्रदत्वादेवोच्यते। नत्वन्यथा? तथा सति उत्तरवाक्यविरो[śuddhādvaita]परमक्षरं इति नित्यत्वेन क्षरणाभावान्निरतिशयैश्वर्यं सर्वविभिन्नधर्माश्रयं त्वमेव ब्रह्मेत्याह[bhakti]। व्यक्तं असदव्यक्तं च ताभ्यां परं मूलकारणं यदक्षरं ब्रह्म तच्च त्वमेव। एतैर्नवभिर्हेतुभिस्त्वां सर्वे नमस्यन्तीति न चित[advaita-bhakti]वादिनानाकल्याणगुणसमुच्चित इत्यनाश्चर्यतासूचनार्थं नमस्कारस्य
- asat← asnominative singular neuter noun[advaita]च यत्र नास्ति इति बुद्धिः ते उपधानभूते सदसती यस्य अक्षरस्य? यद्द्वारेण सदसती इति उपचर्यते। परमार्थतस्तु सदसतोः परं तत्[viśiṣṭādvaita]च त्वम् एव? सदसच्छब्दनिर्दिष्टं कार्यकारणभावेन अवस्थितं प्रकृतितत्त्वम्? नामरूपविभागवत्तया कार्यावस्थं सच्छब्दनिर्दिष्ट[advaita-bhakti]अव्यक्तं त्वमेव
- tat← tadvocative singular neuter noun[advaita]परम्?[viśiṣṭādvaita]त्वम्न जायते म्रियते वा विपश्चित् (कठ0 1[dvaita]परं सदसतः परम्[śuddhādvaita]वात्सदसत्परमक्षरं इति नित्यत्वेन क्षरणाभावान्निरतिशयैश्वर्यं सर्वविभिन्नधर्माश्रयं त्वमेव ब्रह्मेत्याह[bhakti]र हेतुमाह -- कस्मादिति। हे महात्मन्? हे अनन्त? हे देवेश? हे जगन्निवास। कस्माद्धेतोस्ते तुभ्यं न नमेरन्नमस्कारं न कुर्युः[advaita-bhakti]वजगन्निवासत्वादिनानाकल्याणगुणसमुच्चित इत्यनाश्चर्यतासूचनार्थं नमस्कारस्य
- param← pṝaccusative singular masculine noun[advaita]? यत् वेदान्तेषु श्रूयते। किं तत् सदसत् इति। सत् विद्यमानम्? असत् च यत्र नास्ति इति बुद्धिः ते उपधानभूते सदसती यस्य अक्ष[viśiṣṭādvaita]अन्यत् मुक्तात्मतत्त्वं[dvaita]।असच्च सच्चैव च यद्विश्वं सदसतः परम्। [म.भा.1।1।23] इति भारते।
- yat← yatnominative singular masculine noun[advaita]वेदान्तेषु श्रूयते[viśiṣṭādvaita]तस्मात् प्रकृतेः प्रकृतिसम्बन्धिनः[śuddhādvaita]वेन क्षरणाभावान्निरतिशयैश्वर्यं सर्वविभिन्नधर्माश्रयं त्वमेव ब्रह्मेत्याह[advaita-bhakti]वे हेतुमाह -- कस्मादिति। कस्माच्च हेतोस्ते तुभ्यं न नमेरन्न नमस्कुर्युः सिद्धसङ्घाः सर्वेऽपि। हे महात्मन्परमोदारचित्त? ह
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 11.37, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_11.37 · anandgiri_11.37
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_11.37 · vedantadeshika_11.37
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_11.37 · jayatirtha_11.37
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_11.37
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_11.37
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_11.37
Theme-list memberships (7)
Show all theme-lists this verse participates in
- अक्षरwith 8.3, 8.11, 10.25, 10.33, 11.18, 12.1, …
- अनन्तwith 1.16, 2.41, 10.29, 10.40, 11.11, 11.19, …
- त्वम्with 1.1, 2.33, 3.41, 4.4, 4.35, 6.31, …
- देवेशwith 11.25, 11.45
- निवासwith 9.16, 9.17, 9.18, 11.25, 11.45
- ब्रह्मwith 1.1, 2.72, 3.14, 3.15, 4.21, 4.24, …
- महात्मन्with 11.20