Chapter 6 (Dhyāna-Yoga (The Yoga of Meditation)), verse 19
Krishna → Arjuna · meter: anuṣṭubh
यथा दीपो निवात-स्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता | योगिनो यत-चित्तस्य युञ्जतो योगम् आत्मनः
yathā dīpo nivāta-stho neṅgate sopamā smṛtā | yogino yata-cittasya yuñjato yogam ātmanaḥ
Word-by-word
- yathā← yathānominative singular masculine noun[advaita]दीपः प्रदीपः निवातस्थः निवाते वातवर्जिते देशे स्थितः न इङ्गते न चलति सा उपमा उपमीयते अनया इत्युपमा योगज्ञैः चित्तप्रचार[viśiṣṭādvaita]न इङ्गते न चलति अचलः सप्रभः तिष्ठति यतचित्तस्य निवृत्तसकलेतरमनोवृत्तेः योगिनः आत्मनि योगं युञ्जतः आत्मस्वरूपस्य सा उपमा[dvaita]वैयर्थ्यात्[śuddhādvaita]दीपो नेङ्गते सोपमा निदर्शनं यतचित्तस्य ज्ञेयम्[bhakti]नेङ्गते न विचलति सा उपमा दृष्टान्तः[advaita-bhakti]चलनहेत्वभावान्नेङ्गते न चलति सोपमा स्मृता स दृष्टान्तश्चिन्तितो योगज्ञैः
- dīpas← dīpnominative plural masculine noun[viśiṣṭādvaita]याचलत्वे
- nivāta← nivāvocative singular masculine noun[advaita]स्थः निवाते वातवर्जिते देशे स्थितः न इङ्गते न चलति सा उपमा उपमीयते अनया इत्युपमा योगज्ञैः चित्तप्रचारदर्शिभिः स्मृता चिन[viśiṣṭādvaita]स्थो दीपो यथा न इङ्गते न चलति अचलः सप्रभः तिष्ठति यतचित्तस्य निवृत्तसकलेतरमनोवृत्तेः योगिनः आत्मनि योगं युञ्जतः आत्मस्वर
- sthas← as2nd person dual present indicative active verb[advaita-bhakti]यापि चित्तस्य सर्वदात्माकारतयात्मपदवैयर्थ्यं च
- na← navocative singular neuter noun[advaita]िवातस्थः निवाते वातवर्जिते देशे स्थितः न इङ्गते न चलति सा उपमा उपमीयते अनया इत्युपमा योगज्ञैः चित्तप्रचारदर्शिभिः स्मृता[viśiṣṭādvaita]िवातस्थो दीपो यथा न इङ्गते न चलति अचलः सप्रभः तिष्ठति यतचित्तस्य निवृत्तसकलेतरमनोवृत्तेः योगिनः आत्मनि योगं युञ्जतः आत्म[dvaita]ो भगवद्विषयं योगम्[śuddhādvaita]माह यथेति[bhakti]माह यथेति[advaita-bhakti]िर्वृत्तिकस्य चित्तस्योपमानमाह दीपचलनहेतुना वातेन रहिते देशे स्थितो दीपो यथाचलनहेत्वभावान्नेङ्गते न चलति सोपमा स्मृता स
- iṅgata← iṅg2nd person plural imperative active verb[advaita]े न चलति सा उपमा उपमीयते अनया इत्युपमा योगज्ञैः चित्तप्रचारदर्शिभिः स्मृता चिन्तिता योगिनो यतचित्तस्य संयतान्तःकरणस्य यु[viśiṣṭādvaita]े न चलति अचलः सप्रभः तिष्ठति यतचित्तस्य निवृत्तसकलेतरमनोवृत्तेः योगिनः आत्मनि योगं युञ्जतः आत्मस्वरूपस्य सा उपमा
- ī← inominative dual masculine noun
- sa← savocative singular masculine noun[advaita]्थः निवाते वातवर्जिते देशे स्थितः न इङ्गते न चलति सा उपमा उपमीयते अनया इत्युपमा योगज्ञैः चित्तप्रचारदर्शिभिः स्मृता चिन्[viśiṣṭādvaita]्थो दीपो यथा न इङ्गते न चलति अचलः सप्रभः तिष्ठति यतचित्तस्य निवृत्तसकलेतरमनोवृत्तेः योगिनः आत्मनि योगं युञ्जतः आत्मस्वरू[dvaita]्य षष्ठ्याश्च विवक्षितमर्थमाह आत्मन इति[śuddhādvaita]्थितचित्तस्योपमानमाह यथेति[bhakti]्थितस्य चित्तस्योपमानमाह यथेति[advaita-bhakti]माधौ निर्वृत्तिकस्य चित्तस्योपमानमाह दीपचलनहेतुना वातेन रहिते देशे स्थितो दीपो यथाचलनहेत्वभावान्नेङ्गते न चलति सोपमा स्म
- upamā← upamānominative singular masculine noun[advaita]उपमीयते अनया इत्युपमा योगज्ञैः चित्तप्रचारदर्शिभिः स्मृता चिन्तिता योगिनो यतचित्तस्य संयतान्तःकरणस्य युञ्जतो योगम् अनुत[viśiṣṭādvaita]।निवातस्थतया निश्चलसप्रभदीपवन्निवृत्तसकलेतरमनोवृत्तितया निश्चलो ज्ञानप्रभ आत्मा तिष्ठति इत्यर्थः।[bhakti]दृष्टान्तः
- smṛtā← smṛinstrumental singular masculine noun[advaita]चिन्तिता योगिनो यतचित्तस्य संयतान्तःकरणस्य युञ्जतो योगम् अनुतिष्ठतः आत्मनः समाधिमनुतिष्ठत इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]समाधिदशासन्दर्शिभिर्योगिभिरिति शेषः[advaita-bhakti]स दृष्टान्तश्चिन्तितो योगज्ञैः
- yoginas← yujaccusative plural masculine noun
- yata← yatvocative singular masculine noun[advaita]े अनया इत्युपमा योगज्ञैः चित्तप्रचारदर्शिभिः स्मृता चिन्तिता योगिनो यतचित्तस्य संयतान्तःकरणस्य युञ्जतो योगम् अनुतिष्ठतः[viśiṣṭādvaita]चित्तस्य निवृत्तसकलेतरमनोवृत्तेः योगिनः आत्मनि योगं युञ्जतः आत्मस्वरूपस्य सा उपमा[dvaita]्रात्मशब्दस्य षष्ठ्याश्च विवक्षितमर्थमाह आत्मन इति[śuddhādvaita]चित्तस्य ज्ञेयम्[bhakti]ं नियतं चित्तं यस्य निष्कम्पतया प्रकाशकतया चञ्चलं यच्चित्तं तद्वत्तिष्ठतीत्यर्थः[advaita-bhakti]चित्तस्य निरुद्धसर्वचित्तवृत्तेरसंप्रज्ञातसमाधिरूपं योगं निरोधभूमौ युञ्जतोऽनुतिष्ठतो य आत्मान्तःकरणं
- cittasya← citVibhakti.Sasthi singular masculine noun[advaita]संयतान्तःकरणस्य युञ्जतो योगम् अनुतिष्ठतः आत्मनः समाधिमनुतिष्ठत इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]निवृत्तसकलेतरमनोवृत्तेः योगिनः आत्मनि योगं युञ्जतः आत्मस्वरूपस्य सा उपमा[śuddhādvaita]ोपमानमाह यथेति[bhakti]ोपमानमाह यथेति[advaita-bhakti]ोपमानमाह दीपचलनहेतुना वातेन रहिते देशे स्थितो दीपो यथाचलनहेत्वभावान्नेङ्गते न चलति सोपमा स्मृता स दृष्टान्तश्चिन्तितो यो
- yuñjatas← yujaccusative plural masculine noun
- yogam← yujaccusative singular masculine noun[advaita]अनुतिष्ठतः आत्मनः समाधिमनुतिष्ठत इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]इत्येतद्व्याहन्येतेत्यभिप्रायेणाह आत्मनि योगं युञ्जत इति आत्मनि विषये साक्षात्कारं कुर्वत इत्यर्थः
- āt← aablative singular masculine noun[advaita]मनः समाधिमनुतिष्ठत इत्यर्थः[viśiṣṭādvaita]मनि योगं युञ्जतः आत्मस्वरूपस्य सा उपमा[dvaita]मनो भगवद्विषयं योगम्[śuddhādvaita]मैक्याकारतयाऽवस्थितचित्तस्योपमानमाह यथेति[bhakti]मैकाकारतयावस्थितस्य चित्तस्योपमानमाह यथेति[advaita-bhakti]मान्तःकरणं
- manas← mannominative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 6.19, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_6.19 · anandgiri_6.19
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_6.19 · vedantadeshika_6.19
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_6.19 · jayatirtha_6.19
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_6.19
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_6.19
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_6.19
Theme-list memberships (4)
Show all theme-lists this verse participates in
- आत्मनःwith 5.16, 6.5, 6.11, 16.21, 16.22
- चित्तwith 4.21, 6.10, 6.12, 6.14, 6.18, 6.20, …
- ज्ञानदीपितेwith 4.27
- योगम्with 2.53, 3.7, 4.42, 6.12, 7.1, 9.5, …