Chapter 14 (Guṇatraya-Vibhāga-Yoga (The Yoga of Distinction of the Three Qualities)), verse 7
Krishna → Arjuna · vocative: Kaunteya · meter: anuṣṭubh
रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्ग-समुद्भवम् | तन् निबध्नाति कौन्तेय कर्म-सङ्गेन देहिनम्
rajo rāgātmakaṃ viddhi tṛṣṇāsaṅga-samudbhavam | tan nibadhnāti kaunteya karma-saṅgena dehinam
Word-by-word
- rajas← rajasvocative singular neuter noun[advaita]तर्हि किंलक्षणं कथं वा पुरुषं निबध्नातीत्याशङ्क्याह -- रज इति[dvaita]तृष्णासङ्गसमुद्भवं इत्यस्यतृष्णासङ्गाभ्यां समुद्भवो यस्य इत्यपव्याख्यानमिति भावेन विग्रहप्रदर्शनपूर्वकमर्थमाह -- तृष्णे
- rāga← rājvocative singular masculine noun[advaita]ात्मकं रञ्जनात् रागः गैरिकादिवद्रागात्मकं विद्धि जानीहि[viśiṣṭādvaita]ात्मकं रागहेतुभूतम्? रागो योषितपुरुषयोः अन्योन्यस्पृहा[śuddhādvaita]ात्मकंरञ्ज रागे इति धातोः स्पष्टमेव[bhakti]ेति । रजःसंज्ञकं गुणं रागात्मकमनुरञ्जनरूपं विद्धि। अतएव तृष्णासङ्गसमुद्भवम्। तृष्णा अप्राप्तेऽर्थेऽभिलाषः? सङ्गः प्राप्त[advaita-bhakti]ः? कामो गर्धः स एवात्मा स्वरूपं यस्य धर्मधर्मिणोस्तादात्म्यात् तद्रागात्मकं रजो विद्धि
- ātmakam← ātmakaaccusative singular masculine noun
- viddhi← vid2nd person singular imperative active verb[advaita]जानीहि[bhakti]। अतएव तृष्णासङ्गसमुद्भवम्। तृष्णा अप्राप्तेऽर्थेऽभिलाषः? सङ्गः प्राप्तेऽर्थे प्रीतिर्विशषेणासक्तिस्तयोस्तृष्णासङ्गयोः स[advaita-bhakti]। अतएव अप्राप्ताभिलाषस्तृष्णा? प्राप्तस्योपस्थितेऽपि विनाशे संरक्षणाभिलाष आसङ्गतयोस्तृष्णासङ्गयोः संभवो यस्मात्तद्रजो नि
- tṛṣṇāsaṅga← tṛṣṇāsaṅgavocative singular masculine noun[advaita]समुद्भवं तृष्णा अप्राप्ताभिलाषः? आसङ्गः प्राप्ते विषये मनसः प्रीतिलक्षणः संश्लेषः? तृष्णासङ्गयोः समुद्भवं तृष्णासङ्गसमुद[viśiṣṭādvaita]समुद्भवं तृष्णासङ्गयोः उद्भवस्थानं तृष्णासङ्गहेतुभूतम् इत्यर्थः[dvaita]योः समुद्भवं तयोः कारणम्[bhakti]समुद्भवम्[advaita-bhakti]योः संभवो यस्मात्तद्रजो निबध्नाति
- samudbhavam← samudbhavaaccusative singular masculine noun[advaita]। तन्निबध्नाति तत् रजः निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन? दृष्टादृष्टार्थेषु कर्मसु सञ्जनं तत्परता कर्मसङ्गः? तेन निबध्नाति र[bhakti]। तृष्णा अप्राप्तेऽर्थेऽभिलाषः? सङ्गः प्राप्तेऽर्थे प्रीतिर्विशषेणासक्तिस्तयोस्तृष्णासङ्गयोः समुद्भवो यस्मात्तद्रजो देहि
- tan← tanvocative singular masculine noun[advaita]निबध्नाति
- nibadhnāti← nibandh3rd person singular present indicative active verb[advaita]तत् रजः निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन? दृष्टादृष्टार्थेषु कर्मसु सञ्जनं तत्परता कर्मसङ्गः? तेन निबध्नाति रजः देहिनम् ।।[viśiṣṭādvaita]क्रियासु हि स्पृहया याः क्रिया आरभते देही? ताः[advaita-bhakti]हे कौन्तेय? कर्मसङ्गेन कर्मसु दृष्टादृष्टार्थेषु अहमिदं करोम्येतत्फलं भोक्ष्य इत्यभिनिवेशविशेषेण देहिनं वस्तुतोऽकर्तारम
- kaunteya← kaunteyavocative singular masculine noun[advaita]कर्मसङ्गेन? दृष्टादृष्टार्थेषु कर्मसु सञ्जनं तत्परता कर्मसङ्गः? तेन निबध्नाति रजः देहिनम्[advaita-bhakti]? कर्मसङ्गेन कर्मसु दृष्टादृष्टार्थेषु अहमिदं करोम्येतत्फलं भोक्ष्य इत्यभिनिवेशविशेषेण देहिनं वस्तुतोऽकर्तारमेव कर्तृत्व
- karma← karmanvocative singular neuter noun[advaita]सङ्गेन? दृष्टादृष्टार्थेषु कर्मसु सञ्जनं तत्परता कर्मसङ्गः? तेन निबध्नाति रजः देहिनम्[viśiṣṭādvaita]सु क्रियासु स्पृहाजननद्वारेण निबध्नाति क्रियासु हि स्पृहया याः क्रिया आरभते देही? ताः[śuddhādvaita]सु,रञ्जनाद्बन्धकम्[bhakti]सु सङ्गेनासात्तया नितरां बध्नाति[advaita-bhakti]सङ्गेन कर्मसु दृष्टादृष्टार्थेषु अहमिदं करोम्येतत्फलं भोक्ष्य इत्यभिनिवेशविशेषेण देहिनं वस्तुतोऽकर्तारमेव कर्तृत्वाभिमान
- saṅgena← sañjinstrumental singular masculine noun[advaita]? दृष्टादृष्टार्थेषु कर्मसु सञ्जनं तत्परता कर्मसङ्गः? तेन निबध्नाति रजः देहिनम्[bhakti]ासात्तया नितरां बध्नाति[advaita-bhakti]कर्मसु दृष्टादृष्टार्थेषु अहमिदं करोम्येतत्फलं भोक्ष्य इत्यभिनिवेशविशेषेण देहिनं वस्तुतोऽकर्तारमेव कर्तृत्वाभिमानिनम्
- dehinam← dihaccusative singular masculine noun
Intertextual panel
The 8 verses most likely to be intertexts of 14.7, ranked by the Sūtrakṛt substrate's composite score.
Doctrinal projections
How each major school's commentary tradition reads this verse.
Advaita (Śaṅkara, Anandagiri)
Witnesses: shankara_14.7 · anandgiri_14.7
Viśiṣṭādvaita (Rāmānuja, Vedantadeshika)
Witnesses: ramanuja_14.7 · vedantadeshika_14.7
Dvaita (Madhva, Jayatīrtha)
Witnesses: madhva_14.7 · jayatirtha_14.7
Śuddhādvaita (Vallabha)
Witnesses: vallabha_14.7
Bhakti-philological (Śrīdhara)
Witnesses: sridhara_14.7
Advaita-Bhakti synthesis (Madhusūdana)
Witnesses: madhusudan_14.7
Theme-list memberships (3)
Show all theme-lists this verse participates in
- कौन्तेयwith 1.27, 2.14, 2.37, 2.60, 3.9, 3.39, …
- तृष्णाwith 2.56
- विद्धिwith 2.17, 3.15, 3.32, 4.13, 4.14, 4.32, …